_ Scyllidis urinandi arte insignis signum, Amphictyonum donarium, et
Hydnæ signum a Nerone ablatum — narratio Lesbia de Baccho Phallene —
signa in pinnaculis fastigatis templi Delphici — Gallorum
expeditiones — Gallorum Brenno duce in Græciam irruptio uberius
exponitur — numerus exercitus Gallorum et equitatus singularis
ratio, cum Persarum Immortalibus comparata. _
Juxta Gorgiam donum est Amphictyonum Scionæus Scyllis, quem vel ad
profundissima maris cujusvis descendere potuisse fama est. (2) Eandem
urinandi artem Hydnam quoque filiam edocuerat. Ambo itaque quum circa
Pelion vehemens tempestas Xerxis classem oppressisset, ancoris et aliis
(si qua forte fuerant _infra aquas_ navium) retinaculis abscissis
perniciem triremibus apportarunt. Pro his Amphictyones Scyllidis
filiæque statuas dedicarunt. Ad cetera ornamenta, quæ Delphis Nero
abstulit, Hydnæ quoque statua accessit. [Dicuntur infra mare se
demergere feminæ quæ sunt adhuc pura virginitate.] (3) Post hæc jam
expositurus sum narrationem Lesbiam. Methymnæi aliquando piscatores
retibus e mari extraxerunt ex oleæ ligno fabricatum caput, divina illud
quidem facie, sed peregrina atque omnino diversa quam Græcorum dii esse
consueverint. Consulentibus Methymnæis, cujus ea vel deorum vel heroum
imago esset, responsum est: Bacchum Phallenem venerarentur. Eductam
igitur e mari ligneam effigiem Methymnæi sibi retinuerunt, sacrisque
faciundis et votis nuncupandis colunt: æneam vero Delphos misere.
4. In templi fastigiis sunt Diana, Latona, Apollo, Musæ, Sol occidens,
Bacchus feminæ, quæ Thyiades dicuntur. Prima horum signorum fecit
Atheniensis Praxias, Calamidis discipulus; quum vero opere nondum
absoluto mors Praxiam oppressisset, reliqua fastigiorum ornamenta
absolvit Androsthenes, et ipse patria Atheniensis, Eucadmi discipulus.
Affixa sunt columnarum capitulis aurea arma. Ex iis dedicarunt
Athenienses scuta de victoria ad Marathonem; Ætoli quæ in tergo quæque
ad lævam sunt, Gallorum spolia. Scuta hæc eadem prope forma sunt qua
Persarum gerrha.
5. Gallorum in Græciam irruptionis nonnulla mentio nobis fit eo etiam
loco quo de Atheniensium curia agimus. Latius autem et planius in hoc
qui de rebus Delphicis conscriptus est commentario rem totam explicandam
putavi, quod in hac maxime parte Græci virtutis contra Barbaros egregia
documenta dederunt. Expeditionem primam Galli extra suos fines Cambaule
duce susceperunt. Hi ad Thraciam usque progressi ulterius proficisci non
sunt ausi, quod plane intelligebant minores esse quas eduxerant copias
quam ut numero Græcorum populis pares esse possent. (6) Quum itaque
exteris nationibus iterum bellum inferre decrevissent, iis incitantibus
quos ante Cambaulen secutos lucri cupiditas et gustatæ prædæ amor ac
rapiendi licentia impellebat, ingens peditum manus nec parva equitum in
unum convenerunt. Tripartito vero agmine duces moverunt, ac sua cuique
parti provincia attributa. (7) In Thraces et Triballorum gentem copiæ
ducendæ Cerethrio traditæ sunt; in Pæoniam contendentibus Brennus et
Acichorius præfuerunt; in Macedones et Illyrios agmen duxit Bolgius: is
cum Ptolemæo Macedonum tunc rege signa contulit. Hic nempe ille fuit
Ptolemæus qui Seleucum Antiochi filium, ad quem ante supplex confugerat,
dolo tamen occidit, cognomento Ceraunus (_fulmen_) appellatus ob
immodicam audaciam. Ipse in eo prœlio Ptolemæus cecidit et Macedonum
magna edita strages. Sed ne tunc quidem Galli ausi sunt ad Græcos armis
lacessendos longius progredi, atque sic hic quoque secundus exercitus
domum rediit. (8) Tum vero non desinebat Brennus modo publice universos
conventus, modo vero Gallorum principes ad novam in Græcos expeditionem
sollicitare, tum de virium imbecillitate, qua in præsenti Græci
laborarent, exponens, tum de pecuniæ publicæ magnitudine et quanto major
in templis esset copia donariorum et argenti aurique elaborati.
Persuasit itaque Gallis expeditionem in Græciam suscipiendam, et
collegas ex primoribus tum alios, tum vero Acichorium sibi cooptavit.
(9) Collecti in exercitum sunt peditum centum et quinquaginta duo
millia, equites vicies mille et quadringenti. Atque hæc quidem equitum
manus tota ad pugnam idonea; revera autem numero fuere sexaginta millia,
amplius mille et ducenti. Nam singulos equites famuli (_ambacti_)
sequebantur duo, in equis et ipsi et equestrium artium gnari. (10) Ii
prœliantibus dominis in extrema acie consistentes ei erant usui, ut si
forte equus esset amissus, statim suum submitterent; si vir concidisset,
servus in ejus locum succederet; quodsi utrumque, equitem simul et
equum, belli impetus evertisset, jam ipse paratus præsto erat eques.
Quodsi vulnera dominus accepisset, e ministris alter ex acie illum
subducebat, alter vero saucii vicem obibat. (11) Hæc (ut mea fert
opinio) apud Gallos instituta fuere ad imitationem cohortis Persarum,
quæ numero decies mille vocabantur Immortales. Tantum interest quod a
Persis post pugnam in occisorum locum alii sufficiebantur, a Galatis
vero in ipso prœlii fervore equitum numerus supplebatur. (12) Atque hanc
quidem equestris pugnæ institutionem voce patria Trimarkisiam nominant;
equum enim Marcam appellant. Hoc apparatu et tali consilio Brennus in
Græciam exercitum duxit.