_ De Herophile Sibylla ejusque carminibus et oraculis — Marpesso urbe —
continuatur de Herophile narratio — de Sibylla Cumana, Demo dicta —
Hebræorum femina fatidica, Sabba, et Phaenni ac Peleadibus fatidicis
— viris fatidicis. _
Saxum illic eminet, in quo narrant Delphi stetisse et oracula cecinisse
Herophilen nomine, cognomine Sibyllam * priorem. Hanc vetustissimam
omnium fuisse comperi, quam Græci e Jove et Lamia Neptuni filia natam
ferunt primamque omnium mulierum oracula cecinisse et ab Afris Sibyllam
(_?_) nominatam fuisse. (2) Herophile vero altera priore quidem
recentior, videtur tamen et ipsa vixisse ante bellum Trojanum. Prædixit
enim oraculis suis ad Asiæ et Europæ perniciem Spartæ Helenam educatum
iri, propter quam futurum esset ut Ilium everteretur a Græcis. Ejus
feminæ hymni in Apollinem Delii mentionem faciunt; ipsa vero se non
Herophilen solum, sed Dianam etiam suis versibus vocat: est ubi uxorem
se, et ubi vel sororem, vel filiam Apollinis esse dicit. (3) Sed hæc
scilicet furens et divino afflatu perculsa cecinit. Alibi vero immortali
matre (Idæarum scilicet Nympharum una), patre homine se natam dixit,
hisce versibus:
Inter utrumque sequor medium divasque hominesque,
Nympha immortali sata, cetophago genitore.
Ida meæ matri patria est, mihi patria rubra
Marpessus, matri quæ sacra, amnisque Aidoneus.
(4) Exstant autem adhuc in Ida Troica Marpessi urbis vestigia, in iisque
incolæ circiter sexaginta. Tota est circa Marpessum terra subrufa et
mire torrida. Quocirca quod Aidoneus amnis modo se subter terram abdat,
modo rursus emergat, ac ejusmodi sæpius repetitis vicibus postremo
penitus occultetur, ad Idæ montis naturam arbitror referendum, quod
rarum est ac pertenue solum et multis cuniculis cavernosum. Abest ab
Alexandria quæ est in Troade, Marpessus stadia ducenta et quadraginta.
(5) Et Herophilen quidem qui Alexandriæ degunt Apollinis aiunt Sminthei
ibi fuisse ædituam; de Hecubæ autem somnio vaticinatam esse ea quæ
scimus evenisse. (6) Magnam vitæ partem egit hæc Sibylla Sami; sed
Clarum etiam, quæ Colophoniorum urbs est, venit, et Delum et Delphos; ac
Delphis quidem in eo de quo diximus saxo stans vaticinia edebat sua.
Mors ei in Troade contigit; ejus est sepulcrum in Sminthei luco incisis
columnæ elegis:
Illa ego sum Phœbi interpres non vana Sibylla,
hic quæ marmoreo contineor tumulo,
vocalis quondam, æternum nunc muta puella,
heu nimis hac fati compede pressa gravi.
Mercurio tamen et Nymphis sociat a quiesco,
Phœbo quod fuerim grata, ferens pretium.
Juxta sepulcrum erectus est Mercurius e lapide figura quadrangula. Ad
lævam aqua in conceptaculum delabitur, ubi Nympharum signa sunt. (7)
Erythræi (de Herophile enim hi acerrime Græcorum omnium certant) Corycum
montem et in eo antrum ostendunt, in quo natam Herophilen dicunt.
Parentes ejus fuisse Theodorum pastorem indigenam et Nympham, cui fuerit
cognomen Idææ. Cognominis non esse aliam rationem, quam quod condensa
arboribus loca _idas_ tunc homines appellarint. Versum quidem de
Marpesso deque Aidoneo flumine eximunt Erythræi ex Herophiles carmine.
(8) Eam vero quæ post hanc similiter oracula edidit, Cumanam ex Opicis
fuisse ac Demo nominatam, Hyperochus vir Cumanus scripsit. Ejus tamen
feminæ prædictionem omnino nullam Cumani quam cuiquam ostenderent
habuere; ostendunt tantum urnulam in Apollinis templo lapideam, in qua
Sibyllæ ossa condita referunt. (9) Post hanc Demo fatidica femina
inclaruit apud Hebræos qui supra Palæstinam sunt, Sabba nomine, quam
Berosso patre, matre Erymanthe genitam tradunt. Hanc alii Babyloniam,
Ægyptiam alii Sibyllam vocant. (10) Phaennis vero hominis in Chaonibus
regnantis filia, et Peleæ (_columbæ_) apud Dodonæos vaticinia quidem ex
deo ediderunt et ipsæ Sibyllæ tamen non fuerunt ab hominibus vocitatæ.
Phaennidis certe ætatem inquirere et vaticinia colligere * iisdem enim
temporibus exstitit quibus regnum Antiochus (_I, Soter_) capto Demetrio
occupavit. Peleades vero Phemonoe fuisse dicunt ætate superiores et
mulierum omnium primas versus illos decantasse:
Juppiter est, fuit, atque erit; o bone Juppiter alme.
Tellus dat fruges, Tellurem dicite matrem.
(11) Inter viros autem vates numerantur Euclus Cyprius, Athenienses
Musæus Antiophemi filius, Lycus Pandionis, et ex Bœotia Bacis, quem
Nympharum instinctu divinasse credunt. Horum omnium vaticinia,
præterquam Lyci, perlegi. Et hæc quidem de feminis et viris quibus ad
hunc usque diem divinandi scientia divinitus contigit, memoriæ prodita
sunt. Insequentibus dehinc seculis credi facile potest alios ejusmodi
homines non defuturos.