_ Hysiarum et Erythrarum urbium reliquiæ — Mardonii sepulcrum — Actæonis
petra et de Actæone narratio — tumuli occisorum in pugna Platæensi
et ludi Eleutheria dicti — de memorandis urbis Platææ, Junonis
Τελείας templo et signo. _
Agri quidem Plataici sub Cithærone paululum a recta digressis ad
dextram, Hysiarum et Erythrarum rudera sunt. Urbes olim Bœotorum fuere,
ac nunc etiam inter Hysiarum ruinas Apollinis templum est dimidiata sui
parte perfectum. Sacer præterea puteus est, de quo, ut Bœoti ipsi
sermone suo vulgarunt, bibentes olim vaticinabantur. (2) Hinc in
militarem viam reversi offendant ad dexteram Mardonii quod esse aiunt
sepulcrum. Cadaver quidem Mardonii statim a prœlio e conspectu sublatum
fuisse consentiente ab omnibus voce proditum est, sed in eo qui
sepelierit non item consentiunt. Satis illud constat, Artonten Mardonii
filium luculenta dona Dionysophani homini Ephesio et aliis quibusdam
Ionici nominis dedisse, ut nec illis Mardonii sepeliendi curam
negligentibus. Atque hæc quidem via ab Eleutheris Platæeam ducit. (3)
Eodem vero Megaris contendentibus ad dexteram fons et paulo progressis
longius saxum est; Actæonis cubile nuncupant. Nam super eo dormire
Actæonem solitum dicunt a venatione fatigatum, atque inde Dianam in
fonte _proximo_ lavantem aspexisse. Stesichorus Himeræus Actæonem cervi
pelle circumdatum scripsit a Diana necem canibus inferendam ei parante,
ne Semelen uxorem duceret. (4) Ego vero sine deæ instinctu Actæonis
canes rabie correptos credo, eosque, quum in furore neminem
internoscerent, obvium quemque fuisse discerpturos. Qua in parte
Cithæronis Pentheo Echionis filio pernicies evenerit, aut recens natus
Œdipus ubinam expositus fuerit, nemo novit sicuti novimus Bivium
Phocensis regionis, in quo patrem Œdipus occidit: [Est Cithæron
Cithæronio Jovi sacer] de quo tunc agemus copiosius quum eo pervenerit
oratio. (5) Circa ipsum prope ad Platæam aditum sepulcra eorum
spectantur, qui cum Persis pugnantes ceciderunt. Ac reliquis Græcis unum
est et commune conditorium, sed Lacedæmoniis et Atheniensibus eo prœlio
peremptis sui separatim sunt tumuli et in illis inscripti Simonidis
elegi. A communi illo Græcorum monumento non procul ara dicata fuit Jovi
Eleutherio. Sepulcra quidem ex ære facta, Jovis ara et signum e candido
lapide. (6) Etiamnum ludos quinto quoque anno Eleutheria faciunt,
maximis de cursu propositis præmiis. Armati ante aram decurrunt. Tropæum
quod a Platæensi pugna victores Græci erexere, quindecim circiter stadia
ab urbe distat.
7. Intra urbem ipsam ab ara et signo Jovis Eleutherii progredientibus
Platææ est heroum. De ea jam ante et quæ narrentur et quæ ipse opiner
exposui. Habent Platæenses Junonis ædem spectatu dignissimam tam
magnitudine quam signorum ornatu. In primo ingressu Rhea saxum fasciis
involutum pro puero quem pepererat, ad Saturnum defert, Junonem Teleam
(_Adultam_) vocant, Recto statu fabricatum signum utrumque e Pentelico
lapide Praxiteles fecit. Sedentem vero Junonem eodem in templo fecit
Callimachus. Nynmpheuomenen (_Desponsatam_) nominant ob hujusmodi rei
eventum.