_ Bœotia Atticæ finitima a Bœoto nomen accepit — de Platæensibus
eorumque regibus ac rebus contra Xerxem gestis — Platæenses bis
ejecti et restituti. _
Atheniensibus vero Bœotia quum ex aliis partibus Atticæ finitima est,
tum eos ad Eleutheras contingunt Platæenses. Bœoti quidem tota in
universum gens a Bœoto nomen accepere, quem Itoni et Melanippes nymphæ,
Itonum ipsum Amphictyonis fuisse filium dicunt. Oppidatim nomina multa a
viris, sed a feminis plura nacti sunt. Platæenses quidem opinione mea
origine sunt indigenæ. Nomen ilis inditum putant a Platæa (Asopi) amnis
filia. (2) In regum et hos fuisse priscis temporibus imperio satis
omnibus constat; tota enim Græcia olim regibus paruit, quum nondum
respublicæ institutæ fuissent. Alium tamen e suis regibus neminem quam
Asopum, et eo superiorem Cithæronem norunt; a quorum altero flumini, ab
altero monti nomen fuerit. Et ipsam sane Platæam, a qua urbs nomen
acceperit, facile ut credam adducor fuisse regis Asopi, non amnis
filiam. (3) Hujus civitatis ante Marathoniam pugnam nullum exstat
memorabile facinus. In eo prœlio quum Athenienses adjuvissent, post
Xerxis in Græciam irruptionem cum iisdem Atheniensibus alacriter naves
conscenderunt; et intra suosmet deinde fines contra Mardonium Gobryæ
filium, Xerxis copiarum præfectum, pugnarunt. Bis autem evenit ut
sedibus suis pellerentur et rursus in Bœotiam restituerentur. (4) Bello
enim Peloponnesiaco Lacedæmonii Platæam obsessam expugnarunt. Jam vero
restituta per eam pacem, quam Græcis a Persarum rege Antalcidas homo
Spartanus confecit, quum ii qui Athenas confugerant in patriam
redissent, nova iterum clade afflicta est. Nam quum nullum omnino
propalam bellum Thebanis indixissent, ac sibi cum illis pacem mansuram
putarent, quod dum Cadmea a Lacedæmoniis occuparetur, neque consilii
neque operis ejus participes fuissent, (5) Thebani tamen prætendebant,
Lacedæmonios eam pacem fecisse, quam quum deinde violassent, eidem culpæ
affines esse interpretabantur omnes quibus communi fœdere cautum
fuisset. Quum itaque Platæensibus suspecta esset Thebanorum voluntas,
urbem firmissimo præsidio tuebantur. Qui vero agros a mœnibus
longinquiores habebant, non quavis diei hora in eos veniebant, sed
observatis concionum temporibus (quas sciebant Thebanos toto populo
simulque per magnam diei partem habere solere), dum illi in concione
erant, ipsi sua, vel qui extremum agrum colerent, quiete curabant. (6)
At Neocles Thebanus, qui summum tunc in Bœotis magistratum gerebat, quum
Platæensium astum deprehendisset, suis imperavit ut in concionem
quilibet cum armis veniret. Quo facto, statim omnes Platæas duxit, non
sane recta per campestrem agri partem, sed Hysias versus, qua ab
Eleutheris et ex Attica acceditur, ubi ne speculator quidem a
Platæensibus positus erat, et qua meridiana fere hora ad Platæarum muros
erat adventurus. (7) Oppidani itaque concione occupatos Thebanos rati in
agros effusi urbe exclusi sunt; cum iis qui intra muros deprehensi sunt
pepigere Thebani, ut cum singulis viri, mulieres cum binis vestimentis
ante solis occasum exirent. Diverso autem longe casu oppressi tunc sunt
Platæenses quam olim a Lacedæmoniis duce Archidamo. Tunc enim quum
obsiderentur duplici muro interclusi sunt; at Thebani mœnibus eos
excluserunt. (8) Accidit hæc altera oppressio Platæensibus anno tertio
ante Leuctricam pugnam, Athenis Asteo principatum obtinente. Urbs tota a
Thebanis præter deorum templa excisa est. Modus quo capta urbs est
civibus æque omnibus saluti fuit: ejecti enim primum ab Atheniensibus
iterum recepti fuere. Deinde Philippus victoria apud Chæroneam parta
quum Thebanis præsidium imposuisset ac omnia ad eorum perniciem
moliretur, ipsos etiam tunc Platæenses in pristinas sedes reduxit.