_ In foro Tegeatarum legislatorum signa pilis sustinentur — de variis
coronis victoriæ insignibus — Martis signo Gynæcothœna dicto — Jovis
Telii ara et signo quadrangulo — Ilithyia dicta Auge Ingenicula (ἐν
γόνασι), ac de Auges partu varia narratio — de reliquis in
Tegeatarum foro memorandis. _
In foro, quod laterculi figuram præ se fert, Veneris ædes est, quæ in
Plinthio (_Laterculo_) appellatur, cum signo marmoreo. Pilis duabus
statuæ impositæ exstant: uni Antiphanes, Crœsus, Tyronidas et Pyrrhias,
qui quum Tegeatibus leges tulissent, etiam nunc in honore apud eos sunt;
alteri pilæ insistit Iasius læva equum detinens, dextera palmæ ramum
ferens. Equo in Olympia dicitur vicisse Iasius quo primum tempore
Thebanus Hercules Olympiorum conventum instituit. (2) Qua vero de causa
victori in Olympia ex oleastro, Delphis e lauro corona detur, de
superiore jamdudum in commemorandis Eleorum rebus exposuimus, de laurea
agemus in sequentibus. In Isthmo autem pinum, in Nemea apium ad
Palæmonis atque Archemori casus testandos, dari institutum est. Ludis
sane plerisque palmæ corona decernitur, victoresque cuncti ubique
locorum palmam dextera præferunt. Ejus rei hujusmodi traditur initium
fuisse: (3) Theseum aiunt e Creta reducem Deli ludos Apollini fecisse
victoresque palma coronasse. Palmæ quidem quæ Deli fuit mentionem fecit
etiam Homerus iis versibus, quibus Ulyssis ad Alcinoi filiam
misericordiam implorantis orationem exposuit. (4) Est etiam Tegeatarum
in foro Martis signum pilæ insculptum, quem Gynæcothœnam (_Mulierum
convivam_) nominant. * Laconico bello quum primum Charillus
Lacedæmoniorum rex cum exercitu in Arcadum fines invasisset, feminæ
arreptis armis sub collem in insidiis se collocarunt, quem ætate nostra
Phylactrida (_Præsidiarium_) vocant. Congressis vero ad pugnam
exercitibus quum viri utrinque præclara et memoratu dignissima ederent
facinora, (5) postremo feminæ subita eruptione facta in fugam
Lacedæmonios ipsæ verterunt. Virtute quidem feminas anteisse ceteras
prædicant Marpessen, cui Cheræ (_Viduæ_) cognomen fuit. Captum in pugna
e Lacedæmoniis etiam ipsum Charillum tradunt; dimissum deinde gratis
quum se jurejurando obligasset, bellum nunquam amplius Tegeatibus
illaturum: attamen postea minime quod fuerat juratus servasse. Sed tunc
feminas aiunt Marti seorsum victoriam gratulatas hostiæ exta cum viris
communicare noluisse, ex eoque Marti cognomen, quod jam diximus,
impositum. (6) Ara etiam Adulti Jovis erecta est, cum signo quadrangulo.
Præcipue enim tali figura delectari mihi Arcades videntur. Ad hæc
sepulcra in eodem foro sunt, Tegeatæ Lycaonis filii, et ejus uxoris
Mæræ, quam Atlantis fuisse filiam dicunt; cujus mentionem Homerus quoque
fecit in iis quos cum Alcinoo Ulysses habuit sermonibus de via ad
inferos, quorum animas ibi conspexerit enumerans. (7) Ilithyiam vero
Tegeatæ (habent enim ipsius etiam in foro ædem et signum) cognomento
Auges En gonasi (_Ingeniculæ_) appellant, quod quum Aleus Nauplio filiam
tradidisset ac mandasset ut secum abductam in mare demergeret, illa dum
abduceretur in genua prociderit atque ita filium enixa sit eo loco, ubi
Ilithyiæ templum dedicarunt. Ab hoc diversus est eorum sermo, qui Augen
dicunt clam patre Telephum enixam in Parthenium montem eum exposuisse,
ibique puero exposito cervam lac præbuisse. Hanc quoque narrationem
iidem Tegeatæ vulgarunt. (8) Prope Ilithyiæ fanum ara est Telluris. Pilæ
duæ eminent juxta aram, earum una e candido lapide Polybium Lycortæ
filium, Elatum altera, unum de Arcadis filiis, sustinet.