_ Via a Megalopoli Pallantium et Tegeam versus — urbs Hæmoniæ,
Oresthasii atque Aseæ urbis reliquiæ — Alphei et Eurotæ fluviorum
fontes et conjunctio — mons Boreum et locus Choma dictus — memoranda
Pallantii, templum Deorum Purorum — campus Manthyricus, mons Cresium
et templum Aphnei in eo — fons Leuconius. _
Sed reliquas jam partes institutæ de Arcadum rebus historiæ persequamur.
A Megalopoli Pallantium et Tegeam usque, ad eum locum qui Choma
(_Agger_) dicitur, eadem via ducit. In ea suburbani campi sunt, qui
Ladocei a Ladoco Echemi filio nominantur. Post hæc priscis temporibus
erant Hæmoniæ urbs, cujus fuerat conditor Hæmon Lycaonis filius. Usus
obtinuit in hoc usque tempus ut locus ille Hæmoniæ nominetur. (2) Ab
Hæmoniis discedenti ad dexteram viæ Oresthasii urbis et aliæ exstant
reliquiæ et e Dianæ templo columnæ. Dianæ illi cognomentum fuit Hieria
(_Sacrificula_). Hæmoniis recta pergenti vici sunt Aphrodisium primo ac
deinde Athenæum. In læva hujus parte est Minervæ delubrum cum signo
lapideo. (3) Ab Athenæo stadia ferme viginti Aseæ ruinæ distant, et ubi
arx olim fuit, tumulus; arcis adhuc exstant murorum vestigia. Ab Asea
stadia non amplius quinque non longe a via Alphei, deinde juxta ipsam
viam Eurotæ fons abest. Alphei fonti Matris Deorum ædes proxima est sine
tecto; ibi duo sunt leones e lapide. (4) Admiscetur Alpheo Eurotæ aqua
fluuntque ambo amnes communi alveo ad stadia prope viginti, exceptique
exinde eodem cuniculo erumpit Eurotas in Laconica terra, Alpheus Pegis
in Megalopolitanorum finibus. Ab Asea acclivis est via ad Boreum montem,
in cujus summo vertice templi vestigia remanent. Templum ædificasse
Ulyssem Minervæ Sospitæ tradunt et Neptuno Ilio in patriam reducem. (5)
Eo loco quem Choma vocant, agri fines inter Megalopolitanos, Tegeatas et
Pallantienses sunt. Pallantici quidem campi ad lævam a Chomate
divertentes excipiunt. In Pallantio delubrum et in eo marmoreæ statuæ
Pallantis et Evandri; Proserpinæ præterea Cereris filiæ fanum et modico
intervallo ostenditur Polybii statua. Colle qui urbi imminet, pro arce
priscis temporibus oppidani utebantur; manet adhuc in collis vertice
fanum deorum, (6) qui Cathari (_Puri_) cognomine sunt appellati; per
quos de rebus maximis jusjurandum concipere religione sancitum habent.
Singulorum certe nomina vel ignorant, vel scientes in vulgus prodenda
non putant; sed Catharos ex eo vocari conjiciendum relinquitur, quod
illis Pallas non eodem ritu sacrum fecit quo pater ejus Jovi Lycæo. (7)
Ad dexteram loci ejus qui Choma dicitur, campi Manthyrici sunt. Patent
hi jam intra Tegeatarum fines ad ipsum usque Tegeæ oppidum stadia fere
quinquaginta. Ad viæ dexteram surgit mons nomine Cresius non utique
magnus; in quo templum ædificarunt Aphnei (_Lacturni, vel Uberis_). Nam
quum Aeropæ Cephei filiæ, Alei nepti, vitium Mars (vulgatus hic est
Tegeatarum sermo) obtulisset, (8) puella quidem inter pariendum animam
efflavit, at puer matrem complexus jam exanimem lactis e mamillis ejus
profluentem copiam hausit; id Martis voluntate fiebat; ejus rei gratia
Aphneum nuncupant deum (_Martem_); puero ipsi Aeropo nomen fuit. Juxta
Tegeaticam viam aqua est cognomento Leuconia, nempe a Leucone puella,
quam Aphidantis fuisse filiam tradunt; cujus non procul a Tegeatarum
urbe sepulcrum monstratur.