_ Polyandrium in Phigalensium foro — fluvius Lymax unde dictus — de Neda
fluvio — Eurynome ejusque sacris — montibus Phigaliæ, Cotylio et
Elaio, vico Bassis et templo Apollinis Epicurii — Lymacis fluvii
fonte et loco Cotylo dicto. _
Habet Phigalensium forum commune sepulcrum lectissimæ illius
Oresthasiorum manus; iis eodem quo heroibus ritu quotannis inferias
mittunt. (2) Fluvius, qui Lymax dicitur, Phigaliam præterfluens cum Neda
conjungitur. Hoc ei nominis a Rheæ purgatione inditum ferunt, quod
nymphæ quum Rheam, post sedatos ejus partus quo Jovem edidit dolores,
lustralibus aquis lavissent, ista piamina quæ veteres λύματα vocant, in
hunc fluvium abjecerunt. Testatur idem Homerus, dum Græcos ob levationem
pestis sese lustrasse lustrationisque piamina in mare projecisse canit.
(3) Nedæ fontes in Cerausio monte sunt; mons ipse Lycæi pars est. Qua
quam proxime ad Phigalensium urbem adlabitur Neda, ibi ejus civitatis
pueri crinem fluvio detondent. Nedæ alveus mari proximus navigiis haud
sane magnis subnavigatur. Amnium quos novimus omnium maxime obliquo
cursu labitur Mæander plurimisque se retro flexibus convertit: secundas
revolutionum nomine Neda sibi vindicare queat. (4) Stadiis fere duodecim
supra Phigaliam calidarum aquarum balneæ sunt, a quibus non longe in
Nedam Lymax descendit. In eorum amnium confluenti veteri religione
sanctissimum fanum est Eurynomes, ob loci asperitatem aditu difficile.
Circa ipsum multæ et condensæ surgunt cupressi. (5) Eurynomen
Phigalensium plebs Dianæ cognomen esse credit; quicunque vero
antiquitatis monumenta pertractarunt, Oceani fuisse filiam dicunt, cujus
Homerus quoque in Iliade fecerit mentionem, quum eam una cum Thetide
Vulcanum excepisse dixerit. Stato quotannis die Eurynomes templum
aperiunt; aperiri alio tempore mos patrius non est. Sacra eo die publice
ac privatim fiunt. (6) Mihi quidem non contigit ut eo tempore adessem,
neque Eurynomes simulacrum videre potui; audivi vero de Phigalensibus
aureis catenis revinctum esse, feminea facie usque ad summa femora,
cetera piscis figura. Ad filiam igitur Oceani quæ una cum Thetide in
mari profundo habitat cognoscendam afferat aliquid piscis. At ea forma
nulla satis probabili ratione Dianæ convenire posse videatur. (7)
Incingitur Phigalia montibus, a læva Cotilio, a dextera imminet qui
Elaius vocatur. Distat ab urbe Cotilius stadia prope quadraginta. In eo
vicus est cui nomen Bassæ, et Apollinis Epicurii ædes; lapideus deus
ipse, lapideum lacunar. (8) Templorum sane omnium quæ in Peloponneso
sunt, excepto eo uno quod Tegeæ est, quum lapidis pulchritudine, tum
vero structuræ concinnitate est hoc longe præstantissimum. Cognomen
illud est Apollini tributum, quod pestilentia laborantibus opem tulerit;
qua etiam de causa est idem Apollo apud Athenienses Alexicacus
(_Averruncus_), quod pestilentem morbum ab ipsis quoque averterit,
nuncupatus. (9) Bello autem quod cum Peloponnesiis Athenienses gessere,
neque alio omnino tempore, hoc dei exstitit in Phigalenses meritum.
Testatur id tum cognominum rei congruentium similitudo, tum vero quod
Ictinus architectus, qui templum ædificavit Phigaliæ, iisdem quibus
Pericles Athenis temporibus vixit; idemque Atheniensibus ædem eam quem
Parthenonem vocant, erexit. In superiore quidem hujus commentarii parte
a me expositum est fuisse Apollinis signum hoc in Megalopolitanorum
foro. (10) In Cotilio fons est, a quo qui Lymacem amnem ortum ducere
historiæ mandavit, id sane scripsit quod neque ipse vidit, neque ab iis
qui viderint audivit. Utrumque horum mihi contigit. Nam amnis quidem
illius profluentem vidimus; at e fonte qui in Cotilio est manantem aquam
intra modicum soli spatium omnino evanescentem observavimus; minime
tamen in qua esset Arcadiæ parte Lymacis fons in mentem venit curiosius
investigare. Est supra Apollinis Epicurii eo loco quod cognomento
Cotilon appellatur, Veneris ædes sine tecto; in quo signum deæ exstat.