_ Memoranda Megalopolis porro recensentur, templum et signa Magnarum
Dearum, Cereris et Proserpinæ Sospitæ, cum aliis signis additis —
Nympharum Arcadicarum signa ac templum et signum Jovis Philii —
templum Veneris machinatricis — signa eorum, qui primi
Megalopolitanis initia instituerunt, et deorum signa quadrangula
forma — templum Proserpinæ — templum Minervæ Poliadis et Junonis
Teleæ ac fonte Bathyllo. _
Extremæ porticus latus alterum quod ad occasum porrigitur, Magnarum
Dearum circumseptam aream continet. Sunt vero Magnæ Deæ, sicuti in
Messeniorum rebus exposui, Ceres et Proserpina, sed Proserpinam Sotiran
(_Sospitam_) vocant Arcades. A fundo elevati spectantur pro areæ aditu
qua Diana, qua Æsculapius et Hygiea. (2) Deæ ipsæ Magnæ, Ceres e marmore
tota est, Sospita qua veste velatur e ligno. Utriusque magnitudo
quindecim ferme pedum. Et simulacra quidem ** et ante ipsa puellas fecit
haud ita magnas. Præferunt hæ puellæ duæ talaribus amictæ tunicis
calathos utraque capite floribus refertos. Damophontis eas aiunt fuisse
filias. Sed qui ad cœlites signa illa referunt, Minervam et Dianam
flores in Proserpinæ comitatu legentes esse putant. (3) Prope Cererem
Hercules collocatus est magnitudine cubitali. Hunc Herculem unum de iis
fuisse qui sunt Idæi Dactyli nuncupati, versibus mandavit Onomacritus.
Ante Herculem mensa posita est, in qua extra aream stantes Horæ duæ
affabre effictæ, et Pan fistula, cithara Apollo canens. Indicat
inscriptio esse eos e primoribus diis. (4) In mensa illa Nymphæ etiam
eminent: Neda infantulum Jovem gremio ferens, Anthracia, et ipsa de
Arcadicis Nymphis una, facem profert; Hagno manu altera hydriam, phialam
altera; Anchirhoe et Myrtoessa et ipsæ hydrias effluente aqua præferunt.
Intra circumseptum eum ambitum cella est Jovis Philii (_amicitiarum
præsidis_). Simulacrum Baccho ornatu persimile fecit Argivus Polycletus.
Nam et cothurni ei pro calceamentis sunt, et altera poculum, thyrsum
altera tenet. Thyrso aquila insistit; quod unum cum iis, quæ Baccho
attribuuntur, non satis quadrat. (5) A postico templi lucus est non
utique magnus, maceria circumseptus, intra quem nullus hominibus
ingressus patet. Ante eum lucum posita sunt Cereris et Proserpinæ signa
trium circiter pedum altitudine. In septo interiore Magnarum Dearum et
Veneris ædes est. In vestibulo prisci operis ligneæ effigies, Juno,
Apollo, Musæ. E Trapezunte huc deportatas ferunt. (6) In ipsa æde
simulacra Mercurium e ligno ac Venerem ligneam Damophon fecit. Veneris
manus, os et imi pedes e lapide sunt. Cognomen deæ Machinatrix, ac
merito quidem, opinor, inditum, quod Veneris causa homines quodvis
artium et fraudum genus tam in factis quam in dictis excogitarunt. (7)
Virorum etiam in cella erectæ statuæ sunt, Callignoti, Mentæ, Sosigenis
et Poli, qui primi Megalopolitanis initia Magnarum Dearum ad exemplar
Eleusiniorum sacrorum tradidisse dicuntur. Intra ambitum hæc posita sunt
aliorum deorum signa quadrangula forma: Mercurius cognomento Agetor
(_Dux_), Apollo, Minerva, Neptunus, Sol præterea cognomine Soter
(_Servator_), et Hercules. Templum insigni sane magnitudine erexere, in
quo Dearum Magnarum initia peragunt. (8) Ad templi Magnarum Dearum
dexteram fanum est Proserpinæ; signum marmoreum est pedum ferme octo
magnitudine; basin undique incingunt tæniæ. Huc feminis quovis tempore
aditus patet, viris quotannis duntaxat semel. Continenter solem
occidentem versus foro gymnasium adhæret. (9) A tergo vero porticus
ejus, quam Philippi vocant, tumuli duo non valde quidem editi
consurgunt; in altero Minervæ Poliadis rudera, Junonis in altero templi
est Teleæ (_Adultæ_) ædes, cujus nihil præter ruinas reliquum est. Sub
hoc eodem colle fons est Bathyllus, et ipse aquas ad Helissontis auctus
conferens. Hæc sunt ibi quorum sit ratio aliqua habenda.