_ De Gortyne vico ejusque memorandis — fluvio Lusio seu Gortynio frigore
reliquos amnes superante — Teuthide vico, et de Theutide, Arcadum
duce ad Trojam, narratio — monumento Paræbasio dicto et Brenthes
urbis reliquiis. _
A fluvii fontibus discedentes primum vicus excipit Maratha; dehinc pagus
ætate nostra, olim oppidum Gortys. Est illic Æsculapii ex Pentelico
lapide delubrum et signum impuberis dei et Hygieæ, Scopæ opus. Tradunt
populares ab Alexandro Philippi filio loricam et hastam Æsculapio
dedicatam; mea certe etiamnum ætate lorica et hastæ cuspis ibi
cernuntur. (2) Gortynem fluvius perlabitur, quem circa suos fontes
Lusium appellant, quod in eo Jovem recens natum ablutum credunt; qua
vero longius a fontibus discedit, Gortynius a Gortyne vico dicitur. Hic
unus omnium aqua fluit frigidissima. Istrum enim, Rhenum, Hypanim,
Borysthenem et alios quorum aquæ hieme congelascunt, eos meo quidem
judicio glaciales rectius et brumales, quam frigidos appellare possimus;
meant siquidem illi per terras quovis fere anni tempore nive obductas et
prægelido aere undique circumfuso rigentes. (3) Nam eos amnes,
quotcunque ii numerari possint, qui temperatas regiones perfluentes
æstate vel bibentium vel lavantium æstum levent, nec hieme sint
inclementes, illos frigidam aquam habere dixerim. Frigida sane aqua est
etiam Cydni, qui Tarsensium fines perlabitur, et Melanis, qui præter
Sidam Pamphylorum decurrit; tum vero Alentis ad Colophonem frigorem qui
elegos fecerunt poetæ celebrant; sed hos omnes æstate præsertim vincit
Gortynius. Fontes habet ad Thisoam proximo Methydriensibus loco; Rhæteas
vocant Alphei et Gortynii confluentes. (4) Thisoæ regioni finitimus est
pagus Teuthis; oppidum olim fuit; ac Trojano quidem bello ducem hinc
missum narrant cui nomen Teuthis; Ornytum tamen alii appellant. Inter
hunc, dum Græci Aulide ob malaciam interclusi diu detinerentur, et
Agamemnonem simultates fuere; quare quum cohortem suam Teuthis domum
reducturus esset, (5) Palladem aiunt assimulantem Melanem Opis filium,
illum retrahere conatam; sed is, quod erat in tumore præ ira animus,
hasta dicitur deæ femur percussisse exercitumque ex Aulide domum
reduxisse; ubi vero domum redierit, deam se ei ostendisse sauciam
femore; atque ab eo tempore Teuthidem letali tabis morbo correptum,
atque in ea una parte Arcadiæ nullos plane fructus e terra editos. (6)
Interjecto dehinc tempore e Dodona oraculum redditum, cujus jussu præter
alia, ut placarent deam, agenda, etiam signum Minervæ femore vulneratæ
faciendum curarunt; quod ipse etiam vidi, purpurea fascia vulnus
obligante. Sunt Teuthide tum alia, tum Veneris et Dianæ fana. Atque hæc
quidem illic. (7) Ad eam vero viam, qua Gortyne Megalopolin itur,
sepulcrum eorum visitur qui contra Cleomenem pugnantes occubuerunt.
Appellant monumentum illud Megalopolitani Paræbasium, violatum nempe
fœdus a Cleomene eo nomine testificantes. Adjacet Paræbasio campus
stadiûm ferme sexaginta. Brenthes urbis ruinæ ad viæ dextram se
ostendunt, præterfluente Brentheate amne, qui se hinc non longius quam
stadiis quinque in Alpheum demittit.