_ Achæi exercitum conscribunt contra Spartam Damocrito duce —
Lacedæmonii pugnam conserunt cum Achæis et fugantur — Damocritus
proditionis accusatus aufugit — Diæi, ducis Achæorum, callidum
facinus in Lacedæmonios — Menalcidas, dux Lacedæmoniorum, urbe Iaso
capta, odium civium incurrit et vitam veneno finit. _
Hæ controversiæ in causa fuerunt, ut renunciato novo jam prætore
Damocrito Achæi exercitum conscriberent et contra Lacedæmonios arma
caperent. Eodem ferme tempore Metellus consul Romanorum exercitum in
Macedoniam transportavit. Bellum enim ei decretum fuerat contra
Andriscum Persei filium novas in Romanos res molientem. Ac Macedonicum
quidem bellum facile prosperos ex Romanorum sententia successus erat
inventurum, (2) Metellus autem iis, quos miserat senatus Romanus, in
Asiam cum imperio, persuadet ut, priusquam transmittant, cum ducibus
Achæorum congressi edicant, ne bellum contra Lacedæmonios susciperent,
atque ut omnino exspectarent legatos eos qui a senatu mitterentur
arbitri inter Achæos et Lacedæmonios futuri. (3) Mandata illi quidem ad
Damocritum et Achæos detulerunt, quum jam illi contra Lacedæmonios
exercitum ducerent; quare quum nihil sane se ulla oratione contra
Achæorum pervicaciam profecturos intelligerent, in Asiam perrexerunt.
Ipsi quoque Lacedæmonii animi elatione magis quam viribus subnisi cum
suis copiis hosti occurrerunt, satis illi quidem habituri suos si fines
defendere possent. Prœlio mox superati quum circiter mille et ætate et
viribus florentes milites occubuissent, intra mœnia se reliqui
effusissima fuga recepere. (4) Quodsi hostem persequi maturasset
Damocritus, eodem tempore Achæi quo fugientes Lacedæmonii apertis
introrumpere potuissent portis Spartæ: verum ille et tunc canere jussit
receptui et exinde se ad excursiones et agri populationes convertit, non
circumsedit urbem. (5) Is reportato domum exercitu majestatis damnatus
est ab Achæis, multa quinquaginta talentûm irrogata. Eam quum unde
solveret non haberet, clanculum e Peloponneso aufugit. In Damocriti
locum prætor renunciatus est iterum Achæorum suffragiis Diæus. Ad eum
quum legatos rursus misisset Metellus, res ita convenit, induciæ ut
inter Achæos et Spartanos essent usquedum adessent qui disceptandi causa
a Romanis missi fuerant. (6) Callidum interea aggreditur in Lacedæmonios
Achaicus prætor facinus. Oppida omnia, quæ in orbem Spartæ finitima
erant, ad Achæorum amicitiam pellicit et ea præsidiis firmat, ut unde
erumperent quove se reciperent contra Spartanos castella haberent Achæi.
(7) Decreverant et Lacedæmonii imperium Menalcidæ, qui etsi Lacedæmonios
ad extremam tum reliquarum copiarum, tum vero pecuniæ inopiam redactos
intelligebat, præsertim vero quum neque coli neque seri ager potuisset,
educto tamen violata induciarum fide exercitu, Iasum oppidum, quod intra
Laconiæ quidem fines erat, sed ad Achæorum ditionem pertinebat, subito
impetu captum diripit. (8) Sic Menalcidas, conflato rursum inter
Lacedæmonios et Achæos bello, quum se partim civium criminationibus
expositum videret, partim nullam eis a se in præsenti periculo afferri
salutem posse animadverteret, epoto pharmaco ipse sibi mortem conscivit.
Hunc Menalcidas vitæ exitum habuit, vir ut in Lacedæmoniorum tunc
imperio minime omnium prudens, sic dum Achæorum rebus præfuit, singulari
perfidia.