_ Menalcidas Lacedæmonius perfidia superat Callicratem — Diæi fraude
bellum inter Lacedæmonios et Achæos conflatur, ad quod componendum
senatus Romanorum legatos mittit. _
Ab Oropiis autem, etsi nulla ex parte ad eorum salutem quicquam
profecerat Achæorum societas, promissum tamen Menalcidas pretium exegit.
Quo ille accepto alienum omnino rationibus suis putavit, quæstus
participem Callicratem facere. Quare hominem primum exspectationibus
eludere, mox dolo circumvenire; postremo aperte etiam fraudare aggressus
est. (2) Quæ res vetus illud verum esse declaravit: Et ignis est alio
magis qui urat igne, lupisque sævior lupus est aliis, et accipiter ocius
accipitre volat, si Callicratem ipsum immaniorem ante alios sui temporis
omnes superavit perfidia Menalcidas. Callicrates, uti homo erat cujusvis
lucri cupidus, quum gratis habere se susceptas cum Atheniensibus
inimicitias permoleste ferret, Menalcidan jam abeuntem magistratu
capitis apud Achæos arcessivit; crimini dabat, legatione apud Romanos
contra Achæos functum ac operam enixe dedisse, ut Spartanos ab Achæis
abduceret. (3) Ibi Menalcidas quum se in fortunarum omnium discrimen
deductum videret, Diæo homini Megalopolitano successori suo in
magistratu Achaico, ex Oropica illa pecunia talenta elargitur tria. Hoc
ille devinctus munere invitissimis etiam Achæis Menalcidan capitis
periculo erat exempturus. Ea res quum Diæo apud Achæos publice ac
privatim magno esset probro, avertendæ ille invidiæ causa ad majorum
negotiorum cogitationes et secundarum rerum spem Achæorum animos erigit.
Quare talem fraudem est commentus. (4) Lacedæmonii suas de finibus
agrorum controversias ad Romanum senatum detulerant; senatus omnia
omnium rerum præterquam capitis judicia ad Achæorum conventum rejecerat.
At Diæus gratioso mendacio multitudinis animos mulcens judicio Achæorum
capitis etiam crimina de Spartanis permissa comminiscitur. (5) Et Achæi
quidem quum ei fidem habuissent, de Spartanorum capitalibus causis
judicia fere facere aggressi sunt. Recusabant Lacedæmonii, et mendacii
Diæum arguentes rursus Romanum senatum ea de re per legatos consulturi
erant. At Achæi hoc ipsum arripere et in crimen vocare, quum dicerent,
earum urbium quæ secum facerent nullam omnino sui esse juris, aut posse
earum aliquam privatim sine publico universi concilii decreto Romam
legatos mittere. (6) Ex his concertationibus belli causæ inter Achæos et
Lacedæmonios exstitere. Satis intelligebant Lacedæmonii multo se esse
Achæis opibus inferiores. Quare dimissis per urbes quæ Achaicæ ditionis
erant, ad ipsum etiam Diæum privatim legatis, bellum deprecabantur. A
civitatibus idem omnibus responsum tulere, quum jam prætor suus ut
juventutem armatam educerent denunciarit, oportere se dicte audientes
esse; prætor ipse Diæus non Spartæ aiebat se, sed iis qui ejus civitatis
otium turbarent bellum illaturum. (7) Ac rogante senatu quotnam esse
putaret otii et tranquillitatis hostes, optimatum ille Spartanorum
viginti quattuor nomina edidit. In ea rerum trepidatione probata est
Agasisthenis sententia, hominis clari etiam prius et honorati, sed ad
cujus laudes ex hoc ipso civibus suis dato consilio magnus accessit
cumulus. Persuasit illis ipsis primoribus quos Diæus Achæis dedi
postularet, ut voluntario exilio belli in patriam suam conflati
incendium restinguerent; futurum enim ut, si Romam confugerent, primo
quoque tempore a Romanis restituerentur. (8) Quum itaque exilii causa
solum illi vertissent, per speciem a Spartanis in judicium vocati sunt
et capitis damnati. Miserunt et Achæi Romam Callicratem et Diæum, qui in
senatu contra Spartanos exules causam dicerent; et Callicrates quidem in
itinere morbo interiit; nec scio fueritne, si Romam pervenisset,
emolumenti aliquid Achæis allaturus, an nova inter illos majorum malorum
semina sparsurus. Diæus vero et Menalcidas ubi Romam pervenerunt, quum
multa ultro citroque per altercationem contumeliosius inter se jactata
dixissent audissentque, (9) postremo respondit senatus, legatos in
Græciam venturos qui de quibus inter se dissiderent Lacedæmonii et Achæi
rebus cognoscerent. Legati ex urbe otiosius iter fecerunt. Quocirca
tantum interfuit spatii, ut interea Diæus Achæos, Menalcidas Spartanos
dolo circumvenire potuerint. Ille Achæis persuasit, Romanorum decreto
Spartanos in Achæorum officio ac potestate fore: contra Lacedæmonios in
eam sententiam adduxit Menalcidas, ut crederent a concilio se jam
Achæorum sejunctos atque liberatos Romanorum decreto esse.