_ Proditionis patriæ varia exempla apud plures gentes enumerantur —
Achæi per Callicratem proditi Romanis obnoxii redduntur. _
Atque ea quidem perditissimorum hominum perversitas, qui patriam et
cives suos hostibus vendere nihil verentur, Achæis quoque erat exitio
futura. Neque vero scelus hoc, ut semel in Græcia usurpari cœptum est,
ullum finem reperit. Dario primum Hystaspis filio in Persis regnante
Ionum res afflictæ prope sunt, classe prodita ab omnibus Samiarum
triremium præfectis, undecim duntaxat exceptis. (2) Post oppressos Ionas
subegerunt Eretriam Persæ, quum civitatis ejus principes Philagrus Cyneæ
filius et Alcimachi Euphorbus, patriam suam hostibus prodidissent. Xerxi
in Græciam irruenti Thessaliam Aleuadæ, Thebas Attaginus et Timagenidas
Thebanorum primores prodiderunt. Peloponnesiaco bello, quod inter
Athenienses et Spartanos gestum est, Agidi Lacedæmoniorum duci Xenias
Eleus Elin ipsam tradere est aggressus. (3) Lysandro dehinc qui hospites
appellabantur, donec patrias proderent Lysandro suas, quiescere nunquam
potuerunt. Philippo vero Amyntæ filio ad Græciæ imperium adspirante unam
invenias proditionis immunem Spartam, ceteras Græcorum urbes non magis
pestilentia superiorum temporum, quam proditiones deleverunt. Alexandri
felicitas effecit ut nullum magnopere insigne proditionis exemplum, quo
res ejus adjutæ fuerint, possit commemorari. (4) Post Græcorum ad Lamiam
cladem quum Antipater festinaret in Asiam transmittere, conversisque ad
illud bellum opibus facile videretur Atheniensibus pacem daturus, quod
rationibus suis minime alienum putabat si Athenas ipsas atque adeo
universam Græciam liberam esse sineret, Demades et alii consiliorum
socii homini a sententia oratione sua deducto nihil mite aut benignum in
Græcos cogitandum persuaserunt; quin quum Atheniensem populum vehementer
perterrefactum viderent, et Athenis et aliis urbibus ut Macedonum
imponerentur præsidia auctores fuere. (5) Confirmat orationem meam rerum
eventus. Athenienses enim etsi magnam acceperant in Bœotiis finibus
cladem, bis mille ex acie sua captis, mille occisis, non continuo tamen
Philippi imperata fecerunt: ad Lamiam vero ducentis ferme ac nihilo
pluribus militibus amissis, Macedonibus succubuere. Atque ita nullis
temporibus hæc proditionum pestis Græciæ desiit negotium facessere.
Achæos quidem tum Callicratis Achæi hominis perfidia Romanis parere
coegit. Initia tamen malorum omnium Achæis Persei regis et Macedonici
imperii exitium importarunt. (6) Nam quum Perseus ictum cum Romanis a
Philippo patre fœdus violasset et * * regem Sapæorum (quorum facit in
iambicis carminibus mentionem Archilochus) Abrupolim exercitu adortus
populi Romani socios sedibus expulisset suis, (7) et Romani ulti
Sapæorum injurias Perseum ipsum totumque ejus regnum in potestatem suam
redegissent, missi a Romano senatu sunt decem legati ad Macedoniæ res,
uti in rem suam foret maxime, ordinandas. Eos, quum in Græciam
venissent, omni obsequii et ad assentationem appositæ orationis genere
Callicrates circumvenire aggressus, ex illis etiam unum ad justitiam
tuendam minime propensum sibi prorsus conciliavit et in Achæorum
consilium pertraxit. (8) Is in conventu criminose queri cœpit, a
potentioribus Achæis pecunia et aliis studiorum significationibus contra
Romanos Perseum adjutum; postulare ut capitalis rei damnarentur; se
damnatos demum suo quemque nomine indicaturum. Id enimvero periniquum
universæ concioni videri; contendere, ut quos diceret Perseo favisse
palam nominaret; jus omnino non esse quemquam condemnari cujus nondum
esset nomen delatum. (9) Ibi Romanus, quum ab omnibus ejus postulatio
coargueretur, ex composito nominare non dubitavit omnes qui prætores
Achæorum exercitus duxissent; et omnes affirmare eam noxam commisisse,
quod Macedonum Persei partes fovissent. Hæc ille dixit a Callicrate
subornatus. Tunc Xenon non minimæ inter Achæos auctoritatis vir: «Quod
ad hoc, inquit, crimen attinet, ipse etiam Achæorum copiis præfui; sed
neque ulla unquam Romanos in re læsi, neque ulla mihi omnino fuit cum
Perseo amicitia; atque hujus quidem criminis vel in Achæorum conventu,
vel inter ipsos Romanos non dubitarim judicium sustinere.» (10) Hoc a
Xenone dictum ex innocentiæ conscientia statim arripuit Romanus tanquam
accommodatum fraudi suæ consilium. Quare quoscunque studii in Perseum
Callicrates accusarat, eos omnes Romam ad causam dicendam mitti imperat.
Novum id fuit et inusitatum Græcis. Neque enim vel potentissimi
Macedonum reges, Philippus Amyntæ filius, aut Alexander, adversarios
unquam suos e Græcia in Macedoniam disceptandi causa mitti postularunt;
sed facile passi sunt, quibus de rebus ambigeretur ab Amphictyonibus
cognosci. (11) At Romani tunc Achæorum quemcunque, cujus modo nomen
Callicrates detulisset, nocentem innocentemve, Romam edicto suo deduci
imperarunt. Fuerunt qui deducti sunt plures fere quam mille: quos Romani
quasi Achæorum præjudicio damnatos in publicas custodias per Hetruriæ
oppida diviserunt. Alios deinde super alios ab Achæis missos legatos et
deprecatores nihili omnino fecerunt. (12) Post septimum ac decimum demum
annum trecentos ferme viros vel eo etiam pauciores, qui ex omni Achæorum
numero reliqui erant in Italia, dimiserunt, satis jam eos pœnarum
dedisse rati. At eos qui effugere conati sunt vel ex ipso itinere
antequam Romam perducerentur, vel ex iis in quas relegati fuerant
urbibus, a fuga retractos nulla accepta excusatione capitali supplicio
affecerunt.