_ De templo Cereris Chamynæ et varia hujus cognominis ratione — gymnasio
Olympiæ et signis in eo — variis memorandis trans fluvium Cladeum et
Erymanthum — fluvio Diagone, templo Æsculapii Demæneti et Apollinis
Leucyanitæ — templo Minervæ Cydoniæ in Pisæorum finibus — fluvio
Parthenia et Harpinate — sepulcro procorum Hippodamiæ quorum nomina
recensentur. _
Altera hippodromi pars non agger, sed collis est minime arduus; ad cujus
extremum finem ædes condita est Cereri cognomento Chamynæ. Putant quidam
priscum id esse nomen: ibi enim quum Plutonis currum reciperet, terram
hiasse, et coisse rursum. Alii vero Chamynum Pisæum hominem memorant a
Pantaleonte Omphalionis filio, qui Pisæ tyrannidem occuparat, quod
acrius illi adversaretur et ad defectionem Eleos impelleret,
interemptum; de Chamyni vero pecunia templum Cereri esse ædificatum. (2)
Pro veteribus nova signa reposuit deæ ipsius et Proserpinæ e Pentelico
lapide Herodes Atticus. In gymnasio quod Olympiæ est certamina
meditantur sua quinquertiones et cursores. Crepido sub divo lapidea
eminet, in qua fuit olim erectum tropæum de victis Arcadibus. Ad lævam
aditus ejus gymnasii minor est ambitus, in quo athletarum palæstræ sunt.
Porticum eam gymnasii, quæ ortum solis prospectat, attingunt athletarum
deversoria, in Africum et occasum conversa.
3. Trans Cladeum amnem sepulcrum exstat Œnomai, terræ tumulus lapide
circumseptus. Supra monumentum ruinæ se ostendunt tectorum quæ equorum
Œnomai stabula dicunt fuisse. Regionis Arcadiam versus limites in
præsentia Eleis, ab initio vero Pisæis hoc in loco exstiterunt. Trans
Erymanthum fluvium ad Sauri jugum (sic enim locus ille appellatur) et
Sauri ipsius monumentum est et Herculis ruinosum temporibus nostris
templum. Infestum fuisse viatoribus et accolis Saurum ferunt, antequam
Hercules meritis eum pœnis afficeret. (4) Juxta hoc a prædone appellatum
jugum fluvius a meridie in Alpheum illabitur ex adverso Erymanthi. Hic
Pisæum agrum ab Arcadico dividit. Nomen ei amni Diagon. A Sauri jugo
stadia ferme quadraginta progressis Æsculapii ædes est: cognomen deo
Demænetus a conditore. Exstant hujus quoque templi duntaxat ruiuæ:
erectum fuerat in edito juxta Alpheum loco. (5) Ab hoc templo modico
distat intervallo Bacchi Leucyanitæ cognomento ædes. Præterlabitur amnis
Leucyanias, et ipse etiam in Alpheum illabens; descendit hic e Pholoe
monte. Hinc qui Alpheum transierint, Pisæorum fines ingrediuntur. (6)
Intra eos primum se vertex montis ostendit præacuto fastigio: in eo
Phrixæ urbis ruinæ cernuntur, et Minervæ ædes cognomento Cydoniæ. Hæc
ætate mea non amplius exsistebat; at salva erat ara. Dedicasse deæ
templum tradunt Clymenum, de posteris unum Idæi Herculis: venisse vero
eum e Cydonia Cretæ oppido et ab Iardano amne. Pelopem etiam Elei
dicunt, priusquam in curule certamen cum Œnomao descenderet, Cydoniæ
Minervæ rem divinam fecisse. (7) Qui processerint paulo longius, ad
Parthenian fluvium veniunt; in cujus ripa sepulcrum exstat Marmacis
equorum. Hunc Marmacem procorum omnium primum ad petendam Hippodamiam
venisse aiunt atque adeo primum omnium ab Œnomao interfectum: ejus vero
equas, quarum alteri Partheniæ, alteri vero Eriphæ nomen fuerit, ad
Marmacis tumulum Œnomai jussu mactatas et ibidem humatas: a Parthenia
itaque equarum altera fluvium nomen accepisse. (8) Est in eadem regione
alius fluvius, Harpinates dictus. Non procul ab eo fluvio visuntur
Harpinæ oppidi quum alia rudera, tum inprimis aræ. Urbem eam condidisse
Œnomaum narrant, et de matris Harpinæ nomine appellasse. (9) Hinc parvo
interjecto spatio præcelsus terræ agger est, et in eo Hippodamiæ
procorum tumulus. Œnomaum narrant alios prope alios neutiquam splendida
sepultura curasse humandos. At Pelops commune omnibus monumentum operis
magnificentia spectandum erexit, quum ut ipsis eum procis honorem
haberet, tum ut Hippodamiæ gratificaretur: mea vero sententia non alia
magis de causa, quam ut argumento esset opus illud quot et qualium
virorum cæde exsultantem Œnomaum ipse perculisset. (10) Occubuerunt
autem, sicuti iis carminibus proditum est quæ Magnæ sunt Eœæ appellatæ,
ab Œnomao occisi, post Marmacem primus Alcathous, Porthaonis filius;
post hunc Euryalus, Eurymachus et Crotalus. Horum ego trium parentes et
eorum uniuscujusque patriam cognoscere non potui. Sed qui post hos
occisus est, Acrian facile conjici possit Lacedæmonium fuisse, Acriarum
conditorem. Ad hos interfectos ab Œnomao recensent Capetum, Lycurgum,
Lasium, Chalcodontem, et Tricolonum. Postremum hunc nepotem et
cognominem Arcades memorant Tricoloni Lycaonis filii. (11) Contigit post
Tricolonum in cursu mortem oppetere Aristomachum Priantem, Pelagontem,
Æolium, et Cronium. Sunt qui præter hos recenseant etiam Erythran
Leuconis filium, Athamantis nepotem, a quo Bœotorum oppidulum Erythræ
appellatæ fuerint; et Eionem Magnetis filium, Æoli nepotem. His omnibus
commune hic erectum fuit monumentum; ad quod parentasse quotannis
Pelopem tradunt Pisæorum quamdiu imperium tenuit.