_ Athletarum signa, et qui ad illos pertinent, porro recensentur —
signum Milonis Crotoniatæ, de cujus ingenti robore varia narrantur —
Milonis mors — Pyrrhi regis signum — pila Pythocrito tibicini erecta
et aliorum signa. _
At Pherias Ægineta (proximus enim is est ad Atheniensem Aristophontem
positus) octava supra septuagesimam Olympiade, quod erat admodum
adolescens neque in luctandi certamine videbatur ullo pacto par
adversario fore, de medio est jussus recedere; anno deinde insequenti
admissus pueros in lucta vicit. Prorsus dissimilis Pheriæ fuit Nicasyli
Rhodii in Olympicis ludis fortuna. (2) Annum enim duodevicesimum natus
rejectus ille quidem est, quominus cum pueris lucta congrederetur; verum
de viris palmam adeptus, victor est renunciatus; idemque postea acceptis
Nemeorum et Isthmiorum coronis, annum quum ageret vicesimum, præpropera
ereptus est morte, priusquam patriam Rhodum et penates suos reviseret.
Sed Rhodii audaciam luctatoris mea sententia Artemidorus Trallianus
vicit; qui quum tener admodum pancratium puerile inisset Olympiæ, amissa
ob ætatis infirmitatem palma, (3) mox in Ioniam ad Smyrnæos, quum ludos
agitarent, venit. Tantum vero ei jam roboris accesserat, ut eodem die et
eos quos in Olympia adversarios habuerat, et in puerili ludicro quos
imberbes appellabant, et jam tertio loco, quod optimum erat, viros
pancratio superarit. Et impuberum quidem in certamen gymnici magistri
hortatu; in virorum autem convicio pancratiastæ lacessitum descendisse
ferunt. Virilem certe palmam Olympicam Artemidorus cepit Olympiade
duodecima post ducentesimam. (4) Prope Nicasyli statuam equum ex ære non
utique magnum posuit Crocon Eretriensis, accepta de equo desultorio
corona. Equo proximus est Telestas Messenius puerilis pugilatus victor.
Hunc Silanion fecit. (5) At Milonem Crotoniaten Diotimi filium Dameas et
ipse Crotoniates finxit. Milo autem Olympicas adeptus est palmas sex, de
lucta omnes, ex iis puerilem unam; sex Pythicas e virorum, unam e
puerorum certamine. Quum septimum in Olympiam luctaturus venisset,
Timasitheum civem suum non potuit superare juvenem adhuc et propius
accedere caventem. (6) Suam ipse statuam dicitur Milo intra Altin suis
humeris deportasse. Traduntur ejusdem hæc de punico malo et de disco
memoratu digna. Punicum malum ita manu compressa tenebat, ut neque qui
conatus esset extorqueret, neque ipse tamen illud elideret. Peruncto
disco quum institisset, omnes ludibrio habebat qui se detrudere
quantovis impetu facto conarentur. Verum hujusmodi etiam alia dedit
roboris documenta. (7) Frontem chorda circumligabat perinde ac si tæniam
sibi circumdaret aut coronam: intercluso deinde compressis labiis
spiritu, quum venæ capitis sanguine plurimo intumuissent, venarum robore
nervum rumpebat. idem ubi porrecta dextera cubitum lateri admovisset
sublatoque pollice reliquos digitos junctim intendisset, minimum nemo
erat qui ullo nisu posset a ceteris abjungere. (8) Ferarum hunc laniatu
periisse memorant. Conspicatus enim hiantem immissis cuneis lignum
aridum in Crotoniatarum finibus, robore suo pristino fretus truncum
illum manibus dicitur rescindere conatus. Ibi quum relaxatis cuneis
comprehensus manibus Milo detineretur, a lupis, quæ fera frequentissima
est in Crotoniatarum agro, deprehensus et discerptus est. Fuit hic
fatalis Milonis exitus. (9) Pyrrhum Æacidæ filium, Thesprotidis Epiri
regem; magnis et memoratu dignissimis rebus gestis, quas exposui in
libro de rebus Atticis, in Alti dedicavit Thrasybulus Eleus. Prope
Pyrrhum vir quidam pusillo corpore super pila stat tibias tenens. Huic
Pythicæ palmæ de tibiarum cantu, primo post Sacadam Argivum, decretæ
sunt. (10) Sacadas vero primum iis ludis vicit, quos Amphictyones
instituere, nondum coronarios (_quibus victores coronari nondum
obtinuerat_); bis deinde iterum, quum corona præbebatur. Pythocritus
insequentibus ludis Sicyonius Pythicas tulit palmas sex, tibicinum
omnium solus. Satis constat eundem Olympiæ in quinquertio [senis] ludis
præcinuisse. Honoris causa pila ei est erecta cum hoc titulo:
Pythocriti
est Callinici monumentum hoc tibicinis.
(11) Ætoli quoque concilii sui decreto Cyloni statuam dedicarunt, qui
Eleos Aristotimi tyranni dominatu liberaverat. Jam Gorgum Eucleti
filium, Messenium, victorem quinquertii, Bœotius Theron, Damaretum vero,
et ipsum Messenium, de puerorum pugilatu coronatum, Atheniensis Silanion
finxit. Anauchidas, Philyis filius, Eleus de puerili lucta coronam
cepit, posterius de virili etiam: sed quis ejus statuam fecerit,
compertum utique mihi non est. Anochus, Adamatæ filius, Tarentinus, qui
de stadio et repetito curriculo victor exstitit, Ageladæ Argivi opus
est. (12) Puerum equo insidentem adsistente viro testatur inscriptio
Xenombrotum esse ex Co Meropide, equestris victoriæ præconio nobilem.
Eam statuam finxit Philotimus Ægineta: Xenodicum vero in puerorum
pugilatu victorem Pantias fecit. At Pythis Andromachi filii, patria
Abderitæ, fecit quidem Lysippus, dedicarunt vero milites statuas duas.
Ducem enim mercenariorum aut alioqui bellicis rebus clarum Pythem
fuisse, facile judices. (13) Positi sunt etiam, de cursu victores pueri,
Meneptolemus ex Apollonia, quæ ad Ionium sinum est; et Corcyræus Philon.
Ad hos Hieronymus Andrius, a quo dejectus est in Olympico quinquertio
Tisamenus Eleus, is nempe quo postea in Platæensi prœlio contra
Mardonium Persarum ducem augure Græci usi sunt. Proximus huic Hieronymo
positus est puer palæstrita et ipse Andrius, Procles Lycastidæ filius:
illum Stomius, Proclem Somis fictores fecere. Æschini Eleo duæ
quinquertii palmæ evenere et totidem erectæ fuerunt statuæ.