_ De aliis donariis in æde Junonis Olympiæ, Iphiti disco, et mensa, in
qua coronæ victoribus positæ — de cadavere militis saucii reperto
narratio — de Œnomai columna — templo Matris Deorum, Matroo dicto,
et Philippeo. _
Spectantur et alia ibi dona, et inprimis modicus quidam lectus ebore
magna ex parte exornatus; Iphiti discus, et mensa, super qua victoribus
coronæ deponuntur. Et lectulum quidem Hippodamiæ ferunt ludicrum fuisse.
Iphiti vero disco induciæ, quas Olympicorum ludorum tempore provulgant
Elei, non recto versuum ductu inscriptæ sunt, sed literæ in ora disci
orbiculari textu exaratæ. (2) Mensa ipsa partim ex ebore, partim ex auro
fabricata est. Opificem fuisse aiunt Coloten, quem ab Heraclea oriundum
affirmant: etsi, quibus fictorum origines curiosius inquirere curæ fuit,
Parium essse, Pasitelis (_Praxitelis?_) vero discipulum testantur;
Pasitelem (_Praxitelem?_) autem per se ipsum artem didicisse. Juno
exinde, Juppiter, Deûm Mater, Mercurius, cum Diana Apollo ficti sunt. In
tergo tota ludorum descriptio. (3) In uno laterum Æsculapius, et
filiarum Æsculapii una Hygiea: Mars præterea, et prope ipsum Agon
(_Certamen_). At in altero Pluto est et Bacchus; tum Proserpina et
Nymphæ duæ, quarum altera pilam, clavem altera tenet. Est enim clavis
Plutonis insigne: eaque, ut fama est proditum, a Plutone inferorum sedes
ita clausa est, ut nemini inde reditus pateat. (4) Jam vero, quod
Aristarchus rerum Olympicarum interpres memoriæ prodidit, id nequaquam
præterierim. Sua igitur ille ætate, quum Elei Junonis ædem sartam
tectam, quod vitium templi lacunar fecisset, locassent, inter tabulatum,
quod ad speciem expolitum est, et contignationem, cadaver cum gravi
armatura saucii hominis repertum memorat. Hunc virum existimabamus
dimicasse pugna intra Altin ab Eleis contra Lacedæmonios commissa, (5)
et, quum propugnatores templis deorum et omnibus omnino excelsis locis
conscensis hostem repellerent, vulneribus confectum, jam moribundum
illuc perreptasse, cadaver autem ejus tam diu integrum permansisse,
quod, in illis latebris abditum, nec per æstatem vaporum, nec per hiemem
frigoris noxam contrahere potuerit. Addidit Aristarchus, elatum cadaver
extra Altin et cum iisdem armis humatum fuisse. (6) Œnomai quam
appellant ipsi etiam Elei columnam, ea exstat ab ara maxima ad Jovis
ædem contendentibus. Quattuor erectæ sunt ad lævam columnæ quibus
lacunar sustinetur. Fulciunt eadem ligneam columnam jam vetustate
ruentem et multis locis incinctam vinculis. Columnam eam fama
pervulgavit in Œnomai domo fuisse solamque stetisse, quum domus reliqua
fulmine conflagrasset. (7) In ænea tabella ante ipsam columnam incisi
elegi sunt hujusmodi:
Una columna ex his, hospes, sum sola relicta,
in claris steterunt quæ ædibus Œnomai.
Nunc exsto Jovis in templo circumdata vinctis
nobilior; nec me flamma voravit edax.
(8) Accidit vero ætate mea quiddam hujusmodi. Quum Romanus quidam
senatorius vir palmam in Olympicis adeptus, victoriæ suæ relinquere
vellet monumentum, cum inscriptione statuam ex ære, scrobem altius
effodiendam curavit prope Œnomai columnam: repererunt, qui opus
conduxerant, armorum, frænorum et. armillarum fragmenta; quæ ipse, dum
eruerentur, vidi. (9) Ædem quandam insigni magnitudine, Dorico opere,
Matroum (_Matris Deûm templum_) priscum retinentes nomen appellant:
neque vero in ea ullum exstat Deûm Matris signum; statuæ tantum
Romanorum Imperatorum ibi erectæ sunt. Est hoc ipsum Matroum intra
Altin; et eodem in loco rotunda figura cella, quod Philippeum. vocant.
In ejus Philippei summa testudine æneum papaver eminet, quod fibularum
caput est cellæ trabibus. (10) Situm est ædificium hoc circa Altis
exitum ad lævam Prytanei, e coctili laterculo exstructum, columnis
circumquaque cingentibus. Hoc opus erigendum curavit Philippus, quum ad
Chæroneam graviter Græcorum fortunas attrivisset. Et dicatæ illic statuæ
sunt Philippo et Alexandro, Amyntæ etiam Philippi patri. Tam eas quam
Olympiadis et Eurydices statuas fecit ex auro et ebore Leochares.