_ De ebore, elephanti cornu, non dente — velo laneo in templo Jovis
Olympii — donariis et signis hujus templi — Adriani et Trajani
Imperatorum statuis operibusque Trajani insignibus — Augusti
Imperatoris signo ex electro et Nicomedis ex ebore confecto — de
electro — Neronis et aliis donariis. _
Quod vero ad ebur pertinet, quicunque hominum ea, quæ ex elephantorum
ore exserta prominent, istarum belluarum dentes esse, non cornua,
existimant, ab alce illi, Gallica fera, et tauris Æthiopicis specimen
capiant. Alcæ enim, qui mares sunt (nam feminis nulla omnino prodeunt
cornua) e superciliis, Æthiopici tauri autem e naribus cornua extrudunt.
Quis igitur in magno ponat miraculo, esse animal cujus ex ore erumpant
cornua? (2) Argumento etiam illud esse potest, quo contrarium
demonstretur: quod bestiæ sunt quæ certo ratoque temporis ambitu cornua
abjiciant, rursusque illa, quoties amiserint, reponant. Hoc cervis,
capreis, et idem elephantis accidit. Verum dens nulli animalium jam
adulto, quum semel decidit, renascitur. Quare si dentes essent, et non
cornua, quæ ex ore prodeunt, quomodo renasci possent iterum? Ad hæc
dentes natura sua igni neutiquam cedunt: at boum et elephantorum cornua
sic igni emolliuntur, ut vel ex tereti planam vel aliam quamvis
accipiant figuram. Quid, quod ex inferiore mandibula fluviales equi et
apri sannas exserunt? cornua vero e maxillis exserta nusquam videmus.
(3) In elephantis vero, quum a superiore id, quod dentes multi esse
putant, descendat maxilla, me auctore dubitarit nemo cornua illa esse,
quæ a temporibus orta per os extrorsum resupinata sese efferant. Hæc ego
non auribus, sed ipsis accepta oculis scribo, elephanti calvam
conspicatus in Dianæ, quod templum in Campania nobile, a Capua (quæ
regionis Campanorum totius caput est) abest stadia ferme triginta. Est
igitur longe alia, quam ceteris quadrupedibus, elephanto cornuum
eruptio, sicuti ei et corporis vastitas et reliqua forma valde est a
reliquo belluarum genere diversa. Quam vero Græci splendidi et magnifici
ac minime omnium parci in colendis diis fuerint, magno illud documento
est, quod ab Indis et ex Æthiopia ebur ad signa deorum facienda
advehendum curarint.
4. Et in Olympico templo laneum velum tum textili Assyriorum opere, tum
Phœnicum purpurea tinctura exornatum dedicavit rex Antiochus. Ejusdem
donum fuit ægis aurea et in ea Gorgo, quæ Athenis in theatri fastigio
locata est. Velum hoc non, quo more fit in Dianæ Ephesiæ templo, subter
lacunar sursum attollunt, sed ad pavimentum usque laxatis funibus
demittunt. (5) Inter ea vero donaria, quæ intus vel in atrio templi
posita sunt, est solium Arimnesti Tyrrhenorum regis, qui primus
exterorum donum Olympio Jovi misit: tum ænei equi, quos Cynisca dicavit,
Olympicæ victoriæ monumentum, veris illos quidem equis magnitudine
inferiores, locati sunt in primo templi aditu ingredientibus ad
dexteram. Exstat item tripus ære obductus, super quo victoribus,
priusquam mensa erigeretur, coronæ proponebantur. (6) Imperatoribus vero
statuas, Adriano quidem urbes Achaici conventus ex Pario lapide, Trajano
autem universi Græci erexerunt. Hic Imperator Getas, qui supra Thraces
sunt, imperio adjunxit, et cum Osroe Arsacis nepote Parthisque bellum
gessit. Operum autem quæ facienda curavit, maxime memorabilia sunt
thermæ quæ ab ipso nomen acceperunt, magno exstructum ambitu
amphitheatrum rotundum; ad hæc hippodromus, non breviore stadiûm duorum
spatio: tum forum Romanum, et reliquo ornatu dignissimum spectatu, et
maxime ex ære structo lacunari. (7) Statuarum autem quæ rotundis
insistunt scamillis, ex electro una Imperatoris Romanorum est Augusti;
altera ex ebore, Nicomedis Bithyniæ regis, de cujus nomine urbs Bithyniæ
maxima appellata est, quum ante Astacus nuncuparetur. Condita ea quondam
erat a Zypœte homine Thrace, quantum ex nomine conjicitur. Electrum vero
ex quo statuam Augusto fecerunt, in Eridani (_Padi_) fluminis arenis
rarum omnino repertu est, nec temere magni æstimatur ab hominibus. Est
alioqui electrum aliud nihil, quam argento permistum in metallis aurum.
(8) Sunt in Olympii fano, quas Nero donavit, coronæ. Earum tres
oleastri, quarta quercus frondem imitatur. Positi ibidem clypei sunt
viginti quinque ænei, cum quibus decurrunt, qui armati in curriculum
descendunt. Erectæ vero sunt et aliæ pilæ, et ea inter ceteras, qua
continetur jusjurandum, quo Elei cum Atheniensibus, Argivis et
Mantinensibus centum annorum fœdus et societatem firmarunt.