_ De Oxylo alia narratio — varia quæ ad Oxylum pertinent — post Oxylum
Laias regnum obtinet — dein Iphitus, qui Olympicum certamen
restituit — de bellis, quibus interfuerunt Elei. _
Proditum etiam memoriæ est aliud hujusmodi de Oxylo, veritum illum esse,
ne Aristomachi liberi, quum, quam esset fertilis et bene cultus omni ex
parte ager Eleus, cognovissent, eum sibi tradere recusarent: ejusque rei
causa per Arcadum fines, non per Eleorum agrum, Dores deduxisse. Et
Eleorum quidem imperium sibi sine armis vindicanti Oxylo non cessit
Dius. Facta is provocatione censuit non esse universo agmine inter ipsos
decernendum, verum singulos ex utroque exercitu deligendos, qui
singulari certamine de rerum summa dimicarent. Cujus quum pars utraque
sententiam comprobasset, (2) delatum hoc certamen Degmeno Eleo
sagittario, ex Ætolis vero Pyræchmæ funditori. Superior discessit
Pyræchmes: quare potitus regno est Oxylus. Et is quidem priscos Epeos
pristinas sedes obtinere passus est, et cum illis Ætolos conjunxit, agro
æquabiliter assignato. Ac tam Dio eximia munera concessit, quam sancitos
veteri religione honores et ceteris heroibus habuit, et Augeæ eum, qui
ætate nostra observatur, morem parentandi reliquit. (3) Eundem aiunt, e
propinquis muro vicis homines intra urbem vocasse atque Elin tum
multitudine incolarum frequentiorem tum opibus auctiorem reddidisse.
Huic quum Delphici Apollinis voce præceptum esset, ut de Pelopis genere
unum sibi imperii condendi socium adscisceret, magno undique studio
quæsivit, et Agorium tandem, Damosii filium, Penthili nepotem, Orestis
pronepotem, invenit, quem ab Helice Achaiæ urbe, cum non magna utique
Achæorum manu, in regni partem recepit. (4) Oxyli uxorem Pieriam nomine
fuisse tradunt, de qua nihil aliud quicquam memorant. Filios aiunt Oxylo
genitos Ætolum et Laiam: et Ætolum quidem immatura morte ereptum
condiderunt parentes exstructo monumento in ipsa porta, qua in Olympiam
ad Jovis templum iter est. Hoc ei monumentum ex oraculo posuere, quo
jussi sunt neque extra neque intra urbem illum sepelire. Parentat Ætolo
hac ipsa etiam ætate quotannis stato die gymnasii præfectus. (5)
Successit Laias in regnum patri. Non tamen uspiam reperi ejus posteros
regno potitos. Quare eos consulto prætereo: neque enim volui ad privatos
homines meam descendere orationem. Secundum hæc Iphitus, ab Oxylo quidem
oriundus, æqualis vero Lycurgi, a quo scriptæ Lacedæmoniis leges, ludos
in Olympia ordinavit, nundinas Olympicas denuo indixit et ludorum causa
inducias instituit, quum hæc omnia intermissa fuissent aliquandiu. Ejus
autem Olympiorum intermissionis causam tunc exponam, quum ad ea, quæ in
Olympia sunt, accessero. (6) Huic Iphito, quum Græcia illo tempore jam
prope deleta intestinis seditionibus et pestilenti morbo esset,
consulendum de remedio earum calamitatum Delphicum Apollinem esse
videbatur. Respondit deus, expedire ab Iphito et Eleis Olympicos ludos
instaurari. Suasit præterea Eleis Iphitus, ut Herculi immolarent, quum
illum ante hostem judicassent. Inscriptio, quæ in Olympia est, Iphitum
testatur Hæmonis filium fuisse: Græcorum plerique non Hæmonis eum, sed
Praxonidæ filium dixere, Prisca Eleorum monumenta ad cognominem patrem
referebant Iphitum. (7) Elei quum belli Trojani, tum vero suscepti
contra Persas in Græciam invadentes belli participes fuere. Ac ut missum
faciam, quoties, dum Olympicos ludos instaurant, cum Pisæis et Arcadibus
dimicarint, inviti quidem cum Lacedæmoniis in Atheniensium fines
irruperunt. Neque multo post adscitis in societatem Atheniensibus,
Argivis et Mantinensibus contra Lacedæmonios stetere. (8) Agide vero cum
exercitu intra fines per Xeniæ proditionem ingresso, ad Olympiam magno
prœlio hostes vicere et in fugam versos Lacedæmonios extra fani septa
ejecere: interjecto dein tempore arma posuere iis conditionibus, de
quibus ante scripsi, dum Lacedæmoniorum res commemorarem. (9) Jam vero
Philippo Amyntæ filio Græciæ imperium pervicaciter occupante, Elei
quidem ipsi intestinis discordiis jam pæne afflicti se cum Macedonibus
conjunxerunt: non tamen, ut ad Chæroneam cum Græcis acie confligerent,
adduci potuerunt. Philippum tantum Lacedæmonios adorientem prisco in eam
civitatem odio suo indulgentes juverunt: sed iidem mortuo Alexandro cum
Græcis bellum adversus Antipatrum, et Macedonas gessere.