_ Descriptio Messeniacæ regionis et urbium — Abia urbs — Pharæ et quæ ad
ejus conditoris, Pharis, genus pertinent — de Fortunæ nomine primum
ab Homero commemorato — de primo Fortunæ signo, polo capiti imposito
et Amaltheæ cornu exornato. _
Ætate nostra in Messenia exstat Abia oppidum ad mare, a saltu Chœrio
stadia haud amplius viginti dissitum. Iren olim vocatam ferunt, et de
septem illis urbibus unam fuisse, quas Agamemnon apud Homerum se daturum
Achilli pollicetur. Hyllo autem et Dorieo ab Achæis bello superatis,
Abiam tradunt Gleni Herculis filii nutricem in hanc Iren commigrasse:
ibique domicilio suo constituto, Herculi templum dedicasse: quare
Cresphontem postea, quum grato pioque animo memoriam feminæ celebraret,
et alios ei honores habuisse, et urbem mutato nomine Abiam appellari
voluisse. Herculis quidem in ea urbe et Æsculapii templa valde illustria
exstant. (3) Abia distant Pharæ stadia octoginta. In ipsa via salsa aqua
est. Messenios, qui Pharas tenent, Augustus Imperator Laconico nomini
adjunxit. Ejus oppidi conditorem celebrant Pharin, Mercurio et
Phylodamea Danai filia genitum. Pharin nullam virilem sobolem, filiam
unicam Telegonen reliquisse aiunt. Ejus gentilitatis insequentem seriem
in Iliade percensuit Homerus: Diocli geminos fuisse, Crethonem et
Ortilochum: Dioclem ipsum Ortilocho Alphei filio ortum. De Telegone
mentionem prorsus nullam fecit. Ea, si Messenios audiamus, Ortilochum
Alpheo peperit. (3) Audivi etiam illud, quum Pharis essem: præter
geminos filiam Diocli fuisse Anticleam: ex ea et Machaone Æsculapii
filio Nicomachum et Gorgasum natos: Pharis eos permansisse et Diocle
mortuo regnum adisse. Creduntur illi hac etiamnum ætate morbis
laborantes et aliqua captos corporis parte sanare; eoque nomine in eorum
fanum victimas sacrorum causa et donaria mittunt. Habent etiam Fortunæ
fanum Pharætæ cum perveteri signo. (4) Ac Fortunæ quidem poetarum primus
(quod sciam) mentionem fecit Homerus hymno in Cererem, quum et alias
Oceani filias, et Tychen (_Fortunam_) etiam ipsam, tanquam Oceani
filiam, ludentes cum Proserpina fecit, his versibus:
Una omnes vario per prata comantia flore,
candida Leucippe, Phænoque, Electra, et Ianthe,
Melobosis, Tyche et Ocyrhoe præsignis ocellis.
(5) De ea nihil præterea memoravit, neque illam omnino dearum esse
maximam dixit, penes quam sint rerum humanarum momenta omnia, quum idem
tamen poeta in Iliade bellantibus Minervam et Enyo duces præfecerit;
Dianam feminis parturientibus verendam esse dixerit; Veneri autem
nuptiarum curam attribuerit. Verum de Fortuna nihil ille plus, quam ante
dictum est, memoriæ prodidit. (6) Bupalus autem, templis ædificandis et
simulacris fingendis admodum sollers, quum Smyrnæis Fortunæ signum
faceret, omnium, quos ipsi cognoverimus, primus capiti deæ polum
imposuit; altera vero manu Amaltheæ quod Græci appellant cornu tenentem
fecit. Ad hunc ille modum Fortunæ munera declaravit. Mandavit post hunc
et alia de Fortuna versibus Pindarus, et eam Pherepolin (_urbes
ferentem_) vocavit.