_ De fluvio Scyra — Pyrrhicho oppido, Sileno, Diana Astratea — Teuthrone
Oppido, Diana Issoria — promontorio Tænaro, portu Achilleo et
Psamatho, atque inferorum cane ab Hercule protracto — Arionis
delphino insidentis signo et fonte olim miro — Cænopoli — Messa
oppido et portu, atque Œtylo urbe. _
Progressi longius a monumento fluvium videant in mare influentem, cui
Scyras nomen. Sine nomine ante fuerat: hoc vero nominis tum accepit,
quum illum classe intravit Pyrrhus Achillis filius, ad Hermiones nuptias
e Scyro proficiscens. Trans amnem eum vetus delubrum est seorsum ab ara
Jovis. Ab isto fluvio quadraginta stadiis abest oppidum Pyrrhichus in
mediterranea continente. (2) Ab eodem Pyrrho Achillis filio nuncupatum,
non defuerunt qui dicerent: alii vero a Pyrrhicho, uno de Curetum deorum
numero. Sunt etiam qui Silenum e Malea profectum hic habitasse dicant.
In Malea quidem educatum Silenum declarant hi versus e Pindari cantico:
Ille robustus, strenuus choreis,
quem Maleæ civis et vir Naidis aluit
Silenus.
Quod vero Silenus etiam Pyrrhichi sit nomine appellatus, nuspiam dixit
Pindarus; sed ejus rei Maleæ incolæ auctores fuere. (3) In ipso
Pyrrhichi foro puteus est. Monstratum sibi a Sileno aiunt. Quodsi puteus
is exaresceret, aquæ penuria valde laborarent. Habent Pyrrhichii intra
fines suos templum Dianæ Astrateæ: causa nominis, quod Amazonum
exercitum hoc aiunt in loco progrediendi finem fecisse. Est etiam
Apollinis Amazonii. Utriusque dei lignea signa sunt. Dedicasse dicuntur
feminæ quæ a Thermodonte venerunt. (4) A Pyrrhicho ad mare descendentes
Teuthrone oppidum excipit. Conditorem produnt incolæ Teuthrantem
Atheniensem. Colunt hi præ ceteris diis Issoriam Dianam. Fontem habent
Naiam. A Teuthrone stadia procul centum et quinquaginta excurrit in mare
Tænarum promontorium, et portus Achilleus et Psamathus. In ipso
promontorio templum est speluncæ in modum ædificatum: in cujus primo
aditu Neptuni signum. (5) Hac Græcorum nonnulli versibus prodiderunt ab
Hercule Orci canem extractum, quum neque meatus omnino ullus per eam
specum subter terram subeat, neque veri omnino cuiquam simile videri
possit, deorum ulla esse subterranea regna, quo animæ conveniant.
Hecatæus quidem Milesius rem non absurdam commentus est: in ea caverna
immanem ac tetrum serpentem lustrum habuisse, qui sit idcirco inferorum
canis dictus, quod, quem morsu impetisset, subita eum veneni vi mori
statim necesse esset. Eum serpentem esse ab Hercule ad Eurystheum
pertractum. (6) Homerus vero (is enim primus Ditis canem, quem Hercules
extraxisset, appellavit) neque nomen ei proprium imposuit, neque de ejus
figura quicquam est fabulatus, uti de Chimæra. Posteriores et Cerberum
appellarunt, et quum cetera cani fecissent similem, tria dixerunt capita
habere, quum tamen Homerus nihilo magis homini illud familiare animal
canem dixerit quam si eum, qui draco esset, Orci canem appellasset. (7)
In Tænaro et alia sunt dedicata monumenta, et ex ære Arion citharœdus
delphino insidens. De Arione quidem et delphino quæ audierat, retulit
Herodotus, ubi res Lydorum exponit. Ego sane in Poroselene delphinum
vidi, qui puero, a quo sanatus fuerat, quum a piscatoribus vulnus
accepisset, quasi mercedem curationis penderet, dicto se audientem
præbebat et eundem, quocunque ille jussisset, dorso transvehebat. (8)
Est in eodem Tænaro fons, qui nihil jam, quod cum admiratione intueamur,
habet: olim introspicientibus portus et naves aiunt spectandas
præbuisse. Aquæ miraculum illud femina quædam sustulisse dicitur, quum
in ea pollutam vestem abluisset. (9) Ab ipso promontorio mari stadia
circiter quadraginta prætervectos excipit Cæne polis (_urbs nova_),
Tænarum et ipsa ante appellata. Est in ea Cereris fanum, et ad mare
Veneris ædes, et ejusdem deæ stantis habitu signum e marmore. Illinc
digressis stadia procul triginta [Tænari] vertex, Thyrides dicuntur; et
Hippolæ urbis ruinæ monstrantur. Inter eas Minervæ Hippolaitidis
sacellum exstat. Non magno abest intervallo civitas Messa et portus.
(10) Ab hoc portu ad Œtylum stadia intersunt centum et quinquaginta.
Heros, a quo civitas nomen habet, ortu Argivus fuit, Amphianacte
Antimachi filio genitus. Sunt in Œtylo quæ spectentur digna, Sarapidis
templum, et in ipso foro Carnei Apollinis simulacrum ligneum.