_ De Zarace — Cyphantum reliquiis, et Brasiis — Brasiatarum de Semele,
Baccho et Ino narratio — de Achillis templo et festo — urbe La,
ejusque reliquiis et memorandis, Dianæ Asiæ templo et fonte Galacone
— regione Hypsis et fluvio Smeno — regione Araino, La urbis
conditore et Achille Helenæ proco. _
Ab Epidauro stadia ferme centum Zarax abest. Hæc ora portum habet valde
appellentibus idoneum. Sed enim ex omnibus Eleutherolaconum civitatibus
hæc inprimis magnis afflicta est cladibus. Nam et Cleonymus Cleomenis
filius [Agesipolidis nepos], hoc unum Laconici nominis oppidum delevit.
De Cleonymo, quæ res postulavit, alio loco dixi. Zarace aliud quidem
nihil insigne est: in portus duntaxat extremis finibus Apollinis
delubrum est, et simulacrum citharam tenens. (2) Hinc secundum mare
stadia circiter sex (_centum?_) progressis atque inde ad mediterranea
reversis stadia prope decem Cyphantum (sic enim populi illi sunt
appellati) ruinæ se ostendunt: et inter eas Stethæum, Æsculapii fanum,
cum simulacro marmoreo. Est ibidem saliens frigidissimæ aquæ e saxo
prorumpentis. Atalantam a venatione siti laborantem, quum saxum illud
cuspide percussisset, aquam elicuisse ferunt. (3) Brasiæ extremum hac in
parte Eleutherolaconum ad mare oppidum est: distat a Cyphantibus
ducentorum stadiûm navigatione. Incolæ ea sermonibus vulgarunt, quæ
nulli Græcorum alii confitentur: Semelen quidem Jovi Baccham peperisse;
a Cadmo vero deprehensam cum puero recens nato in arcam conjectam: eam
arcam æstu jactatam in fines suos ejectam: ibi Semelen, quæ jam mortem
obierit, a se magnifice sepultam; superstitem Bacchum educatum. (4) Eam
fuisse causam, ut urbs sua, quæ ad illud usque tempus Oreatæ appellata
fuerat, jam mutato vocabulo Brasiæ dicerentur, sumto nomine ab arcæ in
eam oram ejectione: quando ætate etiam nostra, quæ maris æstu ad terram
extruduntur, ἐχβεβράσθαι (_maris æstu ejectari_) a multis dicuntur.
Addunt et alia hujusmodi Brasiatæ: Ino profugam in agrum suum venisse;
ibi Bacchum voluisse alendum suscipere. Antrum monstrant, ubi illa
infantem enutrierit; et campum appellant Bacchi hortum. (5) Templa illic
sunt, Æsculapii unum, Achillis alterum. Festos etiam dies Achilli
quotannis agitant. Est Brasiis parvum et molliter in mare excurrens
promontorium. In eo sigilla pileata videas ex ære, nihilo pedalibus
majora. Non facile dixerim, Castorumne an Corybantum ea nominibus
sanxerint. Tria certe sunt ea figura: quibus quartum accedit Minervæ
simulacrum. (6) Ad Gythei dexteram Las est, citra mare stadia decem, a
Gytheo quadraginta stadiis remota. Habitatur nunc oppidum in medio
montium trium intervallo, Ilii (sic enim ex ipsis unum appellant), Asiæ
et Cnacadii. Priscis quidem temporibus in Asiæ montis vertice situm
fuit: veterisque urbis hac ipsa etiamnum ætate ruinæ monstrantur, et
ante muros signum Herculis, et de Macedonibus erectum tropæum. Pars fuit
ea Philippi copiarum, quum in Laconiæ ille fines invasit. Palantes hi a
cetero exercitu digressi oram maritimam populationibus infestam
reddiderant. (7) Inter eas ipsas ruinas templum exstat Minervæ
cognomento Asiæ. Pollucem et Castorem erexisse tradunt quo tempore e
Colchica expeditione incolumes reverterunt: Fuisse enim et Colchis Asiæ
Minervæ fanum. Profectos quidem cum Iasone Tyndarei filios satis habeo
cognitum: quod vero Minervam Asiam Colchi colant, id scilicet a
Lacedæmoniis acceptum scribo. Prope urbem eam, quæ nunc incolitur, fons
est, quem ab aquæ colore Galaconem nominant. Proximum illi fonti
gymnasium; in quo priscum Mercurii signum. (8) In eo monte, quod Ilium
diximus appellari, delubrum est Bacchi; et in summo jugo Æsculapii. In
Cnacadio Carneus Apollo. A Carneo stadia circiter triginta abest vicus
intra ipsos jam fines Spartanorum, Hypsa nomine: ubi est Æsculapii
sedes, et Dianæ cognomento Daphnææ. (9) Ad mare in promontorio ædes est
Dianæ Dictynnæ, cui festos quotannis dies agitant. Ad sinistram
promontorii exit in mare amnis Smenos, dulcem potantibus aquam, si
quisquam alius, fundens. Habet fontes suos in Taygeto monte. Ab urbe
abest haud plus quinque stadia. (10) In vico, cui Araino nomen, Læ
sepulcrum, et super monumento statua. Ab eo La oppidum conditum tradunt
incolæ; interemptum vero ab Achille; quem huc venisse credunt, quum a,
Tyndareo Helenam sibi nuptum deposceret. At enim verius quis dixerit,
Lan a Patroclo interfectum, quum unus hic fuerit de Helenæ procis. Nam
Achillem Helenam nunquam petisse, ut leve habeatur argumentum, quod in
eo carmine, quo illustres feminæ enumerantur, nulla fit Achillis mentio:
(11) Homerus certe in ipso ferme operis sui initio Achillem scripsit,
pro suo in Atrei filios studio, non Tyndarei sacramento ullo adactum, ad
Trojam venisse. Jam vero idem poeta, quo loco ludos exponit, dicentem
facit Antilochum, natu esse se grandiorem Ulyssem; atque ipsum Ulyssem,
dum, quæ apud inferos viderat, narraret Alcinoo, inter cetera videre se
voluisse Pirithoum et Theseum, viros ætate sua superiores. Et Helenam
quidem a Theseo raptam scimus. Quo fit ut quadrare neutiquam possit,
Achillem unum de Helenæ procis fuisse.