_ De Cyniscæ heroo ad Platanistam — aliis herois, fonte Dorcea, Sebrio
vico et Alcmanis poetæ monumento — templo Helenæ et Herculis ejusque
odii in Hippocoontis domum causis — memorandis in viis a Dromo
ducentibus, templo Minervæ Axiopœnæ — Hipposthenis luctatoris
templo, et Martis signo compedibus vincto — lesche, Pœcile dicta, et
memorandis ad eam — Junonis Ægophagæ et Neptuni Genethlii templo —
Veneris Morphûs dictæ templo, ejusque signo compedibus vincto. _
Ad Platanistam est etiam Cyniscæ Archidami regis filiæ sacellum. Ea
prima feminarum omnium equos alere instituit et prima ludis Olympicis de
quadrigis palmam meruit. A tergo porticus, quæ prope Platanistam erecta
est, sacella sunt Alcimi et Enaræphori: neque magno intervallo Dorcei;
supraque hoc Sebri. Filios eos fuisse aiunt Hippocoontis. (2) A Dorceo
quidem proximum sacello fontem Dorceam nuncupant: a Sebro Sebrium vicum.
Ad Sebrii dexteram est Alcmanis tumulus, cui in canticis pangendis nihil
gratiæ detrivit Laconica lingua, cujus alioqui voces perexiguam auribus
afferunt suavitatem. (3) Sunt ibi Helenæ etiam et Herculis ædes: illa
prope Alcmanis sepulcrum: hæc sub ipsis urbis muris, in qua est Herculis
armati signum. Esse eo habitu Herculem aiunt propter pugnam cum
Hippocoonte et ejus liberis. Et Herculi quidem odii causam in
Hippocoontis domum exstitisse, quod quum, ut de Iphiti cæde purgaretur,
Spartam venisset, indignum illi putarint quem voti compotem facerent.
(4) Aliud præterea, quod ad arma rem deduxit, fuit hujusmodi. Œonus,
Herculis consobrinus, Licymnii Alcmenæ fratris filius, quum
adolescentulus adhuc esset, cum Hercule Spartam venit: quumque visendæ
urbis causa obambulans ad Hippocoontis ædes forte accessisset, in eum
canis domus custos invasit: at Œonus lapide canem percussit.
Hippocoontis filii cursim egressi puerum fustibus conficiunt. (5) Ea res
Herculem vehementer commovit. Subito itaque animi impetu impulsus
Hippocoontis filios est armis adortus. Verum in ea dimicatione vulnere
accepto se clam subduxit. Posterius vero cum copiis Spartam ingressus,
patre et filio male mulctatis, probe Œoni cædem ultus est. Et Œoni
quidem monumentum juxta Herculis templum visitur. (6) E Dromo ad solis
ortum progressus ad dexteram in diverticulum venias, in quo Minervæ
Axiopœnæ cognomento ædes est. Dedicasse Herculem ferunt, quum
Hippocoontem et ejus liberos pro iis, quibus lacessitus fuerat, injuriis
satis ultus esset. Cognomen Axiopœnæ (_condignas pœnas sumentis_) inde
ductum, quod hominum supplicia veteres pœnas appellarunt. Est ejusdem
Minervæ ædes altera in via, quæ e Dromo ad lævam fert. Dicatam tradunt a
Thera Autesionis filio, Tisameni nepote, pronepote Thersandri, quo
tempore coloniam deduxit in eam insulam, quæ de ipsius nunc nomine Thera
nuncupatur, priscis vero temporibus Calliste fuit. (7) Proximum
Hipposthenis templum, qui multas illas de lucta palmas tulit. Ei oraculi
monitu divinos habent honores, Neptuno eos haberi censentes. Ex adverso
hujus templi visitur prisci operis signum Enyalii in compedibus. Eadem
vero est ratio in hoc simulacro Lacedæmoniis, quæ Atheniensibus in ea
Victoria, quam Involucrem appellant. Hi enim vinculis impeditum a se
nunquam Martem aufugiturum: illi semper mansuram secum, quæ pinnis
careat, Victoriam interpretantur. Has secuta rationes urbs utraque, quo
diximus habitu, signa statuit. (8) Est præterea Spartæ lesche quam
Pœcilen (_Variam_) nuncupant: et proxima illi sacella Cadmi Agenoris
filii et Œolyci Theræ filii posterorum, atque Ægei Œolyci filii. Fecisse
vero illa memorant Mæsin, Læan et Europan: quos Hyræi filios, Ægei
nepotes fuisse ferunt. Iidem et Amphilocho sacellum fecere, quod horum
atavus major Tisamenus matre ortus est Demonassa Amphilochi sorore. (9)
Soli e Græcis omnibus Lacedæmonii solenne habent, Junonem colere quam
Ægophagam (_quasi Caprivoram_) nominant, eidemque capræ immolare.
Herculem quidem produnt templum dedicasse et deæ capras mactasse primum,
quod contra Hippocoontis filios pugnanti nihil Juno adversi objecerit,
quum proinde atque in aliis certaminibus contra pugnaturam putasset.
Capris vero fecisse, quod alius generis victimæ non suppeterent. (10)
Non procul a theatro ædes est Neptuni Genethlii (_Natalitii_) et sacella
Cleodæi Hylli filii et Œbali. De Æsculapii fanis nobilissimum res apud
Lacedæmonios ad Booneta: ad cujus lævam Telecli sacellum. De hoc etiam
post agam, quum ad Messeniorum res oratio pervenerit. Non longe
progressis collis est non utique magnus. In eo pervetus ædes et ex ligno
signum armatæ Veneris. Unum hoc ex omnibus, quæ viderim, templis alteram
habet superstructam ædem, tanquam tabulatum alterum, quæ est Morphûs.
(11) Veneris hoc est cognomen. Sedens ea conspicitur cum galericulo et
compedibus. Addidisse aiunt Tyndareum compedes, quo innueret vinculorum
similitudine, quam firma esse fide erga viros suos feminas oporteret.
Nam deam ulcisci voluisse Tyndareum compedibus (sunt enim qui hoc etiam
memoriæ prodiderint) exprobrantem illi filiarum adulteria, ut credam,
adduci non possum. Quam enim ridiculum, si putasset facta e cedro
effigie et imposito Veneris nomine, pœnas ab dea expeti posse!