_ De via Aphetais dicta — Icarii et Danai cursus certamine filiarum
procis proposito — domo Polydori Booneta dicta — templo et signo
Dianæ Celeutheæ et memorandis herois — luco Neptuni Tænarii, Dianæ
signo et regione Hellenium dicta — Talthybii monumento — aliis
memorandis sepulcris et templis etc. in hac urbis regione — Sciade,
ubi conciones habentur — signis Jovis et Veneris Olympiæ. _
E foro quum discedas per eam viam, cui nomen Aphetæ, ad eum locum
venias, quæ Booneta nuncupant. Res postulare videtur, ut, quare fuerit
via ita appellata, prius exponam. Icarium aiunt Penelopes patrem cursus
certamen procis proposuisse. In iis ludis Ulyssem victorem fuisse,
dubitari nihil potest. Missi vero in curriculum dicuntur per Aphetaidem
(_Demissoriam_) viam. (2) Icarium quidem ipsum cursorios istos ludos
exemplo Danai celebrasse crediderim: siquidem Danaus, quum nancisci non
posset qui ipsius filias ducerent pollutas, dimisit qui nunciarent sine
sponsalibus se daturum cujus cuique maxime esset forma complacita. Verum
quum non sane multi convenissent, cursus certamine proposito, ei, qui
ceteros prævenisset, quam ille maluisset, secundo alteram, eodemque modo
ceteras usque ad extremum locavit. Jam vero quæ viros nactæ non essent,
exspectare jubebat usquedum novi proci in cursus certamen descenderent.
(3) In hac ipsa via (uti jam dictum est) sunt apud Lacedæmonios quæ
Booneta (_quasi dicas Bubus empta_) vocantur. Domus ea fuit olim
Polydori regis: quæ, eo mortuo, de ejus uxore empta est. Boves pretium
fuere. Nondum enim tunc erat nummus argento aurove signatus: sed priscus
fuit mos, uti sibi, quæ quisque vellet, per commutationem, bubus,
servitiis, rudi argento et auro ultro citroque datis et acceptis,
compararet. (4) Quin hodieque ab Indis referunt qui ad ea loca
navigarunt, pro Græcorum, quæ illuc comportatæ fuerint, rebus reponi
Indicas merces, nummum vero illos plane ignorare, etsi abundat regio
ipsorum auro et ære. Supra Bidiæorum archivum Minervæ ædes est. In ea
dedicasse Ulysses dicitur deæ signum, et Celeutheam appellasse, victis
cursu Penelopes procis. Ternas vero ille ædes Celeutheæ diversis locis
dedicavit. (5) In ulteriore Aphetaidis parte sacella sunt: Iopis, qui
vixisse videtur circa Lelegis vel Myletis tempora: item Amphiarai Œclis
filii, quod Tyndari filium ei velut patrueli fecisse existimant: ipsius
etiam Lelegis. Nec procul hinc templum Neptuni [Tænarii]; Tænarium
nuncupant. Nec multo longius Minervæ signum, quod dedicatum ferunt ab
iis, qui in Italiam et Tarentum in coloniam deducti sunt. (6) Vicum vero
eum, quod Hellenium appellant, ex eo nominatum tradunt, quod in eo loco,
quo tempore Xerxes in Europam trajecit, eæ Græcorum civitates, quæ
contra illum arma ceperunt, qua maxime ratione obsisterent,
consultarunt. Alii vero duces eos, qui Menelaum ad Trojam secuti sunt,
ibi memorant de tota transmissionis ratione deque Helenæ raptu in Paride
vindicando consilia inisse. (7) Prope Hellenium Talthybii monumentum
ostenditur. Monstrant et Ægienses in Achivis monumentum in foro, quod
esse Talthybii affirmant. Et Talthybius quidem iram ob violatos Darii
caduceatores, qui terram et aquam petitum venerant, in Lacedæmonios
publico, in Athenienses privato malo exercuit, quum male scilicet
Miltiadæ Cimonis filii domum multasset, quod is auctor Atheniensibus
fuisset, ut caduceatores, qui in Atticam venerant, interficerentur. (8)
Est etiam Lacedæmoniis Acritæ Apollinis ara: est item Telluris ædes,
Gaseptum nomine. Supraque eam dicatus est Apollo Maleatas. In extrema
Aphetaide jam prope muros est Dictynnæ ædes et regia sepulcra eorum, qui
sunt Eurypontidæ nuncupati. Proximum Hellenio est Arsinoes templum,
Leucippi filiæ, Pollucis et Castoris uxorum sororis. Qua vero in parte
sunt, quæ Phruria (_Custodum castella_) appellantur, Dianæ delubrum,
pauloque longius progressus monumentum videas, quod iis erectum est
vatibus, qui ex Elide venerunt et Iamidæ sunt appellati. (9) Maronis
præterea et Alphei templum, quorum virtus in prœlio Lacedæmoniorum ad
Thermopylas post Leonidam maxime enituit. Tropæi vero Jovis ædem
fecerunt Dores, bello superatis quum aliis Achæis, qui tunc Laconicum
solum tenebant, tum ipsis etiam Amyclæensibus. Magnæ quidem Matris fanum
præcipua colitur religione. Post ipsum Hippolyti Thesei filii, et
Aulonis Arcadis, Tlesimenis filii, sunt sacella. Hunc Tlesimenem
Parthenopæi Melanionis filii fratrem nonnulli, filium alii fuisse
dixerunt. (10) Alter est foro exitus, circa quem locum ædificata est,
quæ Scias vocatur, in quo hac ipsa etiam ætate conciones habent. Hanc
Sciadem opus esse memorant Theodori Samii, qui et ferrum fundere primus
docuit et ex eo signa fingere. Eodem in loco Timothei Milesii citharam
suspenderunt Lacedæmonii, quum ei multam eo crimine irrogassent, quod
septem veterum nervis quattuor ipse in citharæ cantu addidisset. (11)
Adjuncto Sciadi ædes est rotunda, in qua Jovis et Veneris signa
cognomento Olympiorum posita sunt. Eam ædem erexisse ferunt Epimenidem,
de quo quæ ab Argivis memorantur, neutiquam ipsi comprobant, nempe qui
neque cum Gnosiis bellum unquam se gessisse dicant.