_ Agesilaus denuo cum exercitu Corinthum venit, et Amyclæenses dimissi
ad Hyacinthia celebranda ab Iphicrate opprimuntur in itinere —
Agesilaus Ætolis opem fert — in Ægyptum trajicit et in itinere
moritur — Archidamo regnante Phocenses Delphici Apollinis templum
occupant et a Lacedæmoniis contra Thebanos adjuvantur — Archidamus
Tarentinis auxilio proficiscitur et ibi in pugna interficitur —
Agis, rex, contra Antipatrum pugnans occumbit — Laconici agri
descriptio incipit a regione Scotitas dicta — de vico Caryæ dicto et
Dianæ Caryatidis cultu — reliquiis Sellasiæ — Apollinis Pythaei
signo in monte Thornace. _
Non ita multo post Isthmicos ludos fecerunt Corinthiorum ii, qui domo eo
nomine effugerant, quod Spartanorum partes secuti essent. Oppidani
quidem tunc Agesilai metu intra urbem se continebant. At ubi ille castra
movit Spartam rediturus, una cum Argivis et ipsi Isthmia agitarunt. Sed
Corinthum rursus cum exercitu Agesilaus rediit: quod tamen Hyacinthia
adventarent, Amyclæenses domum dimisit, quo ludos Apollini et Hyacintho
patrio ritu facerent. Eam cohortem Athenienses Iphicrate duce in via
adorti trucidarunt. (2) Agesilaus in Ætoliam deinde venit, Ætolis contra
Acarnanas, a quibus bello premebantur, auxilium laturus: et Acarnanas
quidem ipsos ab armis discedere coegit, quum jam parum tamen abesset
quin et Calydonem et reliqua Ætolorum oppida expugnarent. Insequenti
postea tempore in Ægyptum navigavit, ut eos armis persequeretur, qui ab
Ægyptiorum rege defecerant. Ac multæ res præclare ab eo in Ægypto gestæ
possunt commemorari. Erat tum jam senex Agesilaus: quare in itinere
fatum ilum oppressit suum. Cadaver ejus in patriam reportatum
Lacedæmonii majore multo, quam aliorum regum, sepulturæ et funeris
honore decorarunt. (3) Archidamo deinde Agesilai filio regnante
Phocenses Delphici Apollinis fanum occupaverunt. Ad bellum igitur contra
Thebanos gerendum Phocensibus tum privatis pecuniis conducta auxilia
venerunt, tum illis Lacedæmonii et Athenienses publico decreto auxilia
misere: hi quidem veterum erga se meritorum recordatione adducti;
Lacedæmonii vero, prætexentes et ipsi amicitiam Phocensium, sed revera,
ut mea fert opinio, ob odium Thebanorum. At Theopompus, Damasistrati
filius, Archidamum narravit ejus belli gerendi causa pecuniam accepisse;
atque adeo Dinicham, Archidami uxorem, ab iis, qui rerum apud Phocenses
potiebantur, corruptam muneribus Archidamum ad opem illis ferendam
effecisse promtiorem. (4) Enimvero et sacram pecuniam cepisse et auxilio
iis venisse, a quibus est orbis terræ clarissimum oraculum vastatum,
nunquam ego in laude posuerim: at illud merito in Archidamo collaudarim,
quod, quum Phocenses Delphorum militarem ætatem omnem trucidare, liberos
et uxores in servitutem abducere, ipsam denique urbem funditus evertere
in animo haberent, unus tam insignem est cladem deprecatus. (5) Idem
postea in Italiam trajecit, quo tempore Tarentinos in bello contra
finitimos barbaros auxiliis juvit. Ibi vero quum in pugna interfectus
fuisset, quod sepulturæ honore caruerit, Apollinis, quem læserat, ira
factum est. Hujus Archidami natu major filius Agis contra Macedonum
regem Antipatrum pugnans occubuit. Minor Eudamidas rebus maxime pacatis
Spartæ regnavit. Agidis vero Eudamidæ, et Eurydamidæ Agidis filiorum res
gestas pridem persecuti sumus, quum in Sicyoniorum rebus nostra
versaretur oratio.
6. Ab Hermis descendentibus locus occurrit quercetis condensus: Scotitas
(_quasi Tenebrius_) ei nomen. Illud quidem non ab arborum continenti
umbra, sed ab Jove cognomento Scotita, cujus templum a recta via ad
lævam abest decem ferme stadia. In ipsa via paulo longius progressis ad
lævam itidem ostendit se Herculis signum et tropæum. Erectum ab ipso
esse proditum est memoriæ, quum Hippocoontem ejusque filios occidisset.
(7) Tertium a recta via diverticulum ad dextram Caryas et ad Dianæ
templum perducit: siquidem vicus ille Dianæ est et Nymphis sacer. Et
Caryatidis Dianæ sub divo signum stat: quo in loco Lacedæmoniorum
virgines anniversarium festum obeunt, patrioque ritu saltationem
celebrant. Reversus in viam militarem et aliquantulum progressus
Sellasiæ ruinas videas: quam victis Lacedæmoniis eorumque rege Cleomene
Leonidæ filio captam et destructam ab Achæis ante scripsi. (8) In
Thornace, quo hinc profectus non multo post pervenies, Pythaei Apollinis
signum visitur, eadem figura, qua Amyclæum est, fictum; illud autem
cujusmodi sit, suo loco exponam. Est autem Lacedæmoniis clarior multo et
ipsa religione insignior Amyclæus ille Apollo: quare aurum illud omne,
quod Apollini huic Pythaeo miserat dono Crœsus Lydorum rex, ad Amyclæi
Apollinis signum exornandum transtulerunt.