_ Pausanias minor, Atheniensibus ad Piræeum victis, triginta tyrannorum
imperium non adjuvare vult, sed domum redit — ideo ab inimicis
accusatur, et judicio absolvitur — Lacedæmonii Lysandro duce
Thebanos invadunt — Lysandro cæso, Pausanias supervenit et cum
Thebanis paciscitur — Pausanias denuo accusatus a Tegeatis in templo
Minervæ Aleæ supplex recipitur — de Aristodemo, Pausaniæ filiorum
tutore — Agesipolis, rex Lacedæmoniorum, Argivis bellum infert, sed
terræ motu et tonitru recedere cogitur — contra Olynthios exercitum
ducit et subito moritur. _
Jam vero Plistarchus Leonidæ filius in ipsis regni initiis diem suum
obiit. Cui Plistoanax successit, ejus ipsius Pausaniæ filius, cujus
ductu prœlium ad Platæas factum. Plistoanacte natus Pausanias. Hic
Pausanias in Atticam exercitum duxit, verbo cum Thrasybulo et
Atheniensibus bellum gesturus, atque ut triginta tyrannorum, qui a
Lysandro impositi fuerant, dominatum firmaret. Superato tamen ad Piræeum
Atheniensium præsidio, domum exercitum reportare statuit, quod scilicet
non esse eam Spartanorum reipublicæ maculam omnium turpissimam
adspergendam putaret, ut impurissimorum hominum tyrannidem confirmasse
dicerentur. (2) In patriam re infecta reversus, ab inimicis in judicium
est deductus. Apud Lacedæmonios de rege judicium hoc ritu constitui
solet. Consident qui seniores appellantur, duodetriginta numero: cum iis
Ephori, nec non alterius familiæ rex. Is erat tunc Agis. Ac
quattuordecim seniores et Agis rex Pausaniam condemnarunt: absolverunt
reliquæ ejus consilii partes. (3) Neque ita multo post delectum
Lacedæmonii contra Thebanos habuerunt. Cujus belli quæ causa fuerit,
quum Agesilai res gestas commemorabimus, exponetur. Ac tunc quidem
Lysander, quum in Phocidem pervenisset, universis Phocensibus assumtis,
cunctatione omni sublata, in Bœotiam invasit, et Haliartiorum oppidum
aggressus est oppugnare, quum adduci non possent ut a Thebanis
deficerent. Thebanorum jam et Atheniensium auxiliis clam intra urbem
receptis eruptionem fecere. Cum iis Lysander acie ante ipsa urbis mœnia
congressus cum magna Lacedæmoniorum manu dimicans occubuit. (4) Interea
Pausanias a Tegeatis et reliqua Arcadia comparatis auxiliis confecto jam
prœlio supervenit. Is ubi primum Bœotiam attigit, eorum qui cum Lysandro
fuerant et ipsius Lysandri cædem cognovit: nihilo tamen secius Thebas
perrexit, urbem oppugnaturus. Verum quum Thebani se ad omnem impetum
sustinendum confirmarent jamque Thrasybulus cum Atheniensium auxiliis
adventare nunciaretur, qui id unum exspectabat, ut prœlium Lacedæmonii
inirent, quo illos a tergo adoriretur: (5) Pausanias veritus ne medius
inter duos hostium exercitus ancipiti periculo circumveniretur, icto cum
Thebanis fœdere eorum, qui sub Haliartiorum muris ceciderant, cadavera
ad sepulturam tollenda curavit. Ea sane res neutiquam Lacedæmoniorum
judicio comprobata est: ego vero Pausaniæ consilium rectum fuisse
existimo. Nam quum probe nosset, Lacedæmoniis inter medios hostes
circumclusis semper aliquam accidere cladem, ut ad Thermopylas et in
Sphacteria insula, metuebat ne tertiæ ipse cladis auctor haberetur. (6)
Verum quum longe aliter ipsius cives judicarent, quippe qui ei, quod
tardius in Bœotiam venisset, crimini dabant, non putavit ille sibi
committendum, ut causam dicere cogeretur. Tegeatæ supplicem in Aleæ
Minervæ receperunt. Templum illud fuit antiqua religione Peloponneso
universæ sacrosanctum, neque violari eos fas erat, qui illuc
confugissent. Ea sane religio tunc a Lacedæmoniis in Pausania, antea
vero in Leotychide, et in Chryside est ab Argivis conservata. Quum illi
enim supplices se in illud templum recepissent, ne postulatum quidem
est, ut dederentur. (7) Pausania exulante, impuberes ejus filii,
Agesipolis et Cleombrotus, sub tutela Aristodemi, qui erat genere
proximus, fuerunt. Hujus Aristodemi ductu Lacedæmonii ad Corinthum
prospere pugnarunt. (8) Jam vero Agesipolis ut regnum per ætatem adiit,
Argivis primum ex omnibus Peloponnesiis bellum intulit. Is quum per
Tegeatas in Argivorum fines duceret, Argivi obviam illi caduceatorem
miserunt, quo patria quædam fœdera sanciret jam inde ab initio inter
omnes Dores mutuo percussa. At ille non modo fœdus nullum cum
caduceatore instauravit, sed agrum etiam immisso exercitu depopulatus
est: neque quum terra etiam movisset, retro agmen egit, etsi alias præ
ceteris Græciæ populis Lacedæmoniis et Atheniensibus hujusmodi prodigia
religioni ac terrori fuerint. (9) Castra, jam fixerat Agesipolis sub
ipsis Argivorum muris, neque interim desita est divinitus terra moveri:
quin et milites aliquot de cœlo tacti, nonnullos etiam tonitrua
lymphatos atque attonitos reddidere. Invitissimus itaque ille ex
Argivorum finibus castra movit. Rursus contra Olynthios fecit
expeditionem. Ibi satis secunda belli fortuna usus, quum urbes
Chalcidensium multas cepisset, ac ipsam postremo Olynthum se in
potestatem redacturum speraret, subito morbo oppressus diem suum obiit.