_ Cleomenes cum Lacedæmoniis et sociis fines Argivorum invadit, eosque
vincit — contra Athenas exercitum ducit et Orgadem, terram diis
Eleusiniis sacram, devastat — in Æginam trajicit — Demaratum fraude
regno privat — furore correptus mortem sibi infert — Leonidas rex
Xerxi Græciam invadenti ad Thermopylas occurrit — de Pausania,
Plistarchi, Leonidæ filii, tutore, ejusque honeste factis. _
Cleomenes ut primum regnum iniit, comparato ex Lacedæmoniis et sociis
exercitu, in Argivorum fines invasit: Argivos vero ipsos obviam cum
armis egressos prœlio fudit. Eorum quum ad quinque millia in proximum
Argi Niobes filii lucum confugissent, Cleomenes (quippe qui plerumque
mentis compos non esset) per Helotas in lucum ignem immisit: quo
incendio et lucus et qui se illuc receperant supplices exusti sunt. (2)
Hinc Athenas bis duxit. Primum Atheniensibus Pisistrati filiorum
dominatu liberatis, ingentem quum Lacedæmoniis, tum sibi apud cunctos
Græcos gloriam peperit. Deinde Atheniensis cujusdam Isagoræ gratia
ductus, quum Atheniensibus illum tyrannum imponere conatus esset, ac
libertatem suam fortiter tuentibus Atheniensibus ea de spe decidisset,
et reliquum Atticæ agrum populatus est, et regionem Orgadem appellatam,
diis, qui Eleusine coluntur, sacram vastasse dicitur. In Æginam deinde
transmisit: ubi insulæ ejus principes qui Medis studentes civibus suis,
ut terram et aquam Dario Hystaspæ filio dederent, persuaserant, in
vincula conjecit. (3) Dum in Ægina Cleomenes tempus terit, Demaratus eum
ex altera familia rex ad populum criminatur. Ea re commotus Cleomenes,
ut primum rediit, rationem iniit, per quam Demaratum e regno ejiceret.
Delphicam enim vatem pretio corruptam subornat, ut, quod ipse
præscriberet, consulentibus Lacedæmoniis responderet. Idemque
Leotychiden Demarati propinquum, e regia item domo, instigat, ut de
regno Demarato litem intendat. (4) Ibi Leotychides institit iis verbis,
quæ Ariston ejus pater temere effuderat, quum natum Demaratum dixit a se
genitum non credere. Eam disceptationem quum ad Delphicum oracalum,
sicuti alia omnia consueverant, Lacedæmonii retulissent, respondit
Pythia, quæ Cleomenes jusserat. (5) Quo factum ut Demaratus non æquo
judicio, sed adversarii oppressione regno fuerit spoliatus. Cleomenes
post hæc diem suum obiit, quum arrepto gladio per furorem sibi ipsi
manus consciscens totum corpus fœdissimis vulneribus lacerasset. Argivi
igitur, ea mortis acerbitate dedisse eum pœnas supplicibus, qui in Argum
confugerant: Athenienses, quod Orgadem vastasset: Delphi, quod
interpretem Apollinis, ut Demaratum falso insimularet, corrupisset, id
ei accidisse interpretati sunt. (6) Heroum autem et deorum in homines
iræ, præter hoc Cleomenis, alia etiam reperiuntur exempla. Siquidem et
Protesilaus, cui honores ad Elæuntem habentur, heros Argo nihilo
clarior, per se ipsum Persen Artaycten graviter est ultus. Neque unquam
Megarenses, posteaquam sacrosanctum agrum colere ausi sunt, deorum, qui
Eleusine coluntur, iram plane lenire potuerunt. Sollicitatum vero pretio
oraculum, præterquam tunc a Cleomene, ab nemine unquam scimus. (7) Ubi e
vita excessit Cleomenes, quod nullam reliquit virilem sobolem, ad
Leonidam Anaxandridæ filium, Doriei germanum et uterinum fratrem, regnum
pervenit. Quo tempore Xerxes cum populo suo Græciam invasit, ei Leonidas
cum trecentorum Lacedæmoniorum cohorte ad Thermopylas occurrit. Bella
quidem multa quum a Græcis contra barbaros, tum inter ipsos barbaros
gesta memorantur: sed ea pauca fuere, in quibus unius virtus eximie
enituit, ut Achillis ad Ilium, Miltiadæ in Marathone. Sed profecto
præclarum illud Leonidæ facinus, meo quidem judicio, omnia cujusvis
temporis exempla vicit. (8) Hic enim Xerxi, regum omnium, qui post Medis
et Persis imperarunt, animi elatione et operum magnificentia longe
præstantissimo, in Græciam irruenti tam acriter cum paucis, quorum dux
erat, ad Thermopylas restitit, ut ne visurus ille quidem Græciam, nedum
Athenas fuisset incensurus, nisi a Trachinio homine Hydarnis copiæ per
Œtæ montis tramites circumductæ Græcos oppressissent. Atque ita Leonida
interempto barbari in Græciam irruperunt. (9) Post hunc Pausanias
Cleombroti filius non certe regnavit, verum quum Plistarchi Leonidæ
filii tutor esset, ad Platæas Lacedæmonios duxit, atque inde in
Hellespontum classe transmisit. Hujus in Coam mulierem factum non possum
non magnopere collaudare. Is enim Coi hominis non ignobilis uxorem,
Hegetoridæ filiam, Antagoræ neptem, quam Pharandates Persa Teaspidis
filius invitam in pellicum numero habebat, (10) Mardonio ad Platæas et
Persis ad internecionem cæsis, Coon ad suos cum omni muliebri mundo
donisque omnibus, quæ a Pharandate acceperat, remisit. Idem Mardonii
cadaver contra Lamponis Æginetæ sententiam violari vetuit.