_ De memorandis in urbe Epidauro templis et signis — Ægina insula e
regione Epidauri, antea Œnone dicta — Phocide — Æacidis — Æginetarum
fatis — Æginæ memorandis — Æaceo et siccitate Græciæ Æaci precibus
sublata — Phoci certamine cum Telamone et Peleo ejusque nece —
theatro et stadio Æginæ. _
Ipsa quidem Epidauriorum urbs hæc habet, quæ monumentis literarum
mandentur, dignissima. Templum est Æsculapii, in quo ipsius dei, et
Epiones signa. Epionen uxorem fuisse Æsculapii, memorant. Hæc sub dio
sunt e lapide Pario. Intra muros templa sunt Bacchi, et Dianæ lucus.
Diana ad imaginem venantis facta est. Veneri etiam templum exstructum.
At quod est apud portum in projecto in altum promontorio situm, id
Junonis esse aiunt. Jam Minervæ ligneum quod in arce signum est, valde
illud quidem insigne, Cissæam Minervam nominant.
2. Æginetæ insulam incolunt, quæ e regione Epidaurii agri est: in qua ab
initio nullos fuisse incolas dicunt; sed in eam vacuam et desertam a
Jove Æginam Asopi filiam deportatam: a qua, quum Œnone ante vocaretur,
nomen acceperit. Verum quum Æacus jam adolevisset, rogasse Jovem aiunt,
ut inquilinos sibi daret. Illum itaque e terra homines, a quibus insula
teneretur, protulisse. Neminem vero præter Æacum, qui in ea insula
regnarit, nominare possunt. Ac satis quidem scimus, neminem omnino de
Æaci filiis in Ægina permansisse. Peleus enim et Telamon ob Phoci cædem
solum verterunt; Phoci autem filii circa Parnassum tenuerunt eam
regionem, cui nunc Phocidi nomen est. (3) Una tamen ante hunc ætate hoc
ei regioni nominis est inditum a Phoco Ornytionis filio, qui illuc
venerat. Hoc sane Phoco regnante, ea duntaxat regio Phocis est
nuncupata, quæ est circa Tithoream et Parnassum. Postea vero ab Æaci
filio proxima etiam loca omnia hoc nomen acceperunt quum eorum qui
Minyis Orchomeniis finitimi sunt, tum qui ad Scarpheam Locrorum urbem
pertendunt. (4) Et a Peleo quidem Epiri reges fuere oriundi: quod vero
ad Telamonis filios attinet, minus fuit ab Ajace, quum privatam ille
semper vitam egisset, illustre genus: præterquam quod Miltiades, cujus
ductu ad Marathonem ab Atheniensibus pugnatum est, et Cimon ejus filius,
insignem gloriam adepti sunt. At Teucri posteri Cypriorum regnum usque
ad Euagoram obtinuere. Jam Phoco Asius poeta filios fuisse memoriæ
prodidit Panopeum et Crisum. E Panopeo natus est Epeus, qui Durium equum
fecit, uti Homerus memorat. Crisi nepos fuit Pylades, Strophio Crisi
filio et Anaxibia Agamemnonis sorore genitus. Hæc fuit gentis, qui sunt
Æacidæ appellati, omnis posteritas: ea autem stirps ab initio usque alio
commigravit. (5) Interjectis deinde temporibus Argivorum pars ea, quæ
Epidaurum cum Deiphonte occupavit, in Æginam transmisit, atque ejus
insulæ indigenis permista, Dorum in eam quum mores, tum linguam
importavit. Post hæc vero eousque auctæ sunt Æginetarum opes, ut
navalibus copiis Atheniensibus ipsis fuerint potentiores: et Persico
quidem bello secundum Athenienses maximum navium numerum deduxere. Verum
non fuit hæc ipsis potentia diuturna: siquidem ejecti sedibus suis ab
Atheniensibus, Thyream ab Lacedæmoniis acceptam in Argivorum finibus
incoluerunt. Ac licet insulam, oppressis ad Hellespontum Atheniensium
triremibus, receperint: ad pristinas tamen opes atque copias nunquam eis
licitum est adspirare. (6) Est ipsa insula e mari longe omnium, quæ in
Græcia sunt, aditu difficillima. Incingitur enim undique latentibus
cautibus ac cæcis dorsis. Hoc autem contra prædonum incursiones et omnem
hostilem impetum de industria machinatus esse dicitur Æacus, ut non sine
periculo sit appulsus. (6) Prope portum eum, quo maxime appellitur,
Veneris templum est. Celeberrimo autem urbis loco situm est, quod Æaceum
appellant. Septum id est quadratum e candido lapide. (7) In primo aditu
eorum statuæ sunt, qui ad Æacum a Græcis quondam missi venere. Ejus
legationis causam eandem, quam Æginetæ, reliqui etiam Græci fuisse
narrant. Quum diuturna siccitate Græcia laboraret, ac non minus reliqua,
quæ extra Isthmum est, Græcia, quam tota Peloponnesus cœlestium aquarum
penuria affecta esset, missi Delphos sunt, qui ex oraculo calamitatis
causam ac remedium cognoscerent. Ibi respondit Pythia, Jovem placandum:
utendum vero, modo ut velit obsequi, Æaco deprecatore. (8) Ex eo itaque
responso missi ex singulis urbibus ad Æacum, ut deprecationem
susciperet, oratum. Ille, Panhellenio Jovi sacris rite peractis, et
votis nuncupatis, imbrium Græciam compotem fecit. Ad rei memoriam
legatis Æginetæ statuas istas posuerunt. Intra septum oleæ sunt
antiquitus consitæ, et ara paulum supra aream eminens. Eam aram simul
monumentum esse Æaci, narratur in arcanis. (9) Juxta Æaceum Phoci
tumulus est, incinctus in ambitum crepidine. Incumbit asperum et rude
saxum: quo, quum Phocum ad quinquertium fratres Peleus et Telamon
invitassent, pro disco usi sunt: ac eodem Peleus consulto Phocum, quum
loco ei suo lapis esset mittendus, dicitur percussisse. Quod illi
facinus, ut matri gratificarentur, dicuntur commisisse. Ipsi enim e
Scironis filia, Phocus e Thetidis sorore, si Græcorum est sermonibus
fides habenda, natus fuerat. Quare non solum ob Orestis amicitiam, sed
ut proavum ulcisceretur, videtur mihi Pylades ejus cædis, qua
Neoptolemus occisus est, particeps fuisse. (10) Ac tunc quidem quum
disci ictu Phocus concidisset, statim fratres Endeide nati navi ex
insula profugerunt. Telamon non ita multo post caduceatorem ad patrem
mittit, qui suis verbis neget cogitato Phoci cædem admissam. At Æacus
illum descendere in insulam vetuit: tantum de navi, vel, si ita mallet,
ab exstructo in mari aggere jussit causam dicere. Ille igitur noctu
intra portum, qui Occultus dicitur, navi vectus, aggerem exstruxit: et
is quidem agger nostra etiamnum ætate exstat. Damnatus vero eo crimine,
quod de Phoci nece culpa non caruisset, Salaminem eum classe iterum
abiit. (11) Non longe ab Occulto portu theatrum est, quod spectetur sane
dignum, magnitudine ac reliquo opere proximum ei, quod est apud
Epidaurios. A tergo exstructum est stadium uno latere, quod et theatrum
sustinet, et vicissim illo veluti fulcimine utitur.