_ De memorandis in via ad arcem Argivorum, templo Junonis Acrææ
Apollinis Diradiotæ, ejusque oraculo — Minervæ Perspicacis templo et
stadio — sepulcro Ægypti filiorum — memorandis in arce — templo
Jovis Larisæi in summa arce et Minervæ templo — ligneo signo Jovis
tres oculos habente — memorandis in via ad Tegeam — templo Dianæ
Orthiæ et signis in vertice montis Lycones — monte Chaone, Erasini
fluvii emersu in montis radice et Bacchi festo Tyrba dicto —
Cenchræis — reliquiis urbis Hysiarum. _
Ascendentibus in arcem ostendit se Acrææ Junonis fanum: Apollinis etiam
ædes, quam primus omnium Pythæus Delphis veniens erexisse dicitur. Quod
nunc exstat in eo signum, ex ære est, recto statu, Diradiotes Apollo
cognomento. Nam et locus ipse, in quo templum, Diras (_Jugum_) vocatur.
Oraculum in eo templo (nam nostra quoque ætate in eo responsa
consulentibus redduntur) hoc modo editur: femina, cui viri consuetudine
interdictum est, respondet: ea noctu agna facit singulis mensibus, ac
statim victimæ sanguine libato, furore divinitus afflatur. (2) Diradiotæ
Apollinis templo proximum est Perspicacis Minervæ, a Diomede dicatum,
quod pugnanti ad Ilium caliginem dea ab ejus oculis removisset. His
stadium adjunctum est, in quo Jovi Nemeo et Junoni ludos faciant. Qua ad
arcem iter, ad viæ lævam Ægypti filiorum monumentum hoc etiam in loco
est. Sunt enim hic abscissa a reliquo corpore condita capita, sicuti in
Lerna sine capitibus corpora. Nam et eorum cædes ad Lernam commissa:
adolescentes vero quum feminæ trucidassent, capita absciderunt, quo
certum facinoris indicium ad patrem deferrent. (3) In extrema arce, cui
Larisa nomen, ædes est Jovis cognomento Larisæi. Fastigium ea jam nullum
habet; neque dei signum, quod ligneum est, basi amplius insistit. Jam
Minerve ædes proxima valde digna est quæ spectetur. In ea quum alia
signa posita sunt, tum Jovis ligneum oculos habens duos, qua in parte
homini eos natura locavit, tertium vero in fronte. Hunc illum esse Jovem
Patrium tradunt, qui in Priami Laomedontis filii aula sub divo positus
fuit, ad cujus aram dicitur Priamus capto Ilio confugisse: (4) obtigisse
vero eum in divisione prædæ Sthenelo Capanei filio, hocque ipso in loco
ab eo in rei memoriam dicatum. Habere autem eum tres oculos idcirco
conjicere quis possit? quod communis omnium hominum sermo regnare in
cœlo Jovem prædicat: sed et eum deum, qui sub terra imperare dicitur,
Homeri quidam versus Jovem nominat:
Juppiter infernus, atque inclyta Persephonea.
Æschylus porro Euphorionis filius ipsum maris etiam regem Jovem
appellat. Quare hac ductus ratione, quicunque illum fecit, tres ei
oculos attribuit, unum et eundem significans deum tribus, quas dii tres
sortiti inter se dicuntur, mundi partibus imperare.
5. Jam viæ Argis et in alia Peloponnesi loca ducunt et ad Tegeam Arcadiæ
urbem. Ad ejus dexteram est Lycone mons, in quo pulcherrimæ arbores
cupressi. Erectum est in montis vertice Orthiæ Dianæ templum: ubi signa
Apollini, Latonæ et Dianæ dicata ex candido marmore, Polycleti esse
opera aiunt. Qua ex monte descenditur, ad publicæ viæ lævam alia est
Dianæ ædes: (6) a qua non longe ad dexteram viæ mons, qui Chaon dicitur:
cujus imæ partes sativis arboribus vestiuntur. Erumpunt hic manifesto
emersu Erasini aquæ, a Stymphelo illæ quidem Arcadiæ ortum ducentes,
haud aliter quam scatebræ illæ, quæ Rhiti appellantur, ab Euripo ad
Eleusinem, inde vero in mare illic profluentes. Ad ipsam hanc Erasini e
monte Lycone eruptionem Baccho et Pani sacra faciunt. Baccho quidem
festos etiam dies agunt, quam Tyrben (_Turbam_) nominant. (7) Jam vero
ad eam viam, quæ Tegeam ducit, si redeas, ad dexteram vici ejus, quem
Trochon appellant, Cenchreæ sunt. Cui castello unde sit nomen, memoriæ
non est traditum: videri tamen possit et ipsum a Cenchreo Pirenes filio
nuncupatum. Busta eo in loco sunt Argivorum qui Lacedæmonios ad Hysias
vicerunt: quod prœlium inter ipsos factum invenio Pisistrato archonte
apud Athenienses, anno quarto Olympiadis (_vigesimæ septimæ?_) qua
Eurybotus (_Eurybates?_) Atheniensis victor de curriculo renunciatus
est. Qua certe parte ad planiora descenditur, ruinæ se ostendunt
Hysiarum, oppidi in Argolide quondam siti: quo in loco cladem
Lacedæmonios accepisse tradunt.