_ De memorandis ad portam sacram — templo Minervæ — diis Apotropæis —
aliis templis ad viam versus Phliuntem et Titanen — templo Eumenidum
earumque festo annuo — Titane — Æsculapii templo in Titane ejusque
et Hygieæ signo — Alexanore et Euamerione — reliquis signis in
templo Æsculapii — Minervæ templo. _
Jam qui hinc ad portam, quæ Sacra dicitur, diverterint, templum Minervæ
non longe ab ipsa porta videant: Epopeus olim dedicavit: id magnitudine
et ornamentis omnibus ejus temporis templis præstitit. Verum et hujus
famam vetustas oblivione obruit: de cœlo tactum conflagravit: ara
tantum, quod illi uni fulmen pepercit, qualem Epopeus fecit, adhuc
manet. Ante aram Epopeo monumentum, aggesta in tumulum terra,
exstructum. Prope sepulcrum visuntur Dii Averrunci, quibus eodem ritu,
quo Græci solent mala deprecari, rem divinam faciunt. Epopeum e proximis
templis unum Dianæ et Apollini ædificasse dicunt, alterum Junoni
Adrastum: in eorum neutro signum ullum reliquum. In Junonis recessu aram
alteram Pani, alteram e candido lapide Soli Adrastus idem statuit. (2)
Jam vero qua in campos fere descenditur, Cereris templum est: quod
Plemnæum dedicasse ferunt, quo gratiam deæ pro filii nutricatione
referret. A templo, quod Junoni dedicavit Adrastus, paululum abest
Carnei Apollinis ædes, cujus solæ stant columnæ; parietes vero, tectum
etiam nullum omnino invenias. Neque plus quicquam de Prodromiæ
(_Præcurrentis_) Junonis æde exstat. Hane Phalces dedicarat Temeni
filius, ducem sibi deam Sicyonem proficiscenti fuisse putans.
3. A Sicyone recta Phliuntem contendentibus, in diverticulo, quod a via
stadia ferme decem abest ad sinistram, lucus occurrit, cui Pyrææ nomen:
sacrum id Prostasiæ (_Præstiti_) Cereri, et Proserpinæ, una cum templo.
Ibi viri seorsum festos illis dies agitant; Nymphonem vero qui dicitur
feminis, ubi sacra facerent, concesserunt: suntque in eo Nymphone
Bacchi, Cereris, et Proserpinæ signa, os ostendentia. Jam quæ Titanen
ducit via, stadia ferme sexaginta procedit, ob angustias vehiculis
invia. (4) At qui per eam stadia, opinor, viginti promoverint, et ad
lævam Asopum transmiserint, ad lucum accedant ilicibus condensum: ubi
fanum dearum, quas Athenienses Semnas (_Severas_), Sicyonii Eumenidas
nominant. Iis die stato quotannis sacrum facientes, prægnantes oves
mactant, ac mulso pro libamine, pro corollis floribus uti solenne
habent. Eodemque propemodum ritu ad Parcarum aras, quæ in subdiali
ejusdem luci parte sunt, sacra faciunt. (5) Hinc in viam reversus, quum
rursum Asopum trajeceris et in montis verticem perveneris, ibi Titanem
incoluisse indigenæ ferunt: fuisse vero eum Solis fratrem, a quo Titanes
regiunculæ nomen inditum. Fuit autem Titan hic (nisi mea me conjectura
fallit) in observandis anni temporibus admodum sollers, quibus semina
atque arborum fructus sol augere et coquere soleat. Quocirca Solis illum
fuisse fratrem commenti homines sunt. Posterius Alexanor Machaone
Æsculapii filio genitus, in Sicyoniam profectus, in Titane Æsculapii
fanum erexit. (6) Id et alii accolunt, maximam vero partem dei ipsius
supplices tenent. Intra septum cupressetum est, ex vetustis admodum
arboribus. Signum e quo sit vel ligno, vel metallo, neque quis ejus
fuerit artifex, quisquam omnino potuit cognoscere: nisi quis forte ad
ipsum Alexanora opus referat. Signi ipsius sola se facies, manuum et
pedum partes anteriores ostendunt; nam lanea tunica alba et pallio
cetera velantur. Eodem ferme habitu est Hygieæ signum; nam et hoc non
facile conspicias: velatum enim undecunque est, partim comis, quas deæ
mulieres detonderunt, partim vero Babyloniæ vestis fasciis. Qua vero
cunque re litare quis voluerit, eadem traditum est illud etiam numen
placari, cui est Hygieæ nomen. (7) Alexanori vero, et Euamerioni (sua
enim et ipsis signa sunt) alteri tanquam heroi post solis occasum
parentant, Euamerioni autem divinos honores habent. Atque hunc quidem
Euamerionem, si recte conjicio, Pergameni ex quodam oraculo Telesphorum,
Acesium Epidaurii nominant. At Coronidis quod exstat ligneum signum,
nulla est in ædis parte constitutum: verum ubi deo ipsi tauro, agno, sue
faciunt, Coronidem ipsam in Minervæ templum transportant, ibique eam
colunt. Neque vero victimarum femora succidere satis habent, sed humi
adurunt, præter aves: eas enim aris imponunt. (8) In iis fastigii
partibus, quas aquilas vocant, Hercules insistit; in extremis Victoriæ
signa. In porticu signa posita Bacchi et Hecates: Venus præterea, Mater
Deorum et Fortuna, lignea omnia: e marmore vero Æsculapius, cognomento
Gortynius. Ad angues quidem deo sacros quominus accedant homines, terror
obstat: cibum illis in primo aditu apponunt, neque amplius quicquam
eorum causa satagunt. Intra septum statua posita est Graniani Sicyonii,
qui in Olympicis palmas tulit de quinquertio duas, de stadio unam, de
iterato stadio (diaulon dicunt) duplicem, quod et nudus et cum scuto
cucurrisset. In Titane Minervæ quoque ædes visitur, quo Coronidis signum
deportant: et in ea Minervæ ligneum signum vetustum, quod ipsum etiam de
cœlo tactum ferunt.