_ De templo Herculis ejusque sacrorum ratione — templo Æsculapii cum
duplici æde et signis in iis Somni et Somnii — signis in Æsculapii
delubro — templo Veneris, signis in eo, mulieribus sacerdotibus et
sacris — herba Pæderote — gymnasio Sicyoniorum. _
In gymnasio, quod a foro non longe abest, Hercules e marmore, Scopæ
opus. Est et alibi Herculis ædes. Hujus vero loci conseptum ambitum
omnem Pædizen (_?_) nominant: in cujus medio templum; et in eo ligneum
signum prisci operis Laphaes Phliasius fecit. In Herculis quidem sacro
traditam a Phæsto morem retinent: is enim quum in ᾿ Sicyoniam venisset,
animadvertit Herculi tanquam heroi parentari: indigne vero ferens,
divinos illi honores non haberi, instituit, quod adhuc a Sicyoniis
servatur, ut jugulati agni ad aram pernas adurerent; carnium vero parte
una, non aliter quam victimarum soliti essent, vescerentur, altera
Herculi tanquam heroi parentarent. Festorum vero dierum, quos in
Herculis honorem agitant, priorem Onomata (_?_), Herculeum alterum
vocant. (2) Hinc via ad Æsculapii templum ducit. Accedentibus ad septum,
duplex se læva in parte cella ostendit. In antica Somni signum positum,
cujus præter caput nihil est reliquum: posticum est Apollini Carneo
dicatum, quo nulli præterquam sacerdotibus fas est penetrare. In porticu
balænæ os ingenti magnitudine locatum est. Post hoc Somnii signum est,
et leonem sopiens Somnus, Epidotes cognomento. Qua patet ad Æsculapii
accessus, in altera Panis, Dianæ in altera parte signa visuntur: illud
sedentis, hoc stantis habitu. (3) Ingressus ipsum videas Æsculapium
imberbem, ex auro et ebore a Calamide factum, altera sceptrum, altera
vero sativæ pinus fractum tenentem. Deum ipsum aiunt, draconis induta
specie, Nicagoræ, Sicyoniæ mulieris, Agasiclis matris, Echetimi uxoris,
opera Epidauro ad se mulorum bigis deportatum. De templi lacunari quædam
non magna signa pendent: e quibus, quæ draconi insidet, Aristodamam esse
dicunt Arati matrem. Aratum enim ipsum Æsculapii filium autumant. Atque
ille quidem ambitus nihil habet aliud memoratu dignum. (4) Post eum
alius est Veneri sacer, in quo primum se Antiopes signum offert: ejus
enim filios perhibent Sicyonios fuisse, et eorum causa cum Antiope
volunt sibi affinitatem intercedere. Post quod jam Veneris est templum.
Ingrediuntur illud æditua mulier, cui viri consuetudine uti non amplius
licet, et virgo, quæ annuo fungitur sacerdotio, Lutrophoron (_balneum
ferentem_) appellant, ceteris ab limine deam aspicere pariter atque
adorare. (5) Ejus effigiem sedentem fecit Canachus Sicyonius, is qui et
Didymeum Milesiis, et Thebanis Ismenium Apollinem fecit. Venus ipsa ex
auro et ebore facta, capite polum gestat: manu altera papaver, altera
malum tenet. Victimarum illi femora, præterquam suum, consecrant:
ceteras partes juniperi lignis adolent: verum et dum femora torrentur,
cum illis una pæderotis folia incendunt. (6) Nascitur pæderos herba ibi
intra septum sub dio: neque alibi uspiam terrarum provenit, ne in ipsa
quidem Sicyonia. Folia ei minora fagi, ilicis majora; forma eadem fere
cum quercus folio: altera pars subnigra, alba altera; neque omnino
dissimilis color ei, qui in albæ populi foliis cernitur. (7) Hinc ad
gymnasium adeuntibus, ad dexteram Pherææ Dianæ se ædes ostendit. Deæ
ligneum signum Pheris huc deportatum dicunt. Gymmnasium id Clinias
Sicyoniis ædificavit: in quo puberes hac ipsa etiam ætate erudiuntur. In
eo Dianæ quoque signum positum est e candido marmore pube tenus
expolitum: et Hercules inferiore trunci parte quadratorum Mercurii
signorum in modum fictus.