_ De Cylone — Minervæ signo ex bellica præda — muris Acropolis — Panis
cultu — Areopago et memorandis in eo — aliis dicasteriis
Atheniensium eorumque originibus. _
At Cylonem cur dignum putarint cui æneam statuam ponerent, comperti
nihil habeo, quum de tyrannide eum consilia inisse constet. Habitum
tamen hunc illi honorem conjicio, quod et formæ dignitate præstiterit,
et gloria fuerit minime vulgari: nam in Olympia victor de iterato stadio
renunciatus est, et Theagenis Megarensium tyranni filiam in matrimonio
habuit. (2) Præter ea vero, quæ adhuc recensui, duo sunt ex bellicæ
prædæ decimis insignia apud Athenienses opera: de Persarum, qui in
Marathoniorum fines invaserant, manubiis Minervæ ex ære signum, quod
Phidias fecit: in cujus clypeo Lapitharum et Centaurorum pugnam Mys
cælavit, quum eam Myi, et quæ in clypeo spectantur reliqua, Parrhasius
Euenoris filius pinxisset. Hastæ cuspis et in summa galea crista hujus
Minervæ a Sunio usque adnavigantibus conspicua est. De Bœotiorum vero et
Chalcidensium, qui in Eubœa sunt, decimis æneus currus positus est. Duo
præterea dona dedicarunt, Periclem Xanthippi filium, et, quæ omnium
Phidiæ operum spectatu dignissimum, Minervam: quam, quod a Lemniis
dedicata est, Lemniam appellant. (3) Arcem ipsam, præter eam partem,
quam Cimon Miltiadis filius exstruxit, muris cinxisse Pelasgos homines
tradunt, qui sub arce quondam habitarunt: Agrolam enim et Hyperbium **
de quibus quum sciscitarer, aliud nihil comperi quam e Sicilia eos in
Acarnaniam (_?_) migrasse.
4. Quum jam descenderis, non tamen ad inferiores urbis partes, sed paulo
infra propylæa, fontem videas, et illi propinquum Apollinis et Panos
fanum in specu, in quo cum Creusa Erechtei filia Apollinem concubuisse
fama vulgavit. De Pane vero hæc memoriæ prodita sunt: nuncium ad
Lacedæmonios de Persarum in Atticam irruptione Phidippidem missum: hunc,
quum rediisset, retulisse, Lacedæmonios minus mature copias educere,
quod religione impedirentur cum exercitu exire, antequam luna orbem
complesset: sibi vero ad Parthenium saltum Panem obvium factum, qui se
Atheniensibus pro sua erga eos benevolentia in pugna ad Marathonem
præsto futurum pollicitus fuerit. Ex eo nuncio deo honores haberi
cœptos. (5) In qua parte est etiam Areopagus (_Martis collis_): inde
autem nomen accepit, quod Mars in eo loco primus capitis causam dixerit.
Nam et Halirrhothium ab eo occisum, et qua de causa, ante exposuimus.
Sed et postea Oresti de matris cæde judicium constitutum ferunt,
exstatque adhuc Minervæ Areæ ara, quam absolutus dicitur dedicasse.
Lapides ibidem duo sunt rudes, quibus accusatores et rei insident;
alterum Contumeliæ, Impudentiæ alterum vocant. (6) Proxime dearum est
ædes, quas Athenienses Semnas (_severas_), Hesiodus in Theogonia Erinyes
nominat. Earum serpentibus esse crinem implicitum, primus omnium finxit
Æschylus. Nihil tamen vel harum, vel ceterorum, quæ illic posita sunt,
inferorum numinum simulacra quicquam horribile præ se ferunt. Sunt vero
Plutonis, Mercurii et Telluris signa: ad quæ rem divinam faciunt
quicunque in Areopagi judicio capitis periculo fuerint liberati: sed
alii etiam, quum hospites, tum cives. (7) Intra septum Areopagi Œdipi
quoque monumentum est, de quo quum sedulo quærerem, ejus ossa Thebis eo
deportata comperi. Quæ enim de Œdipi morte Sophocles finxit, Homerus
facit quo minus vera fuisse credam: ab eo enim traditum scimus,
Mecisteum Thebas profectum, iis ludis, qui ad Œdipi tumulum facti sunt,
decertasse.
8. Sunt apud Athenienses etiam alia judicia, sed minus illustria: eorum
unum Parabystum (_absconsum_), alterum Trigonum (_triquetrum_) nominant.
Illud ab obscuro urbis loco, in quo levissimæ prorsus causæ
cognoscuntur: hoc a loci forma nomen assumsit. Batrachii vero et Punicei
a coloribus in hunc usque diem nomina permansere. Maximum vero omnium,
et quo frequentissimi conveniunt, Heliæam vocant. Eorum quæ de cæde sunt
unum «ad Palladium» appellant, ubi involuntariæ quoque cædis causæ
agitantur. Atque in eo quidem primum Demophontem causam dixisse nemo
ambigit: cujus vero is criminis reus fuerit, non satis inter omnes
convenit. (9) Diomedem quidem tradunt, Ilio capto, quum in patriam
reveheretur, per noctem ad Phalerum appulisse. Ubi quum Argivi, qui cum
eo erant, in agrum tanquam hostilem excurrerent, ut qui aliam quam
Atticam terram inter tenebras crederent, Demophontem aiunt, et ipsum
nescientem Argivorum eam classem esse, ad propulsandas populationes
accurrisse. Quumque, aliquot interfectis, Palladio erepto, domum abiret,
ab ejus equo Atheniensem hominem, quum parum is prospiceret, subversum
elisumque interiisse. Demophontem itaque alii ab ejus, qui interfectus
fuerat, propinquis, alii vero ab Argivorum republica reum factum
memorant. (10) In Delphinio causam dicunt qui se jure occidisse
defendunt: quo judicio et Theseus, quum Pallantem ejusque filios res
novas molientes interemisset, absolutus est. Ante Theseum autem
interfectorem necesse erat exilii causa solum vertere, aut talionis
pœnam suscipere. In Prytaneo denique de ferro aliisque inanimis judicium
fit: cujus rei hoc initium fuisse arbitror. Erechtheo Athenis regnante,
primum bovem sacerdos is, qui Buphonus (_bovis occisor_) est appellatus,
ad Poliei Jovis aram occidit, statimque relicta bipenne e finibus
excessit: bipennis judicio absoluta est. Et eum quidem ritum quotannis
servant. (11) Dicuntur autem alia quoque inanima sua sponte hominibus
justam inflixisse ultionem: et Cambysis acinaces pulcherrimum ac
nobilissimum perpetravit facinus. In Piræei maritima parte Phreattys
est, ubi rei, si semel elapsi alio implicentur crimine, e navi judicibus
in littore consistentibus causam dicunt: ac Teucrum aiunt primum omnium
eo se modo Telamoni purgasse, quum de Ajacis cæde culpa vacaret. Et hæc
quidem de judiciis commemoravimus eorum causa, quibus ut illa cognoscant
curæ est.