_ De donariis in templo Poliadis Minervæ — de ejus olea — virginibus
Canephoris in sacris Minervæ — Tolmidis signo ejusque rebus gestis —
aliis signis — de quibusdam ad Herculem et Theseum pertinentibus —
de Minoe et Minotauro. _
Erectus est autem in Poliadis delubro Mercurius ligneus (fuisse aiunt
Cecropis donarium), per myrti ramos non conspicuus. Inter vetustissima
donaria, quorum mentio fiat digna sunt lecticaria sella compactilis,
Dædali opus, et de Persarum spoliis Masistii, qui ad Platæas equitum dux
fuit, lorica, et acinaces, qui Mardonii fuisse dicitur. Masistium quidem
ab Atheniensium equitatu interemptum scimus: Mardonius vero in acie
contra Lacedæmonios dimicans, a Spartano milite est interfectus; ejus
igitur acinacen aut omnino non sustulissent Lacedæmonii, aut certe
sublatum Athiensibus non concessissent. (2) De olea vero aliud nihil
memorant, nisi esse eam Minervæ de Attica certaminis monumentum. Addunt,
incensa a Persis urbe conflagrasse oleam, sed eodem die in duûm cubitûm
proceritatem germinasse. Cum Minervæ templo Pandrosi ædes conjuncta est,
quæ sola ex sororibus fidem in deposito servavit. (3) Jam vero, quæ
magnæ mihi sunt admirationi neque apud omnes vulgata, ea, uti se habent,
exponam. Virgines duæ non longe a Poliados templo habitant: eas
Athenienses _arrhephoros_ (Cistiferas) appellant. Hæ certum tempus apud
deam commorantur: deinde ubi festus ejus dies advenit, per noctem capite
tollunt, quæ illas Minervæ sacerdos ferre jusserit, quum neque ipsa,
quid ferendum det, neque virgines, quid ferant, sciant. Est in urbe
septum quoddam, non longe a Veneris, quæ in Hortis dicitur, et per idem
in nativam specum quandam descensus: ibi descendentes virgines illæ onus
deponunt, et pro eo aliud item velatum et occultum tollunt: et has
quidem in posterum ex eo tempore missas faciunt: sed pro illis totidem
alias, quas in arcem adducant, capiunt. (4) Ad Minervæ templum anus est
Eueris, cubitali fere altitudine: quam inscriptio Lysimachæ ministram
esse dicit. Sunt etiam ex ære signa duo grandia, virorum ad pugnam
distantium: eorum alterum Erechtheum appellant, alterum Eumolpum: neque
tamen ignorant Atheniensium qui res priscas norunt, Immaradum esse hunc
Eumolpi filium, quem Erechtheus occiderit. (5) In basi etiam statuæ
sunt, Entus (_?_), qui vates Tolmidæ fuit, Tolmides etiam ipse, qui
Atheniensium classis dux et alios magnis affecit incommodis, et in
primis Peloponnesiorum maritimum agrum excursionibus infestum reddidit.
Idemque Lacedæmoniorum ad Gytheum navalia incendit; finitimos dein
adortus, Bœas et Cytheriorum insulam cepit. Quum in Sicyoniorum deinde
finibus escensionem fecisset eos, qui armis, quominus agrum popularetur,
impedire conati sunt, ad urbem repulit. Inde Athenas reversus, in Eubœam
et Naxum cleruchos (_colonos_) Athenienses deduxit. Idem, cum exercitu
in Bœotos impetu facto, agros late depopulatus est. Capta mox per
obsidionem Chæronea, in Haliartiorum fines excurrit: ubi et ipse
dimicans cecidit, et copiæ ejus omnes fusæ fugatæque sunt. Atque hæc
quidem de Tolmide comperta habeo. (6) Exstant prisca Minervæ signa, quæ
sane integra manserunt, decolorata tamen fumo, et quæ ictum omnino
nullum valeant sustinere. Ad ea enim flamma pervasit, quo tempore, quum
naves conscenderent Athenienses, urbem, quam militaris ætas deseruerat,
Xerxes occupavit. Spectatur et apri venatio: parum vero mihi liquet, an
is Calydonius aper sit. Cycni etiam cum Hercule pugna. Ab hoc quidem
Cycno et alios interemptos ferunt, et Lycum Thracem, propositis de
singulari certamine præmiis: ad Peneum autem amnem ab Hercule est ipse
interfectus.
7. Atque eorum quidem, quæ de Theseo Trœzenii commemorant, hoc est:
Herculem Trœzenem ad Pittheum venisse: quumque accumbere vellet, leonis
pellem deposuisse: accessisse et alios Trœzeniorum pueros, et Theseum
annum agentem ferme septimum: ceteros, ut leonis pellem viderunt,
perterritos aufugisse: Theseum, nihil magnopere metuentem, paulisper
egressum esse, abreptaque de servorum manibus bipenni, quod viventem
leonem esse putaret, invadere illum voluisse. (8) Et hæc quidem de
Theseo prima apud Trœzenios historia vulgata est. Alteram adjiciunt:
crepidas Ægeum sub saxo et ensem deposuisse, quibus signis filium postea
agniturus esset; ac deinde Athenas reversum: Theseum, quum jam sextum
decimum ætatis annum attigisset, amoto saxo depositum sublatum Ægeo
attulisse. Res tota ex ære, præter saxum, in arce expressa est. (9)
Etiam aliud Thesei facinus memoriæ commendarunt, de quo hujusmodi
narratur historia. Cretensium agrum quum alium, tum eum, qui Tethrini
(_?_) amni adjacet, taurum infestum reddidisse. Fuerunt autem priscis
temporibus belluæ hominibus formidolosiores. Cui rei testimonio sunt
Nemeæus et Parnassius leo: dracones in pluribus Græciæ locis: apri
etiam, Calydonius atque Erymanthius, et in Corinthiorum finibus
Crommyonius. Eadem de causa feras illas dicebant partim terram
protulisse, partim diis fuisse sacras; nonnullas etiam ad homines
plectendos exstitisse. Taurum igitur hunc Cretenses Neptuni ira immissum
in suos agros memorant, quod Minos late mari toti, quod Græciam alluit,
imperans nihilo quam ceteris diis Neptuno majorem honorem habuisset:
(10) e Creta vero eundem taurum in Peloponnesum transportatum esse,
unumque fuisse hunc de duodecim Herculis laboribus. In Argivorum vero
campos dimissum, per Corinthiacum Isthmum in Marathoniam Atticæ regionem
fugisse: ibi inter alios multos quos casus obtulerat, Minois etiam
filium Androgeum interemisse; Minoem vero, quum id Atheniensium fraude
accidisse sibi persuaderet, comparata classe Athenas oppugnatum venisse,
ac non prius Athenienses vexare desiisse, quam se pacti essent pueros
septem ac totidem virgines in Cretam missuros, qui Minotauro, quem Minos
in Labyrinthio Gnosi incluserat, traderentur. Marathonium vero taurum
postea Theseum fama est in arcem egisse, atque ipsi deæ mactasse: cujus
rei imaginem Marathoniorum populus dedicavit.