_ De Gallorum expeditione in Græciam facta — in Asiam trajectu — de
Pergamenis. _
Hi contractis undecunque copiis, ad Ionium mare conversi, omnes Illyrici
populos et quicquid gentium ad Macedonicum usque nomen patet, quin et
ipsos Macedonas oppressere. In Thessaliam denique impetu facto, quum
proxime ad Thermopylas accessissent Græcorum sane plerique in invasione
illa barbarorum manebant quieti; quippe qui magnis cladibus ab Alexandro
et Philippo etiam prius affecti, postremo ab Antipatro et Cassandro pæne
deleti, nulli sibi crimini datum iri ducerent, si propter imbecillitatem
auxilium quique suum desiderari sinerent. (2) At vero Athenienses,
tametsi et Macedonici belli diuturnitate debilitati et adversis aliquot
prœliis prope fracti erant, collectis voluntariis aliorum Græcorum
copiis, ad Thermopylas contendere. Quo quidem tempore Callippum ejus
expeditionis ducem ceperunt. Occupato autem quam angustissimo montis
aditu, barbaros accessu prohibebant: at illi tramitem eum nacti, per
quem Persas olim Ephialtes Trachinius duxerat, Phocensiumque inde
præsidio deturbato, in Œta superanda Græcos impune fefellerunt. (3) Ibi
Athenienses, barbarorum multitudine utroque latere circumventi, fortiter
pugnando, Græcis se maxime faciendos præbuerunt. At qui ex ipsis in
navibus remanserant, graviter laborarunt. Nam quum Lamiacus sinus ad
ipsas Thermopylas maxime cœnosus sit, propter aquas, ut opinor, calidas,
quæ ea parte in mare influunt, difficile dictu est, quanto labore
receptis in foros Græcis, graves viris et armis naves ex ea cœni
voragine exemerint. Et ab Atheniensibus quidem ad hunc modum Græci
servati sunt. (4) At Galli montis angustiis superatis, nihil sua
magnopere existimantes interesse reliqua oppida capere, in Delphos et
Apollinis donaria cupiditatis suæ omnem conatum converterunt. Et illis
quidem et Delphi, et Phocensium qui Parnassi urbes incolebant, assumtis
Ætolorum copiis (quæ gens per ea tempora juventutis robore præstabat),
instructa acie occurrerunt. Ut vero ad manus ventum est, et fulmina, et
sponte avulsa de Parnasso saxa Gallorum aciem perculisse memorant,
armatosque viros terribili specie contra eos stetisse: quorum duos
Hyperochum et Amadocum (_Laodocum_) ab Hyperboreis venisse; tertium
Pyrrhum fuisse aiunt Achillis filium. Quo factum ut annua parentatione
ex eo Delphi gratiam auxilii Pyrrho referant, quum antea vel sepulcrum
ejus tanquam hostis nullis honoribus unquam dignum putassent. (5) Sed
Gallorum magna pars in Asiam classe transvecti, ad illud usque tempus
maritimam ejus partem populationibus infestam reddiderunt, quo
Pergameni, qui eam, quæ olim Teuthrania appellata est, regionem tenent,
eos a mari fugatos, in Galatiam quæ nunc dicitur compulerunt: ubi illi,
Ancyra Phrygum oppido occupata, ultra Sangarium amnem consederunt. Eam
urbem Midas Gordii filius condiderat: et ad meam sane usque ætatem
permansit ancora ab eo inventa in Jovis æde, et fons ille, quem Midæ
nominant, in quem vinum infudisse Midam, ut Silenum captaret, vulgo
creditum est. Neque vero Ancyram solum ceperunt, verum et Pessinuntem ad
montem * Agdistin, ubi et Atten sepultum ferunt. (6) Sunt adhuc apud
Pergamenos Gallorum spolia et pictura eorum testis, quæ in Gallos
gessere. Quam vero Pergameni incolunt terram, eam Cabiris sacram olim
fuisse perhibent. Se ipsi ex eo Arcadum numero esse volunt, qui cum
Telepho in Asiam trajecerint. Bellorum vero, si qua forte alia
gesserunt, ad omnes gentes fama fortassis non pervasit. Tria certe
præclara rerum gestarum monumenta reliquerunt: quorum illud primum fuit,
quod inferioris Asiæ imperium adepti sunt: alterum, quod Gallos ex eo,
quem prius occuparant, loco cedere coegerunt: tertium, quod Telepho duce
cum Agamemnonis copiis manum conserere ausi sunt, quum Græci ab Ilio
aberrantes, e Mysorum agro, Trojanum illum esse rati, prædas agere
aggressi essent. Sed ad id redeo, unde est historia ab initio digressa.