_ De Ceramico ejusque porticibus, statuis, picturis et templis — de
Gallis. _
At Ceramicus urbis locus a Ceramo heroe, Bacchi et Ariadnes filio (id
enim de eo quoque prædicant), nomen accepit: in quo quæ prima ad
dexteram se ostendit porticus, Regis dicitur: nam illic tribunal ejus
est, qui annuum magistratum gerit, quod Regnum appellant. Circa ejus
porticus tectum fictiles sunt aliquot statuæ, Theseus Scironem in mare
abjiciens, Aurora Cephalum rapiens. Est enim in fabulis, egregia specie
juvenem Cephalum ab Aurora raptum, quod ejus amore capta esset: Cephali
satu Phaethontem natum, quem [_Venus_] templi ædituum fecerit: sic enim
et ab aliis, et ab Hesiodo in eo, quod de mulieribus scripsit, carmine
traditum est. (2) Prope porticum eam Cononi ejusque filio Timotheo
positæ sunt statuæ. Cypriorum etiam regi Evagoræ, cujus suasu Artaxerxes
Phœnissas triremes Cononi tradidit: quod sane tanquam civis
Atheniensibus officium præstitit, quippe qui originis suæ primordia ad
Salamina, Teucrumque et Cinyræ filiam referebat. Ibidem Juppiter stat
cognomento Eleutherius, et Imperator Adrianus, vir quum de aliis quibus
imperabat gentibus, tum de Atheniensium urbe optime meritus. (3)
Porticus altera, quæ a tergo hujus exstructa est, picturas habet: deos
qui duodecim appellantur; et in extremo pariete Theseum, cumque eo una
Democratiam et Populum. Ea sane pictura argumento est, Theseum æquabilem
reipublicæ administrationem Atheniensibus constituisse. Inolevit tamen
et alias apud vulgus fama, Theseum summam rerum multitudini tradidisse:
ex eo popularem administrationem ad id usque tempus mansisse, quo
republica oppressa tyrannidem Pisistratus invaserit. Sunt vero etiam
alii minus veri hominum sermones, eorum nempe, qui priscarum rerum (quod
eas scilicet ex literarum monumentis non didicerunt) ignari, quæcunque a
pueris ex choris ac tragœdiis acceperunt, vera esse existimant. Non
defuerunt, qui memoriæ prodiderint, ipsum etiam regnasse Theseum, et
post Menesthei mortem regnum ad quartum usque posteritatis gradum in
familia ejus permansisse. Quod si mihi de gentilitate esset historia
instituta, etiam eos, qui a Melantho ad Clidicum usque Æsimidæ filium,
enumerassem. (4) In eadem porticu est pictura navatam ab Atheniensibus
in prœlio ad Mantineam Lacedæmoniis, quibus auxilio venerant, operam
præferens. Belli autem ejus totius ordinem, Cadmeæ oppressionem,
Leuctricam Lacedæmoniorum cladem, Bœotiorum in Peloponnesum irruptionem,
quæ Lacedæmoniis Athenienses auxilia miserint, tum alii, tum Xenophon
conscripsere. Picturæ argumentum illud habet equestre prœlium, in quo ex
Atheniensibus Grylli Xenophontis filii, in Bœotio equitatu Thebani
Epaminondæ virtus enitet. Atque hæc omnia pinxit Atheniensibus
Euphranor. Idem in proxima æde Apollinem fecit, cognomine Patroum: pro
foribus vero Apollinem unum Leochares, alterum Alexicacon (_Averruncum_)
cognomento fecisse Calamis dicitur. Deo cognomen narrant inde
exstitisse, quod Peloponnesiaci belli temporibus omnia fœdantem
pestilentiam, e Delphico oraculo responso edito, is deus sedasset. (5)
Deorum etiam Matris, quam Phidias fecit, ibi sacellum est: et in proximo
Quingentorum curia: sic enim appellantur, qui apud Athenienses per annum
unum summæ rei præsunt: qua quidem in curia et Apollinis sunt, et Jovis
Bulæi (_Consiliarii_) simulacra, Pisiæ arte perfecta; et Populus,
Lysonis opus. Nam thesmothetas Caunius Protogenes pinxit, Olbiades vero
Callippum, qui irruentibus in Græciam Gallis ducem se Atheniensium
præsidio ad Thermopylarum ingressum præbuit.
6. Galli vero, de quibus nunc incidit mentio, in extremis Europæ oris ad
vastum mare accolunt, cujus fines adiri posse navibus negant. Est enim
gurgitis æstu, scopulis et belluarum immanitate, quam mare aliud omne,
multo importunius. Horum regionem amnis Eridanus perlabitur, cujus in
ripis Phaethontis casum Solis filiæ, illius sorores, collacrimari
creduntur. Verum ut Galli appellarentur, non nisi sero usus obtinuit.
Celtas enim quum ipsi se antiquitus, tum alii eos nominarunt.