invidiosam quidem illam apud plerosque homines: nec tamen me retinebo,
quin id, quoniam manifeste verum mihi videtur, pronunciem. (2) Si
Athenienses imminentis periculi metu terra sua excessissent, aut si
manentes tradidissent se Xerxi, Græcorum nulli periculum facturi erant
mari occurrendi regi. (3) Quodsi ergo mari nemo restitisset Xerxi, in
continenti utique ita se res erat habitura: quantumvis multæ murorum
loricæ per Isthmum fuissent a Peloponnesiis erectæ, deserti Lacedæmonii
a sociis (non illis quidem volentibus, sed necessitate coactis, quippe
quorum civitates singulatim ab hostium classe fuissent expugnatæ) soli
fuissent relicti: soli autem relicti, fortibus editis facinoribus,
generose erant occubituri. (4) Aut hoc fato erant functuri: aut,
priusquam illud forent experti, quum vidissent reliquos Græcos cum
Medis sentire, ipsi quoque deditionem erant facturi: atque ita,
utrumlibet accidisset, Græcia in potestate erat futura Persarum. (5)
Nam murorum illorum per Isthmum ductorum quænam futura fuisset
utilitas, exputare equidem non possum, quando rex maris tenuisset
imperium. (6) Nunc si quis dicat, Athenienses sospitatores fuisse
Græciæ, non aberraverit a vero: etenim, utram rationem rerum gerendarum
illi sequerentur, ea ratio præponderatura erat. Itaque, quum hoc sint
secuti ut libera maneret Græcia, hi soli sunt, qui, quidquid Græci
nominis reliquum erat quod cum Medis non sentiret, id excitarunt,
quique, secundum deos utique, regem repulerunt. (7) Neque eos oracula
terribilia Delphis advenientia, ingentemque incutientia metum, movere
potuerunt ut Græciam desererent: sed permanentes sustinuerunt
invadentem fines suos hostem.
CXL. Missis enim Delphos legatis consulere oraculum Athenienses
voluerant. Qui legati postquam, peractis circa templum legitimis
cærimoniis, ædem erant ingressi consederantque,[TR15] hoc eis Pythia,
cui nomen erat Aristonica, oraculum ediderat:
O miseri, quid sedetis? fugite ad extrema terrarum, relictis
ædibus et summis collibus in-orbem-conditæ urbis.
Nec enim caput firmum manebit, nec corpus,
nec extremi pedes, neque manus, nec de media quidquam
supererit, sed pernicies advenit. Disturbabit enim illam
et ignis, et acer Mavors, Syriacum agens currum.
Multaque etiam alia munita perdet loca, non modo tuum:
multaque Immortalium templa rabido dabit igni,
quæ jam nunc passim stant sudore fluentia,
metuque trementia: et de summis tectis
sanguis ater defluit, inevitabilium prænuncius malorum.
Sed excedite hoc penetrali, et animi robur opponite malis.
CXLI. His auditis, Atheniensium legati gravissimo luctu erant adfecti.
Qui quum ob nunciatam calamitatem prorsus abjecissent animum, Timon
Androbuli filius, civis Delphensis, spectatus in primis inter suos,
consuluit eis, ut sumpto oleæ ramo iterum intrarent, et supplicum
habitu denuo peterent oraculum. (2) Qui quum illi obsecuti essent,
dixissentque:[TR16] «O rex Apollo, melius nobis oraculum de patria ede,
hos supplicum ramos respiciens, quos tibi ferimus, aut ex hoc penetrali
non discedimus, sed hic manebimus usque dum vita excedamus:» hæc ubi
dixerunt, alterum illis oraculum Pythia edidit hujusmodi:
Non potest Pallas Jovem Olympium flectere,
multis illum verbis precata prudentique consilio.
Tibi vero hoc rursus verbum edico, adamantis simile _firmitate_.
Quando cætera omnia capientur, quæ intra Cecropis fines
et sacri Cithæronis latebras sunt comprehensa;
Tritoniæ hoc dat late-cernens Juppiter, ut ligneus murus
solus inexpugnabilis sit, qui te tuosque liberos servet.
Neque tu equitum mane peditumque invadentem
a continente numerosum exercitum tranquillus; sed recipite te,
terga vertens. Erit tempus, quum tu etiam contra stabis.
O divina Salamis! perdes tu filios mulierum
sive passim disseminata Cerere, sive collecta.
CXLII. Quæ quum mitiora ipsis essent esseque viderentur quam prius
editum oraculum, scripto hæc consignarunt, et redierunt Athenas. Id
ipsum vero responsum postquam reversi legati ad populum retulere, et
aliæ multæ dicebantur sententiæ ab his qui in mentem oraculi
inquirebant, et hæ duæ maxime inter se conflictantes. (2) Dicebant
seniorum nonnulli, videri sibi deum significare superfuturam esse
arcem. Erat enim olim arx Athenarum septo munita: hi igitur, id septum
cogitantes, hunc esse ligneum illum murum conjectabantur. (3) Alii
contra, naves, aiebant, a deo significari; hasque parandas esse atque
instruendas, omissis aliis rebus omnibus, contendebant. Hi vero ipsi,
qui naves esse dicebant ligneum murum, in duobus postremis Pythiæ
versibus illis hæsitabant:
O divina Salamis! perdes tu filios mulierum,
sive passim disseminata Cerere, sive collecta.
(4) Quæ ob verba conturbabantur animi eorum qui naves interpretabantur
ligneum murum. Nam interpretes oraculi in hanc sententiam verba hæc
accipiebant, quasi ad Salaminem essent cladem accepturi, si ad navalem
pugnam sese comparassent.
CXLIII. Erat autem Athenis vir quidam, nuper inter primarios cives
locum consecutus, cui erat nomen Themistocles, vulgo vero Neoclis
filius adpellabatur. (2) Hic vir, negans recte ista accipi ab
oraculorum interpretibus, in hanc sententiam disseruit: Si vere ad
Athenienses spectaret istud dictum, non adeo miti verbo usurum fuisse,
ait, deum, sed «O misera Salamis» dicturum fuisse, non «O divina
Salamis;» si quidem circa eam perituri essent incolæ. (3) Sed enim in
hostes valere dei responsum, si quid illud recte intelligat, non in
Athenienses. Itaque suasit civibus, ut ad navalem pugnam sese
compararent; hunc enim esse ligneum murum. (4) Hanc in partem quum
sententiam Themistocles dixisset, censuerunt Athenienses potiorem esse
hanc rationem, quam illam quæ erat ab oraculorum interpretibus
proposita: qui, adparatum navalis pugnæ dissuadentes, summam rei in eo
verti contendebant, ut ne manus quidem contra invadentes hostes
tollerent, sed, relicta prorsus Attica, in alia terra novas sedes
quærerent.
CXLIV. Alia vero etiam ante hanc ejusdem Themistoclis sententia
opportune vicerat. Quum ingentes fuissent in Atheniensium ærario
pecuniæ, quæ ex metallis a Laureo redierant, in eoque res esset, ut ea
pecunia viritim a civibus divideretur, et unusquisque decem acciperet
drachmas; (2) tunc Themistocles persuaserat civibus, ut, omissa illa
distributione, naves ex hac pecunia ducentas ædificarent ad bellum,
bellum cum Æginetis intelligens. Hoc enim bellum, tunc conflatum,
Græciæ fuit saluti, eo quod Athenienses mari dare operam coegit. (3)
Sed naves hæ, ad quem comparatæ fuerant usum, in eum quidem non sunt
adhibitæ: at ita tamen opportuno tempore in promptu fuere Græciæ. Has
igitur naves, ante comparatas, tunc habuere Athenienses; præterque eas
aliæ erant ædificandæ. (4) Et post acceptum oraculi responsum habita
deliberatione decreverunt, deo obsequentes cum omnibus copiis naves
conscendere, et mari, una cum eis ex Græcis qui ita vellent, excipere
barbarum Græciam invadentem. Ista igitur, quæ dixi, oracula Athiensibus
evenerant.
CXLV. Postquam vero in unum locum convenere quicumque ex Græcis Græciam
incolentibus meliora sentiebant, ibi tum collatis inter se sermonibus,
fideque data, de communi consilio placuit, primum rerum omnium
componere inimicitias et mutua bella, quæ inter ipsos obtinerent. Erant
autem et contra alios suscepta bella; maximum vero obtinebat inter
Athenienses et Æginetas. (2) Deinde vero, quum rescivissent Sardibus
cum exercitu esse Xerxem, placuit speculatores mittere in Asiam, qui
res regis explorarent; tum et Argos mittere legatos, societatem
adversus Persas conciliaturos; item alios in Siciliam mittere ad
Gelonem Dinomenis filium, et in Corcyram, qui auxilia Græcis mittenda
postularent; denique alios in Cretam: hoc consilio, ut, si fieri
posset, in unum coalesceret Græcum omne genus, cunctique concordes
junctis agerent viribus; quippe cunctis pariter Græcis imminente
periculo. Dicebantur autem permagnæ esse res Gelonis, multo ampliores
quam ullius populi Græci.
CXLVI. His ita decretis, depositis inimicitiis, primum speculatores
mittunt in Asiam, tres viros. (2) Qui postquam Sardes venerunt,
exercitumque explorarunt regis, deprehensi sunt, tortique a ducibus
copiarum pedestrium, abducebantur supplicio adficiendi: capitis enim
erant damnati. (3) Quod ubi Xerxes rescivit, improbata ducum sententia,
satellitum nonnullos misit jussos ad se adducere speculatores, si vivos
etiam nunc nacti essent. (4) Qui quum illos superstites invenissent, et
in conspectum produxissent regis; tum vero rex, postquam ex eis
quæsivit qua caussa venissent, imperavit satellitibus, ut
circumducerent homines; pedestremque omnem exercitum et equitatum illis
ostenderent, spectaculoque satiatos, in quamcumque vellent ipsi
regionem dimitterent incolumes.
CXLVII. Ista imperans rex, hanc rationem adjecit, ut diceret, si
periissent speculatores, nec præscituros fuisse Græcos quanto regis
copiæ sint fama ampliores, nec ipsos magnum incommodum hostibus fuisse
adlaturos tribus occisis viris: (2) verum hi si in Græciam redierint,
videri Græcos, cognitis rebus ipsius, ante susceptam hanc expeditionem
libertatem suam tradituros; atque ita ne opus quidem Persis fore, ut
ducendi adversus illos exercitus molestiam sustineant. (3) Similis ista
regis sententia fuit alteri huic. Quum Abydi Xerxes versaretur,
conspicatus est naves frumentarias ex Ponto per Hellespontum
navigantes, et Æginam atque Peloponnesum petentes. (4) Consiliarii
igitur qui adsidebant ei, ut cognoverunt hostiles esse naves, capere
illas erant parati, respicientes nutum regis, quando ille imperium
esset daturus. Xerxes vero ex illis quæsivit, quorsum[TR17] navigarent.
Qui ut dixere, «Ad tuos hostes, domine; frumentum eis advehentes:» (5)
respondit ille: «Atque etiam nos eodem navigamus, quo hi, et aliis
rebus et frumento instructi. Quid ergo mali hi faciunt, quod frumentum
nobis adportent?» (6) Speculatores igitur, quos dixi, postquam omnia
spectarunt et a Xerxe dimissi sunt, ita in Europam rediere.
CXLVIII. Græci contra Persam conjurati, postquam in Asiam speculatores
mandarunt, porro Argos miserunt legatos. Aiunt autem Argivi, res tunc
apud se in hunc modum esse gestas. (2) Statim ab initio cognitos ipsis
fuisse adparatus quos adversus Græciam faceret Barbarus: quumque simul
intellexissent operam daturos esse Græcos, ut sese in societatem contra
Persas adsciscerent, legatos se misisse Delphos, qui ex deo quærerent,
quidnam facientes optime consulturi essent rebus suis: (3) nuper enim
sex millia de suis occisos esse a Lacedæmoniis et a Cleomene,
Anaxandridæ filio; ea caussa legatos se misisse. Interrogantibus vero
hoc responsum reddidisse Pythiam:
Finitimis invise, care immortalibus diis,
verutum intus tenens, cautus sede;
et capiti cave: caput enim corpus servabit.
(4) Hoc responsum sibi initio redditum a Pythia fuisse: deinde vero
Argos venisse legatos; et adeuntes senatum, exposuisse mandata. (5) Ad
ea Argivos respondisse, paratos se esse ea facere, si, composita cum
Lacedæmoniis in triginta annos pace, dimidium imperii in universos
socios ipsi obtinuissent: et æquum quidem esse, ut penes ipsos summa
sit totius imperii; nihilominus autem contentos se dimidio fore.
CXLIX. Hæc aiunt senatum respondisse, tametsi Argivos oraculum
vetuisset contrahere cum Græcis societatem: (2) et, metuentes licet
oraculum, cupidos tamen fuisse fœdus in triginta annos cum Lacedæmoniis
paciscendi, ut intra hos annos pueri ipsorum ad virilem pervenirent
ætatem. Quodsi enim fœdus non conciliaretur, veritos esse, ne, si forte
ad superius malum alia quædam calamitas in bello Persico accessisset,
reliquum foret ut prorsus Lacedæmoniorum subjicerentur imperio. (3) Ad
ista autem a senatu dicta eos ex legatis, qui Sparta erant missi, hæc
respondisse: De fœdere quidem relaturos se ad multitudinem; de belli
imperio autem mandatum sibi esse ut respondeant, dicereque se, duos
sibi esse reges, Argivis vero unum: non posse igitur fieri, ut alteri
utri regi Spartanorum abrogetur imperium. At, quin cum suis duobus
Argivus æquum jus suffragii habeat, nihil impedire. (4) Ita, aiunt
Argivi, non ferendam sibi visam esse Spartanorum arrogantiam,
maluisseque se sub barbarorum esse imperio, quam Lacedæmoniis parere:
edixisseque senatum legatis, ut ante solis occasum finibus suis
excederent; id ni facerent, hostium loco habitum iri.
CL. Ista quidem his de rebus ipsi memorant Argivi. Est vero alia fama
per Græciam vulgata; misisse Xerxem, priusquam expeditionem in Græciam
susciperet, Argos caduceatorem. (2) Qui ubi advenit, in hunc modum
locutus esse fertur: «Viri Argivi, rex Persarum hæc vobis dicit. Nos
Persen existimamus, a quo progeniti sumus, fuisse Persei filium, Danaæ
nepotem, natum ex Cephei filia Andromeda: ita igitur a vobis fuerimus
oriundi. (3) Proinde æquum non est, ut aut nos progenitoribus nostris
bellum faciamus, aut ut vos, aliis opem ferentes, contra nos in acie
stetis; sed ut domi manentes, quietem agatis. Nam, si mihi ex sententia
res successerint, nullos potiore loco, quam vos, habebo.» (4) Hæc
audientes, Argivos magni fecisse: et statim quidem, nihil nec
pollicitos esse Græcis, nec ab illis postulasse; sed, postquam eos ad
societatem Græci invitarunt, tum vero, quum bene gnari essent
Lacedæmonios secum non communicaturos esse imperium, dimidium illius
postulasse, ut hoc prætextu utentes otium agerent.
CLI. Cum his etiam congruere, aiunt Græcorum nonnulli, aliam rem, quæ
quidem multis post annis incidisse memoratur. Adfuisse tunc forte Susis
Memnoniis, alterius cujuspiam rei caussa, legatos Atheniensium, Calliam
Hipponici filium, ejusque collegas: (2) Argivos vero et ipsos, per idem
illud tempus missis Susa legatis, ex Artaxerxe quæsivisse, utrum sibi
adhuc firma maneat amicitia quam cum Xerxe conciliassent, an hostes ab
illo judicentur. His regem Artaxerxem respondisse, utique firmam
manere, neque se ullam civitatem sibi magis amicam, quam Argos,
existimare.
CLII. Jam vero, an revera Xerxes caduceatorem Argos miserit ista
dicentem; et an Argivorum legati, Susa profecti, Artaxerxem de amicitia
interrogaverint; id equidem pro certo confirmare non possum: nec de his
aliam pronuncio sententiam, nisi quam ipsi dicunt Argivi. (2) Cæterum
hoc satis scio, si omnes homines propria mala in commune conferrent,
cum aliorum malis illa permutaturi, fore ut unusquisque, propius
inspectis aliorum malis, lubens rursus ea reportaret, quæ ipse
attulisset. Ita nimirum non turpissime Argivi egerunt. (3) Ego autem
dicere debeo quæ memorantur; nec vero omnibus utique fidem debeo
adhibere: atque hoc idem in universam hanc Historiam dictum intelligi
velim. Nam et hoc traditur, Argivos advocasse Persam in Græciam, quum
male illis cessisset adversus Lacedæmonios bellum, quumque quidvis
potius sibi accidere mallent, quam in tristi eo statu, quo tunc erant,
manere. Atque hæc de Argivis hactenus.
CLIII. In Siciliam et alii a sociis missi legati venerunt, cum Gelone
acturi, et a Lacedæmoniis missus Syagrus. (2) Gelonis hujus progenitor,
Gelæ incola, ex Telo insula erat, contra Triopium sita: qui, quum a
Lindiis ex Rhodo, duce Antiphemo, Gela conderetur, coloniæ fuerat
socius. (3) Hujus posteri, procedente tempore, hierophantæ fuerunt
Inferarum Dearum, et constanter idem munus tenuerunt; ad quod Telines,
unus ex illorum majoribus, tali modo fuerat promotus. (4) Cives
nonnulli Geloi, in seditione victi ab adversariis, in Mactorium oppidum
confugerant supra Gelam situm. Hos Telines Gelam reduxit, nulla hominum
manu adjutus, sed solis sacris harum dearum. Unde vero hæc sumpserit,
aut quomodo nactus sit, dicere non possum. (5) Sed his fretus reduxit
illos hac conditione, ut posteri ipsius hierophantæ illarum dearum
essent. Quod autem audio rem tantam a Teline esse perfectam, id eo
magis etiam miror, quod, quum talia non a quolibet homine patrari posse
existimaverim, sed ab animo forti et virili robore debere proficisci,
hic e contrario perhibetur a Siciliæ incolis effeminatus et mollis
admodum homo fuisse. At is quidem ita munus hoc obtinuerat.
CLIV. Mortuo Cleandro, Pantaris filio, qui, postquam septem annis Gelæ
fuerat tyrannus, a Sabyllo cive Geloo est interfectus; ibi tum
Hippocrates, Cleandri frater, monarchiam suscepit. (2) Quo regnante
Gelon, unus e posteris Telinis hierophantæ, cum aliis multis, et in his
cum Ænesidemo Patæci filio, qui corporis custos fuit Hippocratis,
...... (3) Nec vero multo post Gelon ob virtutem præfectus universi
equitatus nominatus est. Nam quum Callipolitas et Naxios oppugnaret
Hippocrates, et Zanclæeos et Leontinos, itemque Syracusios et
barbarorum multos; in cunctis his bellis præclare Gelonis virtus
emicuit. (4) Earum autem quas dixi civitatum nulla, præter Syracusas,
effugit quin in servitutem ab Hippocrate redigeretur. Syracusios vero,
prælio victos ad Elorum fluvium, liberaverunt Corinthii et Corcyræi,
conciliata pace in hanc conditionem, ut Camarinam Hippocrati traderent
Syracusii: nam antiquitus Syracusiorum Camarina fuerat.
CLV. Postquam vero Hippocrati etiam, quum totidem annos quot Cleander
frater regnasset, accidit ut ad Hyblam urbem, bellum gerens cum
Siculis, occumberet; tunc nimirum hic Gelon, nomine quidem tenus opem
ferens filiis Hippocratis Euclidi et Cleandro, quibus jam parere cives
noluerant, re vera autem, prælio victis Gelois, solus ipse regnavit,
Hippocratis filiis imperio fraudatis. (2) Quæ res quum ei præter spem
successisset, deinde gamoros quos vocant Syracusiorum (_id est_
prædiorum possessores) urbe ejectos a populo et a propriis servis, qui
Cillicyrii vocantur, ex Casmena oppido Syracusas reduxit, atque ita hac
quoque urbe potitus est: populus enim Syracusiorum adventanti Geloni et
se et urbem tradidit.
CLVI. Syracusis potitus Gelon jam non tanti fecit Gelæ imperare: itaque
hanc urbem fratri suo Hieroni permisit, ipse vero Syracusas quolibet
modo munivit et auxit: erantque ei Syracusæ loco omnium. Et brevi hæc
urbs crevit floruitque. (2) Nam et Camarinæos cunctos, Syracusas
transductos, cives fecit, diruta Camarina urbe: et majore parte
Geloorum civium eodem modo, quo Camarinæis, usus est. (3) Megarenses
quoque Siciliam incolentes, quum ab illo oppugnati in deditionem
venissent; opulentiores eorum, qui bellum contra eum suscitaverant, et
ob id se perditum iri putabant, pariter Syracusas transduxit, civesque
fecit; (4) plebem autem Megarensium, quæ belli non fuerat auctor, et
nihil ab illo mali se passuram exspectabat, hanc item Syracusas
perductam vendidit ea conditione, ut e Sicilia exportarentur. (5)
Eodemque modo etiam Eubœensibus usus est Siciliam incolentibus,
discreta plebe a locupletibus. Egit autem ita cum utrisque hac caussa,
quod molestiæ et periculi plenum putaret, una cum plebe habitare. Tali
modo potens tyrannus Gelon evaserat.
CLVII. Tunc vero, postquam Syracusas venere Græcorum legati, in
conspectum Gelonis producti, hæc apud eum verba fecerunt: «Miserunt nos
Lacedæmonii et Athenienses horumque socii, ad societatem adversus
Barbarum te invitaturos. (2) Haud dubie enim hunc nosti Græciam
invadentem; virum Persam, qui Hellesponto ponte juncto universas
Orientis copias ex Asia transducturus est, et bellum illaturus Græciæ;
caussam quidem prætexens, contra Athenas se ducere exercitum, in animo
autem habens totam sibi Græciam subjicere. (3) Tu vero magna præditus
es potentia, et haud minima pars Græciæ apud te est, quippe qui imperas
Siciliæ. Succurre igitur liberantibus Græciam, cum eisque eam libera!
(4) Etenim junctis Græciæ viribus omnibus magna contrahitur manus, et
pares sumus invadenti hosti. Sin nostrûm alii nos produnt, alii
vindicare nolunt, et exigua pars Græciæ sana est; tunc vero est
verendum, ne Græcia pereat universa. (5) Noli enim existimare, si nos
prælio victos Persa subegerit, non eumdem ad te pariter venturum; sed,
priusquam istud accidat, tibi prospice. Nobs enim opem ferens, te ipsum
tutum præstabis. Et rem bono consilio susceptam bonus plerumque sequi
exitus solet.» Sic illi locuti sunt.
CLVIII. Gelon vero, vehementer illos increpans, in hunc modum
respondit: «Viri Græci, arroganti utentes oratione ausi estis me
hortari ut subsidio vobis veniam adversus Barbarum. (2) At iidem vos,
quum prius ego vos rogavi, ut barbarorum exercitum mecum adgrederemini,
quo tempore adversus Carthaginienses bellum mihi incumbebat,
obtestatusque sum ut Doriei necem, Anaxandridæ filii, ab Egestæis
commissam ulcisceremini, simulque adjutorem me vobis obtuli ad
liberanda emporia, e equibus magna commoda fructusque ad vos redibant,
nec mei caussa venistis ad opem mihi ferendam, neque ad ulciscendam
Doriei cædem; et, per vos si stetisset, omnia hæc in barbarorum forent
potestate. (3) At, postquam bene atque prospere mihi omnia cesserunt,
nunc, ubi in vos versum est bellum, in vosque ingruit, ita demum
memoria vos subiit Gelonis. (4) Verumtamen, quamvis a vobis turpiter
fuerim contemptus, non ego vestrûm ero similis, sed paratus sum opem
vobis ferre, ducentas præbiturus triremes, et vicies mille milites
gravis armaturæ, bis mille equites, bis mille sagittarios, bis mille
funditores, et bis mille cursorios equites leviter armatos: denique
universo Græcorum exercitui frumentum me suppeditaturum, usque dum
debellarimus, recipio. (5) At hac conditione hæc polliceor, ut dux et
imperator sim Græcorum adversus Barbarum: alia conditione neque ipse
venturus sum, nec alios missurus.»
CLIX. Hæc audiens non tulit Syagrus, et his verbis respondit: «Ingentia
profecto lamenta tolleret Pelopides Agamemnon, si audiret Spartanis
imperium ablatum a Gelone et Syracusiis. (2) Immo hujus conditionis ne
porro mentionem facias, ut tibi tradamus imperium. Sed, si vis auxilio
venire Græciæ, scito sub Lacedæmoniorum te fore imperio: id si tibi non
placet, noli auxilio venire.»
CLX. Ad hæc Gelon, videns aversantem Syagri sermonem, postremam hanc
illis proposuit conditionem: «Hospes Spartane, inquit, contumeliosa
verba, in hominem projecta, iram solent excitare: at tu, quamvis
contumelioso usus sermone, me tamen non induces ut in respondendo sim
immodestus. (2) Quandoquidem vero vos tanto studio urgetis ut imperium
teneatis, consentaneum est ut ego majori etiam studio, quam vos, mihi
hoc postulem, quippe multo majorem exercitum multoque plures naves
vobis adducturus. At quoniam adeo ardua vobis hæc conditio posita est,
nos de eo quod prius postulavimus, nonnihil concedemus. (3) Si
pedestribus copiis vos præfueritis, ego nauticis præero: sin vobis
volupe est classi præesse, ego pedestribus præero copiis. Aut in
alterutro horum adquiescere vos oportet, aut abire talibus sociis
destitutos.» Hæc igitur Gelon proponebat.