Tenum. Datis autem, ubi in viciniam Deli cum exercitu pervenit, ipse
navi sua prægressus, non passus est classem ad insulam adpellere, sed
ad Rheneam ex adverso sitam: (2) et postquam cognovit quo se Delii
recepissent, misso caduceatore, hæc eis edixit: «Quid fuga abitis, viri
sancti, male de me, nec pro meo merito, judicantes? Ego enim et ipse in
tantum certe sapio, et a rege hoc mihi mandatum est, ut, qua in terra
hi duo dii nati sunt, eam nec ipsam lædam, nec ejus incolas. (3) Quare
redite vestras ad sedes, et insulam habitate!» Hæc postquam per
caduceatorem edixit, trecenta thuris talenta super aram congesta
adolevit.
XCVIII. His rebus gestis, Datis cum exercitu primum adversus Eretriam
navigavit, simul et Ionas et Æolenses secum ducens. Post illius autem
ex hac regione digressum commota tremuit Delus; quod nec ante id
tempus, ut aiunt Delii, nec post, ad meam usque ætatem, factum est. (2)
Et hoc quidem prodigium edidit deus, quo imminentia hominibus mala
significaret. Nam regnante Dario Hystaspis filio, et Xerxe Darii, et
Artaxerxe Xerxis, per tres has continuas generationes plura mala
adflixerunt Græciam, quam per viginti alias generationes quæ ante
Darium exstiterunt; alia quidem, a Persis illi illata; alia vero, ab
ipsorum Græcorum coryphæis de principatu inter se bellum gerentibus.
(3) Itaque non præter caussam commota est Delus, quum ad illum diem
immota fuisset. Et in vaticinio de illa ita scriptum est:
Et Delum, quamvis sit adhuc immota, movebo.
Valent autem secundum Græcum sermonem nomina ista hocce: Darius,
coercitor; Xerxes, bellator; Artaxerxes, magnus bellator. Hos igitur
reges Græci sua lingua recte ita, ut dixi, nominaverint.
XCIX. Barbari, Delo profecti, navibus ad insulas adpellebant, et
exercitum inde adsumebant, et insulanorum filios secum obsides
abducebant. (2) Postquam vero, præternavigatis insulis, Carysto quoque
appulerunt; quum nec obsides dedissent Carystii, et contra vicinas
urbes (Eretriam et Athenas dicebant) se militaturos negassent: ibi tunc
hos oppugnarunt, agrumque illorum evastarunt, donec etiam Carystii in
deditionem venere Persarum.
C. Eretrienses autem, ubi cognoverunt sese peti a Persarum classe,
Athenienses rogarunt ut auxilia sibi mitterent. Nec negarunt
Athenienses opem, sed quater mille colonos illos, qui in opulentorum
Chalcidensium prædia successerant, opem eis ferre jusserunt. (2) At in
Eretriensibus sanum nullum erat consilium; qui Athenienses quidem
auxilio vocaverant, ipsi vero in duas divisi erant sententias: nam
aliis animus erat, relicta urbe in superiora EubϾ loca se recipere;
alii vero, privatum quæstum a Persis reportare sperantes, proditionem
parabant. (3) Quorum utrorumque consilia cognita habens Æschines,
Nothonis filius, primarius vir Eretriensium, advenientibus
Atheniensibus præsentem rerum statum aperuit; eosque ut
retrogrederentur rogavit, ne simul cum Eretriensibus perirent. Et
Athenienses, Æschinis sequentes consilium, Oropum transvecti, periculum
evaserunt.
CI. Persæ, navibus ad Tamynas et Chœreas et Ægilia ditionis
Eretriensium adpulsis, locis hisce potiti, protinus equis e navibus
expositis, ad adgrediendum hostem sese compararunt. (2) Eretrienses
vero de egrediendo et committenda pugna non cogitabant; sed muros, si
possent, defendere, hoc unum illis curæ erat, quandoquidem vicerat
sententia non relinquendam esse urbem. (3) Quum autem acriter
oppugnaretur murus, intra sex dies multi ab utraque parte perierunt:
septimo vero die Euphorbus Alcimachi filius et Philagrus Cyneæ,
spectati inter cives viri, Persis Eretriam prodiderunt. (4) Et hi,
urbem ingressi, templa spoliarunt incenderuntque, pœnam hanc repetentes
ob templa Sardibus cremata; homines autem, ut jusserat Darius, in
servitutem abstraxerunt.
CII. Subacta Eretria, Persæ, paucorum dierum interposita mora, in
Atticam navigarunt, magnas in angustias adducentes Athenienses,
cogitantesque eodem modo cum illis agere atque cum Eretriensibus
egissent. (2) Quumque Marathon esset totius Atticæ maxime opportunus
equitibus locus, et proximus ab Eretria, in hunc campum illos deduxit
Hippias, Pisistrati filius.
CIII. Qua re cognita, Athenienses etiam ipsi Marathona obviam hostibus
egressi sunt. Duxerunt autem illos decem imperatores; quorum decimus
Miltiades erat, is cujus patri Cimoni, Stesagoræ filio, acciderat, ut a
Pisistrato, Hippocratis filio, Athenis in exsilium pelleretur. (2)
Eidemque contigerat, ut exsul victoriam Olympiæ reportaret quadrigarum
curriculo; quem eumdem honorem jam ante eum frater ipsius uterinus
Miltiades erat consecutus. Deinde vero, sequenti Olympiade, quum eisdem
equabus idem Cimon vicisset, Pisistrato concessit, ut is victor
renunciaretur; et ob victoriam huic concessam, ex pactione cum illo
inita, in patriam est restitutus. (3) Postremo idem, quum eisdem
equabus aliam rursus victoriam reportasset Olympicam, obiit interfectus
a filiis Pisistrati, ipso Pisistrato non amplius in vivis agente:
interfecerunt illum enim hi prope prytaneum, noctu hominibus quibusdam
ad hoc subornatis. (4) Sepultus est autem Cimon ante urbem, ultra viam
quæ Per Cavum vocatur, et ex adverso sepultæ sunt equæ illæ ejusdem,
quæ tres Olympicas retulerunt victorias. Præstiterunt quidem idem hoc
aliæ etiam equæ, Euagoræ Lacedæmonis; sed, præter has, nullæ. (5)
Filiorum igitur Cimonis natu major, Stesagoras, per id tempus apud
patruum Miltiadem in Chersoneso educabatur; natu minor autem apud
Cimonem Athenis erat, cui nomen fuit Miltiades, de patrui Miltiadis
nomine, conditoris Chersonesi.
CIV. Hic igitur tunc Miltiades, quum nuper e Chersoneso advenisset,
duplicemque effugisset mortem, imperator fuit Atheniensium. Simul enim
et Phœnices, usque ad Imbrum illum persecuti, studiose operam dederant,
ut caperent eum et ad regem abducerent: (2) et, postquam hos effugit,
domumque rediit, et jam securum se esse posse existimavit, protinus
eumdem exceperant adversarii, et in judicium vocatum, reum egerant
tyrannidis in Chersoneso exercitæ. Ab hoc quoque liberatus periculo,
ita demum imperator creatus est Atheniensium, populi suffragiis electus.
CV. Ac primum quidem, quum adhuc in urbe essent imperatores, Spartam
miserunt præconem Phidippidem, civem quidem Atheniensem, cæterum
hemerodromum (_cursorem ingens uno die spatium emetientem_), et hoc
negotium exercentem. Cui, ut quidem ipse deinde narravit Phidippides,
Atheniensibusque renunciavit, circa Parthenium montem, qui supra Tegeam
est, deus Pan obviam est factus; (2) compellatoque nominatim
Phidippide, jussit eum renunciare Atheniensibus, nullam illos sui curam
gerere, quum tamen bene cupiat Atheniensibus, ac jam sæpe de illis bene
meritus fuerit, et posthac etiam bene sit meriturus. (3) Hæc
Athenienses vere ita accidisse persuasi, deinde, quum jam res eorum
recte fuissent compositæ, templum Pani infra arcem statuerunt, eumque
inde ab illo nuncio annuis sacrificiis et lampade (_cursu faces
accensas gestantium_) placant.
CVI. Tunc vero missus ab imperatoribus Phidippides hic, quo tempore is
Panem sibi adparuisse narravit, postridie ejus diei quo Athenis erat
profectus, Spartam pervenit; ubi adiens magistratus, hæc apud eos verba
fecit: (2) Lacedæmonii, petunt a vobis Athenienses, ut auxilio illis
veniatis; neque patiamini ut antiquissima inter Græcos civitas in
servitutem abripiatur a barbaris. Nam et Eretria nunc sub jugum est
missa, et insigni civitate imminuta est Græcia. (3) Hæc ubi illis ex
mandato dixit, placuit quidem Spartanis auxilia mittere Atheniensibus;
sed id confestim facere non potuerunt, quum nollent contra legem agere.
Erat enim nonus dies mensis: nono autem die, quando non plena esset
luna, se non egressuros, aiebant. Plenilunium igitur hi exspectabant.
CVII. Hippias autem, Pisistrati filius, barbaris viam in campum
Marathona præivit. Cui superiori nocte per somnum tale visum erat
oblatum: visus sibi erat sua cum matre concumbere. quo ex insomnio
collegerat, Athenas se esse rediturum, et in patria recepto regno senem
vita excessurum. (2) In hunc modum Hippias somnium suum erat
interpretatus. Tunc vero, ducis officio fungens, partim Eretriensia
mancipia in Styreorum insula, cui Ægilea nomen, deposuit; partim naves,
quæ ad Marathona adpulerant, in statione locavit, et barbaros in terram
egressos ordinavit. (3) Quæ dum administrat, accidit ei ut vehementius,
quam solitus erat, et sternutaret et tussiret. Quumque eidem, quippe
ætate jam provectiori, plures labarent dentes, (4) horum dentium unum,
dum tussit, propter violentiam ejecit. Qui quum in arenam cecidisset,
magnum adhibuit studium ut eum reperiret: postquam vero nusquam dens
comparuit, edito gemitu ait adstantibus: «Terra hæc non est nostra,
neque eam poterimus in nostram redigere potestatem: nam, quidquid ejus
ad me pertinebat, id dens meus obtinet.» Nempe in hoc Hippias exiisse,
visionem suam existimavit.
CVIII. Atheniensibus, quum in campo Herculi sacro locum cepissent,
præsidio advenere Platæenses frequenti manu ex universo populo
collecta. Tradiderant enim sese Atheniensibus Platæenses, et frequentes
pro illis Athenienses jam antes labores sustinuerant. (2) Tradiderant
se autem hoc modo: bello a Thebanis pressi Platæenses primum Cleomeni,
Anaxandridæ filio, et Lacedæmoniis se tradiderant, qui forte in illis
locis aderant; at illi, non recipientes eos, dixere: «Nos nimis procul
a vobis habitamus, et frigidum vobis tale auxilium foret: plus semel
enim fieri posset, ut in servitutem prius abstraheremini, quam nostrûm
quisquam fando audiret. (3) Quare suademus vobis, ut Atheniensibus vos
tradatis, qui et finitimi vobis sunt, et ad tutandum non invalidi.» Hæc
Platæensibus suaserunt Lacedæmonii, non tam quod illis bene vellent,
quam quod cuperent laboribus fatigari Athenienses, bellis cum Bœotis
gerendis. (4) Consilium autem Lacedæmoniorum sequentes Platæenses, quo
tempore duodecim diis sacra faciebant Athenienses, supplices ad aram
consederunt, seque illis tradiderunt. (5) Quo cognito, Thebani arma
intulerunt Platæensibus; et Athenienses auxilio illis venere. Sed quum
in eo essent ut consererent pugnam, id fieri non passi sunt Corinthii:
hi enim, quum forte adessent, arbitrio eorum rem permittentibus
utrisque, pacem conciliarunt, fines regionis ita constituentes, ut
Thebani eos ex Bœotis, qui Bœotorum communi nollent attribui, nihil
impedirent. (6) Hoc constituto, Corinthii abierunt. Athenienses vero,
domum redeuntes, ex improviso adgressi sunt Bœoti: sed commissa pugna
superati sunt. Quo facto Athenienses, fines Platæensibus a Corinthiis
constitutos transgredientes, ipsum Asopum et Hysias fines inter
Thebanos et Platæenses statuerunt. (7) Platæenses igitur, postquam
prædicto modo Atheniensibus sese tradidissent, nunc eis ad Marathonem
auxilio venerunt.
CIX. Imperatorum autem Atheniensium bifariam divisæ erant sententiæ;
nolentibus aliis, ut prælio confligeretur; nimis enim exiguum esse
ipsorum numerum, quam ut cum Medorum exercitu congrederentur; aliis
vero, et in his Miltiade, confligendum censentibus. (2) Ita quum
dissentirent, quumque in eo esset ut pejor vinceret sententia; tunc
undecimus supererat qui suffragium ferret, is qui faba polemarchus
electus erat Atheniensium: antiquitus enim polemarcho æquale cum
imperatoribus jus suffragii ferendi tribuerant Athenienses. Erat autem
tunc polemarchus Callimachus Aphidnæus; (3) quem conveniens Miltiades
his verbis est adlocutus: «In te nunc situm est, Callimache, utrum in
servitutem redigere velis Athenas, an, liberata patria, memoria tui in
omne ævum relinquere, qualem ne Harmodius quidem et Aristogiton
reliquerunt. (4) Numquam enim, ex quo exstiterunt Athenienses, in
tantum adducti sunt periculum, in quanto nunc versantur. In quo si
Medis succumbunt, decretum est quid eis sit patiendum, Hippiæ deditis;
sin superior discesserit hæc civitas, probabile est primam eam futuram
esse Græcarum civitatum. (5) Quo pacto igitur fieri hoc possit, et quo
pacto a te pendeat harum rerum summa, nunc tibi dicam. Sententiæ
imperatorum, qui decem sumus numero, in duas divisæ sunt partes; aliis
confligendum censentibus, aliis non confligendum. (6) Jam, si prælium
non commiserimus, persuasum fere habeo magna exstitura dissidia, quæ
animos disturbent Atheniensium, eosque ad Medorum trahant partes. Sin
prælium commiserimus priusquam putre consilium animos subeat
nonnullorum Atheniensium, probabile fit mihi, ut, diis æqua
tribuentibus, superiores discedamus. (7) Hæc igitur omnia ad te nunc
spectant et ex te pendent. Etenim si tu meæ accesseris sententiæ,
habebis liberam patriam et civitatem primam universæ Græciæ; sin his
suffragatus fueris, qui dissuadent prælium, erit tibi contrarium eorum,
quæ memoravi, commodorum.»
CX. His dictis Miltiades in suam sententiam Callimachum traxit: et
accedente polemarchi suffragio decretum est, ut prælio confligeretur.
Post hæc, qui ex imperatoribus confligendum censuerant, hi, ut cujusque
dies aderat, quo penes eum summa esset imperii, ita vicem suam Miltiadi
tradiderunt. At ille quamvis acciperet, non tamen prius commisit
prælium quam legitimus ipsius dies adesset.
CXI. Quo die igitur Miltiadis vices erant administrandæ imperii summæ,
in aciem educti sunt Athenienses, tali modo instructi. Dextro cornu
præerat polemarchus Callimachus: obtinebat tunc enim lex apud
Athenienses, ut polemarchus dextrum cornu teneret. Ab hoc igitur
principio deinde collocatæ erant continuo tenore singulæ tribus
Atheniensium, pro cujusque numero: (2) postremi vero, in lævo cornu,
Platæenses stabant. Inde enim ab hac pugna usu receptum est, ut, quando
solennia sacra peragunt Athenienses, quæ quinto quoque anno
celebrantur, præco Atheniensis solennes preces ita præeat, ut fausta
omnia precetur Atheniensibus simul et Platæensibus. (3) Tunc vero, quum
acies Atheniensium ad Marathonem sic esset instructa ut frons fronti
exercitus Medici exæquaretur, accidit, ut in medio ordines haud sane
frequentes starent, et ea parte debilior esset acies; sed ut utrumque
cornu densioribus ordinibus esset firmatum.
CXII. Acie ita ordinata, quum cæsæ hostiæ prospera omnia nunciassent,
ibi tunc Athenienses, ut signum datum est pugnæ, cursu in hostes
contenderunt. Erat autem inter duas acies interjectum intervallum haud
minus quam octo stadiorum. (2) Tum vero Persæ, ubi cursu adversus se
irruentes hostes viderunt, ad excipiendos illos se compararunt; furere
dicentes Athenienses, et in propriam ruere perniciem; qui ita cursu
contenderunt, quum numero essent pauci, neque vel equitatum vel
sagittarios haberent. De his igitur ita judicabant Persæ. At
Athenienses, postquam confertis ordinibus ad manus venissent hostium,
pugnam ediderunt memoratu dignam. (3) Quippe primi omnium Græcorum,
quos novimus, cursu in hostes impetum fecerunt: et primi sustinuerunt,
Medicam vestem et ea indutos adspicere viros; quum ante illum diem vel
nomen Medorum Græcis, ubi audirent, terrorem incussisset.
CXIII. Satis autem longi temporis hæc ad Marathonem pugna fuit. Et in
medio quidem aciei vicerunt barbari, ubi Persæ ipsi et Sacæ locati
erant; qui hac parte victores, perrupta acie, versus mediterranea
persecuti sunt fugientes. At in utroque cornu penes Athenienses et
Platæenses victoria stetit. (2) Et hi quidem, postquam vicerunt,
omissis hisce ex barbaris quos in fugam verterant, utrumque cornu
contrahentes, illos sunt adgressi qui mediam perruperant aciem: et de
his quoque victoriam Athenienses reportarunt. Tunc vero in fugam
effusos Persas cædentes persecuti sunt; donec ad mare delati, ignem
poposcerunt, ipsasque naves sunt adorti.
CXIV. In hoc discrimine et alii multi perierunt nobiles Athenienses; et
Callimachus polemarchus, postquam fortiter pugnarat, interfectus est;
unus item ex imperatoribus Stesilaus Thrasylai filius. Ibidemque
Cynegirus, Euphorionis filius, quum aplustria navis barbarorum manu
tenuisset, securi amputata manu cecidit.
CXV. Cæterum septem navibus ista ratione potiti sunt Athenienses.
Reliquis autem navibus barbari, valide pulsatis remis in altum revecti,
adsumptis ex insula mancipiis Eretriensibus, in qua relicta erant;
Sunium circumnavigarunt, ad urbem prius pervenire studentes quam
rediissent Athenienses. (2) Et pervulgata est apud Athenienses fama,
cepisse illos hoc consilium ex Alcmeonidarum artificio; hos enim ex
composito clypeum Persis, quum jam in navibus essent, sustulisse.
CXVI. At, dum Sunium Persæ circumnavigant, Athenienses, quantum pedibus
valuere, in urbem retro currentes, prius adfuere quam Persæ venirent:
et, quemadmodum ad Marathonem in agro Herculi sacro castra habuerant,
sic et nunc in alio Heracleo, quod in Cynosarge est, locum castris
ceperunt. (2) Barbari vero, postquam naves ante Phalerum, qui portus
tunc erat Atheniensium, in alto aliquamdiu tenuissent, retro in Asiam
navigarunt.
CXVII. Ex Persis ceciderunt in hac Marathonia pugna circiter sex millia
et quadringenti; Atheniensium vero centum nonaginta duo. (2) Hic fuit
occisorum utrimque numerus. Acciderat autem ibi res mira hujusmodi:
Epizelus, civis Atheniensis, Cuphagoræ filius, stans in acie,
fortiterque pugnans, oculorum usu privatus est, nulla corporis parte
nec cominus percussus, nec eminus ictus: et ab hoc tempore per reliquam
vitam cæcus permansit. (3) Memorant autem, ipsum de hac calamitate hæc
narrasse: visum esse ei virum armatum magnum contra ipsum stare, cujus
barbam totum texisse clypeum; illud autem spectrum præteriisse ipsum,
et virum sibi proximum stantem interfecisse. Hæc Epizelum solitum esse
narrare audivi.
CXVIII. Datis, cum exercitu in Asiam profectus, postquam Myconum
pervenit, per somnum vidit visionem; quæ quidem qualis fuerit non
memoratur: sed ille, simul atque illuxit, perquisitionem instituit
navium. Et quum in Phœnicia navi simulacrum invenisset Apollinis
inauratum, percontatus est unde raptum esset: utque audivit quonam ex
templo esset, ipse sua navi Delum est profectus, (2) et ibi (jam enim
in insulam reversi erant Delii) simulacrum in templo deposuit,
Deliisque imperavit ut in Delium Thebanorum, quod est ad mare adversus
Chalcidem, illud transportarent. (3) Datis quidem, dato hoc mandato,
retro navigavit: at statuam Delii non transmiserunt; sed post viginti
demum annos ipsi Thebani, oraculi jussu, Delium illam deportarunt.
CXIX. Eretrienses vero in servitutem abreptos Datis et Artaphernes,
postquam in Asiam adpulerant, Susa abduxerunt. (2) Rex autem Darius,
quum Eretriensibus, priusquam capti essent, vehementer fuisset iratus,
quippe qui primi auctores fuerant injuriarum; nunc eosdem, ubi ad se
abductos et sua in potestate vidit, nullo alio malo adfecit, sed sedes
illis in terra Cissia adsignavit, in una suarum mansionum quæ Ardericca
vocatur. Abest illa decem et ducenta stadia a Susis, quadraginta vero
stadia a puteo, qui tres diversas rerum exhibet species. Nam et
asphaltus et sal et oleum ex illo hauritur, hoc modo: (3) hauriunt ope
tollenonis, cui pro situla adligatus est dimidiatus uter: hunc
succutiens haurit homo id quod intus est, idque in cisternam infundit;
ex qua rursus in aliud receptaculum derivatur hæc materia; atque ita
triplicem in formam convertitur. (4) Et asphaltus quidem et sal
protinus concrescunt; oleum vero, quod rhadinacen Persæ vocant, in vasa
colligunt: est autem illud nigrum, et gravem spirans odorem. Illum
igitur locum Eretriensibus habitandum rex tribuit: habitantque eamdem
regionem ad meam usque ætatem, pristinam linguam servantes. Hæc sunt
igitur quæ ad Eretrienses spectant.
CXX. Lacedæmoniorum vero duo millia Athenas venerunt post plenilunium:
et hi quidem, rem adhuc integram deprehensuri, tanta usi sunt
celeritate, ut tertio die, quam Sparta discesserant, in Attica fuerint.
Sed, quum peracto jam prælio advenissent, cupidi tamen erant Medos
videndi. Itaque, Marathonem profecti, spectarunt: deinde, collaudatis
Atheniensibus et re ab his præclare gesta, domum redierunt.
CXXI. Quod vero de Alcmeonidis narrant, id miror equidem; nec mihi
persuaderi patior, umquam illos Persis ex composito clypeum sublaturos
fuisse, quasi voluissent ut sub barbaris et sub Hippia essent
Athenienses. Quippe satis constat, fuisse illos magis aut certe pariter
inimicos tyrannorum atque Callias fuerat, Phænippi filius, Hipponici
pater. (2) Callias enim, quoties Pisistratus Athenis pulsus est, unus
omnium Atheniensium ausus erat bona ejus per publicum præconem
venumdata emere, omniaque alia in illum inimicissima machinatus erat.
CXXII. [Dignus est autem hic Callias, cujus crebro a quibuslibet
honorifica mentio fiat; quum ob hoc ipsum, quod dixi, tamquam vir
acerrime libertati studens patriæ; tum ob id quod Olympiæ fecit, ubi
equorum cursu victor, quadrigarum autem curriculo secundas ferens,
reportata etiam prius Pythica victoria, conspicuus fuit apud omnes
Græcos per sumptus maximos; denique ob singularem indulgentiam qua
adversus tres filias suas usus est: quibus, postquam nubiles fuerunt,
non modo dotem dedit magnificentissimam; sed et hoc eisdem gratificatus
est, ut unicuique ex illis potestatem daret, maritum sibi, quem ipsa
vellet, ex omnibus Atheniensibus seligendi.]
CXXIII. Atque eodem modo, certe haud minus, tyrannos oderunt
Alcmeonidæ. Quare miror, nec admitto calumniam, hos tales viros clypeum
sustulisse; qui constanter fugerant tyrannos, et quorum consilio et
opera tyrannide exuti erant Pisistratidæ. (2) Fuereque adeo hi, me
judice, multo magis liberatores Athenarum, quam Harmodius et
Aristogiton: illi enim occiso Hipparcho exacerbarunt reliquos ex
Pisistratidis, neque finem fecerunt illorum tyrannidi; Alcmeonidæ vero
manifesto liberarunt Athenas, si quidem vere hi fuerunt qui Pythiæ
persuasere, ut Lacedæmonios juberet liberare Athenas, quemadmodum a me
supra expositum est.
CXXIV. At fortasse, quod succenserent quadam de caussa populo
Atheniensium, eo prodiderint patriam? Atqui nulli erant viri Athenis
magis spectati, magisque honorati, quam hi ipsi. (2) Itaque nulla
ratione probabile est, sublatum esse ab his quidem viris clypeum tali
de caussa. Cæterum sublatus utique clypeus est: id quidem negari non
potest; factum est enim: quis vero sit qui illum sustulerit, non valeo
ulterius, quam dixi, declarare.
CXXV. Fuit autem Athenis jam antiquitus illustris Alcmeonidarum
familia: nam inde ab Alcmeone ipso, et dein a Megacle, exstitere in hac
domo nobilissimi viri. Statim, Alcmeon, Megaclis filius, adjutor fuerat
Lydorum qui a Crœso Sardibus ad consulendum oraculum Delphicum missi
sunt, studioseque illis operam navaverat suam. Cujus in se merita
postquam Crœsus ex Lydis Delphos missis cognoverat, Sardes eum ad se
invitavit; et, postquam advenit, tanto auri pondere eumdem donavit,
quantum suo corpore asportare semel posset. (2) Tunc Alcmeon ad
accipiendum hoc tale donum in hunc modum comparatus accessit. Grandi
inductus tunica, in qua amplus erat sinus relictus, et cothurnis quos
repererat amplissimis calceatus, in thesaurum intravit, in quem
ducebatur. (3) Ibi quum in acervum ramentorum auri incidisset, primum
circa crura, quantum auri capiebant cothurni, infersit, deinde repleto
toto sinu, et coma ramentis conspersa, denique aliis in os sumptis,
thesauro egressus est, ægre trahens cothurnos, et cuivis alii quam
homini similior; cujus et obturatum os, et omnia turgida erant. (4)
Quem ita conspiciens Crœsus, risum non tenuit; donavit autem non his
modo, sed alia etiam adjecit, his non inferiora. Ita magnis divitiis
aucta hæc domus est: idemque Alcmeon, equos alens quadrigis jungendos,
Olympicam retulit victoriam.