his verbis est adlocutus: «Harum mulierum, hospites, facilis vobis usus
patet; sive cum omnibus velitis concumbere, sive quibuscum ex illis
volueritis: (2) de hoc vos ipsi, quid vobis videatur, significate. Nunc
vero, quum fere adpropinquet tempus cubitum eundi, et pulcre vos videam
adpotos, mulieres has, si placet vobis, sinite lavari, et exspectate
lotas redituras.» (3) Hæc dicta quum collaudassent Persæ, mulieres
abeuntes dimisit in gynæceum: ipse vero Alexander viros lævi mento, tot
numero quot erant feminæ, muliebri cultu ornatos, pugionibusque
instructos, introduxit. Quos producens, sic Persas adloquitur:
«Videmini, Persæ, convivio a nobis omni munificentia instructo fuisse
excepti: nam et alia quæcumque in promptu habuimus, et quæ insuper
vobis præbenda potuimus reperire, ea vobis omnia adposita sunt: et nunc
ecce hoc etiam, quod omnium maximum est, et matres nostras et sorores
larga liberalitate vobis exhibemus; quo cognoscatis, nos omni honorum
genere, quibus digni estis, vos esse prosequutos; utque etiam regi, qui
vos misit, renuncietis, virum Græcum, Macedoniæ sub regis auspiciis
præfectum, laute vos et mensa et lecto excepisse.» (4) Hæc locutus
Alexander, juxta quemque Persam virum Macedonem, quasi mulierem nempe,
adsidere jussit: qui mox Persas, contrectare illos conantes,
interfecerunt.
XXI. Hac igitur morte hi perierunt, et ipsi, et illorum famulitium: nam
et plaustra, et famuli, et multa adparatuum genera illos secuta erant;
quæ omnia simul cum ipsis evanuerunt. (2) Haud multo post vero acris
inquisitio horum virorum caussa a Persis instituta est: sed inquirentes
Alexander inhibuit continuitque astu, et multa pecunia, et sorore sua,
cui nomen erat Gygæa, in matrimonium data Bubaræ quidem, viro Persæ,
duci eorum quibus inquisitio horum qui perierant mandata erat. Ita
Persarum istorum cædes silentio compressa est.
XXII. Fuisse hos a Perdicca oriundos (Amyntam et Alexandrum) origine,
ut ipsi aiunt, Græcos, et ego verum esse scio, et in sequentibus
historiis demonstrabo Græcos fuisse. Agnoverunt vero etiam hi, qui
Olympiæ certamina Græcorum administrant, ita se rem habere. (2) Etenim
quum Alexander solennibus ludis cuperet certare, et ob id ipsum
Olympiam esset profectus, Græci, quibuscum concursurus erat, excludere
eum voluerunt; dicentes, barbarorum non esse hoc certamen, sed
Græcorum. At Alexander, postquam se origine esse Argivum demonstravit,
Græcus esse judicatus est; et, quum stadio esset certaturus, sors ei
cum primo excidit. Et hæc quidem ita gesta sunt.
XXIII. Megabazus, Pæonas ducens, ad Hellespontum pervenerat; indeque,
eo trajecto, Sardes pervenit. (2) Quumque per id tempus Histiæus
Milesius jam muro muniret locum eum, quem dono optanti dederat Darius,
mercedem custoditi pontis, qui locus ad Strymonem fluvium est, et
Myrcinus vocatur; Megabazus, cognito quod agebat Histiæus, simulatque
cum Pæonibus, quos regi adducebat, Sardes pervenit, hæc ad Darium verba
fecit: (3) «O rex, quamnam tu rem fecisti? homini Græco, acri et
callido, urbem possidendam dedisti in Thracia, ubi copiosa ad
construendas naves est materia, et multi sunt remiges, et argenti
metalla; et frequentes circum habitant Græci, frequentesque barbari,
qui hunc ducem nacti, facient quidquid ille jusserit sive die sive
nocte. (4) Tu igitur hunc virum ista agentem inhibe; ne domestico
premaris bello: leni vero modo inhibe ad te arcessitum. Postquam autem
in potestate eum habueris, danda opera ne amplius ille ad Græcos
perveniat.»
XXIV. Hæc locutus Megabazus facile Dario persuasit, intelligenti recte
illum futura prospicere. Deinde ad Histiæum Myrcini versantem nuncium
misit Darius, qui hæc ei diceret: «Histiæe, rex Darius hæc ait: Ego,
studiose quærens, neminem reperio, qui mihi meisque rebus magis, quam
tu, faveat: idque non verbis, sed factis, habeo compertum. (2) Nunc
igitur, quum magnas res gerendas animo volvam, fac omnino me convenias,
ut eas tecum communicem.» His verbis fidem habens Histiæus, magnique
faciens regis esse consiliarius, Sardes pervenit. (3) Qui ubi in regis
venit conspectum, his verbis eum Darius est adlocutus: «Histiæe, ego te
hac caussa arcessivi. Simul atque e Scythia redii, tuque mihi fuisti ex
oculis, protinus nullius alius rei tantum me desiderium cepit, quam tui
videndi, et tecum sermones miscendi; quippe gnarus, omnium bonorum
pretiosissimum esse virum amicum, qui tam intelligens sit, quam
benevolus: quæ duo ego in te adversus res meas cognovi, inesseque tibi
possum testari. (4) Quare bene fecisti quod ad me adveneris, tibique
ego hæc propono: missam fac Miletum, et recens conditam in Thracia
urbem: me vero sequere Susa euntem, et habe quæ ego habeo, meusque esto
commensalis et consiliarius.»
XXV. His dictis Darius, postquam Artaphernem, fratrem suum eodem patre
natum, præfectum nominaverat Sardium, Susa est profectus, Histiæum
secum ducens. Copiis vero maritimæ oræ præsidentibus ducem nominavit
Otanem; (2) cujus patrem Sisamnen, unum ex judicibus regiis, Cambyses
rex, quod accepta pecunia injustam pronunciasset sententiam,
interfecerat, interfectoque totam detraxerat pellem, et scissis ex
detracta pelle loris intenderat sellam, in qua ille sedens jus dixerat:
quo facto rex filium ejusdem Sisamnæ, quem interfectum excoriaverat, in
patris locum nominaverat judicem, monitum ut recordaretur quanam in
sella jus dicens sederet.
XXVI. Hic igitur Otanes, qui in illa sedere sella jussus erat, nunc
successor imperii datus Megabazo, Byzantios cepit et Calchedonios:
Antandrum item expugnavit in Troade terra, et Lamponium: deinde,
acceptis a Lesbiis navibus, Lemnum cepit et Imbrum, utramque per id
tempus adhuc a Pelasgis habitatam.
XXVII. (Lemni igitur, fortiter quidem pugnantes resistentesque per
aliquod tempus, deinde male sunt adfecti. Qui ex his reliqui fuere, iis
Lycaretus, Mæandrii frater, regis Sami, a Persis est præfectus. Is
Lycaretus Lemno imperans mortuus est.) (2) Caussa autem hæc erat: omnes
istos in servitutem redegit evertitque Otanes, in alios culpam
conferens quod desertores fuissent Scythicæ expeditionis; in alios,
quod exercitum vexassent Darii e Scythia revertentem. Has ille res
gessit, dum hoc ducatu functus est.
XXVIII. Brevis deinde malorum fuit intermissio; sed mox ex Naxo et
Mileto exorta rursus mala sunt Ionibus. (2) Naxus per id tempus omnes
insulas opulentia superabat. Eademque tempestate Miletus quum per se
ipsa magis, quam umquam florebat, tum universæ Ioniæ princeps
habebatur. Superioribus vero temporibus eadem civitas per duas hominum
generationes seditionibus quammaxime fuerat adflicta, donec res ejus
composuerunt Parii: hos enim ex omnibus Græcis conciliatores elegerant
Milesii.
XXIX. Conciliarunt eos autem Parii hoc modo. Postquam cives ex his
nobilissimi Miletum pervenerunt, quum pessime apud illos administratam
viderent rem domesticam, dixerunt peragrare se velle illorum regionem.
(2) Quod ubi fecerunt, totamque peragrarunt Milesiorum ditionem;
ubicumque in desolata regione viderunt agrum bene cultum, nomen ejus
qui erat agri dominus scripto consignabant. (3) Percursa universa
regione, in qua quidem raros hos invenerant; simulatque in urbem
descenderunt, concione convocata, hos ipsos designarunt qui civitatem
administrarent, quorum agros bene cultos repererant: videri enim,
aiebant, eosdem rem etiam publicam eadem diligentia administraturos,
qua privatam rem suam administrassent. Reliquos vero Milesios, qui
prius dissensionibus inter se concertaverant, hisce parere jusserunt.
In hunc modum Parii res composuerunt Milesiorum.
XXX. Tunc vero ex his, quas dixi, civitatibus mala cœperunt Ioniæ oriri
hoc modo. E Naxo cives nonnulli opulenti in exsilium acti erant a
populo qui patria pulsi Miletum venerunt. (2) Administrabat tunc
Miletum Aristagoras Molpagoræ filius, gener et consobrinus Histiæi,
Lysagoræ filii, quem per id tempus Susis Darius detinebat. Fuit enim
Histiæus Mileti tyrannus, eratque tunc Susis quum Naxii advenerunt, qui
prius hospites fuerant Histiæi. (3) Hi ubi Miletum venerunt, rogarunt
Aristagoram, ut militum aliquam manum sibi præberet qua adjuti in
patriam redirent. Et ille, secum reputans, si ipsius opera in patriam
hi rediissent, dominum se fore Naxi; prætendens Histiæi hospitium, his
verbis cum eis egit: «Ego[TR2] quidem, inquit, non tantam hominum manum
polliceri vobis possum, quæ sufficiat ad vos, invitis his qui Naxum
urbem nunc tenent, in patriam reducendos: audio enim octo millia
cetratorum esse Naxiis, et longarum navium magnum numerum. Operam vero
dabo omni adhibito studio. (4) In hunc autem modum rem perficere
cogito. Est mihi amicus Artaphernes, Hystaspis filius, Darii regis
frater, qui universæ præest oræ Asiæ, et numerosum habet exercitum,
navesque multas: hunc virum puto, quod cupimus, esse effecturum.» (5)
His auditis, Naxii mandatum dant Aristagoræ, ut quam posset optime hanc
rem perficiat, et dona polliceatur Artapherni, et stipendium militibus
ab ipsis persolvendum: magnas quippe spes habebant, quando Naxi
adparuissent, omnia facturos Naxios quæ ipsi jussissent, pariterque
insulanos omnes: nulladum enim ex Cycladibus his insulis per id tempus
in Darii erat potestate.
XXXI. Aristagoras ubi Sardes pervenit, cum Artapherne egit, memorans,
esse Naxum insulam, non ita quidem amplam, alioqui vero pulcram
bonamque, et Ioniæ vicinam: esseque in ea et opes magnas et multa
mancipia. «Tu igitur, inquit, in hanc regionem mitte exercitum, qui
exsules in eam reducat. (2) Id si feceris, partim, magnæ tibi a me
præsto sunt pecuniæ, præter sumptus belli, quos æquum est ut nos, qui
exercitum petimus, persolvamus: partim vero, insulas adquires regi, et
ipsam Naxum, et ex illa pendentes Parum et Andrum, aliasque quæ
Cyclades vocantur. (3) Inde vero impetu facto facile adgredieris
Eubœam, amplam et opulentam insulam, Cypro haud minorem, et subactu
admodum facilem. Sufficiunt autem naves centum ad has omnes in regis
redigendas potestatem.» (4) Respondet Artaphernes his verbis: «Tu vero,
quæ ex utilitate sunt regiæ domus proponis, et recte hæc omnia mones,
præterquam quod ad numerum spectat navium. Nam loco centum navium,
paratæ tibi erunt primo vere ducentæ. Oportet vero hisce rebus etiam
regis auctoritatem accedere.»
XXXII. His auditis, Aristagoras lætus Miletum rediit. Artaphernes vero,
misso Susa nuncio, postulatisque Aristagoræ cum rege communicatis,
postquam probavit rem ipse quoque Darius, ducentas instruxit triremes,
magnamque admodum multitudinem et Persarum et sociorum contraxit, (2)
ducemque horum constituit Megabaten, virum Persam de genere
Achæmenidarum, suum et Darii consobrinum; eumdem cujus filiam Pausanias
Lacedæmonius, Cleombroti filius, si vera fama est, postero tempore in
matrimonium sibi desponsavit, cupiens tyrannus fieri Græciæ. Megabate
duce constituto, exercitum istum ad Aristagoram misit Artaphernes.
XXXIII. Megabates, adsumtis ex Mileto Aristagora, et Ionico exercitu,
et exsulibus Naxiis, navibus profectus est quasi in Hellespontum
navigaturus. Ubi vero prope Chium fuit, ad Caucasa continuit naves,
inde vento borea in Naxum trajecturus. (2) Ibi, quum non esset in fatis
ut hac classe Naxii perderentur, res accidit hujusmodi. Dum custodias
navium obit Megabates, forte in nave Myndia nemo erat qui custodiam
ageret. Qua re ille indignatus, jussit satellites quærere hujus navis
præfectum, cui nomen erat Scylax, repertumque ita vincire, ut per
thalamiam (_per foramen per quod infimi remi exstant_) navis suæ
trajiceretur, capite extrorsum eminente, corpore versus interiora
porrecto. (3) In hunc modum vincto Scylace, renunciat aliquis
Aristagoræ, hospitem Myndium a Megabate ita vinctum contumelioseque
habitum esse. Et abit ille ad Persam, veniam pro illo precans: a quo
quum nihil impetrasset, ipse Myndiam navem adit, illumque solvit. (4)
Quo cognito indignatus Megabates, cum Aristagora expostulavit. Cui hic
dixit: «Ad te vero quid hæ res pertinent? nonne te Artaphernes misit
qui mihi pareas, navigesque quo ego jussero? rebus alienis quid te
immisces?» (5) Hæc postquam dixit Aristagoras, iratus Megabates, ut nox
advenit, navigio Naxum misit nonnullos, qui Naxiis omnia quæ ipsis
imminerent significarent.
XXXIV. Neutiquam enim exspectaverant Naxii, adversus se illam dirigi
expeditionem. Postquam vero intellexerunt, continuo ad tolerandam
obsidionem sese compararunt, rebus suis ex agris intra muros
comportatis, urbeque et cibariis et potulentis, muro autem munimentis
instructo. (2) Qui postquam ad sustinendum bellum erant instructi,
hostes, ex Chio Naxum trajicientes, bene munitos sunt adgressi, et per
quattuor menses obsederunt. (3) Sed absumptis pecuniis omnibus quas
secum Persæ attulerant, multisque etiam insuper ab Aristagora
insumptis, quum ad continuandam obsidionem pluribus adhuc esset opus,
jam exsulibus Naxiis castella exstruxerunt, et male adfecti in
continentem se receperunt.
XXXV. Jam vero Aristagoras, quum promissa implere Artapherni non
posset, simulque premeretur stipendio persolvendo, quod exercitus
repetebat, timensque quod et exercitus male esset adfectus, et ipse
odium incurrisset Megabatæ; denique existimans Mileti tyrannidem sibi
iri ereptum: (2) hæc singula timens, defectionem cœpit meditari.
Acciderat enim forte per idem tempus, ut servus, cui caput punctis erat
notatum, Susis ab Histiæo adveniret, monens Aristagoram ut a rege
deficeret. (3) Histiæus enim, quum monere Aristagoram vellet ut
defectionem moliretur, nec vero aliam ullam, qua ei rem tuto
significaret, haberet rationem, quum viæ omnes essent interceptæ; servi
caput, quem habuit fidelissimum, totondit, punctisque notavit; deinde
exspectavit donec succrevissent capilli. Hunc, simulatque capilli
succreverant, Miletum misit, nihil aliud monitum, nisi ut, quum primum
Miletum venisset, juberet Aristagoram capillos ipsius tondere, caputque
inspicere. Significabant autem notæ, quemadmodum ante a me dictum est,
defectionem esse moliendam. (4) Id Histiæus fecit, ægerrime ferens
Susis sese detineri: nam, defectio si exstitisset, magnam spem habebat,
ad mare se demissum iri; nihil autem novi moliente Mileto, nunquam se
in illam rediturum existimaverat.
XXXVI. Hoc igitur machinatus Histiæus quum servum illum misisset, eodem
tempore hæc omnia, eodem tendentia, Aristagoræ acciderunt. Deliberavit
itaque cum suarum partium hominibus, hisque et sententiam suam, et quæ
ei ab Histiæo advenerant, exposuit. (2) Ac cæteri quidem omnes in
eamdem ivere sententiam, defectionem probantes. Hecatæus vero,
historiarum scriptor, statim quidem negavit bellum cum rege Persarum
esse suscipiendum; et populos omnes commemorans quibus imperaret
Darius, et potentiam regis. Deinde vero, ubi hoc eis non persuasit,
secundo loco hortatus illos est, operam darent ut navibus maris
tenerent imperium. (3) Quum autem intelligat (sic verba facere
perrexit) quam sint tenues Milesiorum vires, nullam se aliam perspicere
viam qua eo possint pervenire, nisi si pecuniæ auferantur e templo quod
est in Branchidis, quas Crœsus Lydus ibi deposuisset: id si fecissent,
magnam se spem habere, posse ipsos maris obtinere imperium; atque ita
et ipsos pecunias habituros, quibus utantur, et hostes illas non
direpturos. Ingentes autem illæ pecuniæ erant, quemadmodum in primo
harum Historiarum libro monstravimus. (4) At hæc quidem non vicit
sententia, nihilo minus vero placuit deficere; simulque decreverunt,
unum e suorum numero navi Myuntem mittere ad exercitum, qui, ex quo
Naxum reliquerat, eo loco versabatur: ibi legatus ille operam daret, ut
duces eorum qui in navibus essent prehenderet.
XXXVII. Missus est ad hoc ipsum perficiendum Iatragoras: isque dolo
comprehendit Oliatum Ibanolis filium, Mylasensem, et Histiæum Tymnæ
filium Termerensem, et Coen Erxandri, cui Darius Mytilenen dono
dederat, et Aristagoram Heraclidæ filium Cymæum, multosque item alios.
Atque ita ex professo defecit Aristagoras, quidlibet moliens adversus
Darium. (2) Ac statim quidem, verbo certe, abdicavit tyrannidem, et
juris æqualitatem proposuit Mileti civibus, quo libentius Milesii cum
ipso deficerent. Deinde in reliqua Ionia idem fecit, tyrannos
civitatibus expellens quos vero ex navibus prehenderat quæ expeditionis
sociæ fuerant in Naxum susceptæ, hos, gratum facturus civitatibus, suæ
cujusque civitatis civibus tradidit.
XXXVIII. Et Coen quidem Mytilenæi, simul-atque illius compotes sunt
facti, ex urbe eductum lapidibus obruerunt. Cymæi vero suum dimiserunt
incolumem: pariterque alii etiam plerique suos dimiserunt. (2) Atque
ita tyrannis liberatæ sunt Ioniæ civitates. Quibus submotis,
Aristagoras Milesius in unaquaque civitate jussit prætorem constitui;
deinde vero ipse Lacedæmonem suscepit legationem, triremi profectus:
opus enim ei erat magnam aliquam comparare armorum societatem.
XXXIX. Spartæ per id tempus non amplius in vivis erat rex Anaxandrides,
Leontis filius: sed, hoc mortuo, Cleomenes, Anaxandridæ filius, regnum
tenebat; non virtutis aliquo specimine, sed nativitatis sorte illud
consecutus. Habuerat Anaxandrides in matrimonio fratris sui filiam, quæ
cara ei erat, sed liberos nullos pepererat. (2) Quod quum ita esset,
ephori ei ad se vocato dixere: «Quandoquidem tu tibi ipse non
prospicis, nostri est officii, genus Eurysthenis non pati interire. Tu
igitur hanc quam habes uxorem, quoniam tibi liberos non parit, dimitte,
et duc aliam: id si feceris, Spartiatis gratum feceris.» (3) At ille
respondens ait, neutrum se facturum:[TR3] nec enim recte illos
consulere, sese hortantes ut dimissa, quam habeat, uxore innoxia, aliam
ducat; itaque se illis non pariturum.
XL. Ad hæc ephori et seniores, re deliberata, hæc Anaxandridæ
proposuerunt: «Quoniam igitur, inquiunt, videmus te amore uxoris tuæ
captum, at tu hoc fac, nec huic te oppone conditioni, ne secius
quidpiam de te decernant Spartani. (2) Non amplius postulamus, ut
uxorem, quam habes, dimittas: præsta vero huic porro quæ adhuc ei
præstitisti; sed aliam, præter hanc, domum duc uxorem, quæ liberos tibi
pariat.» His fere ab illis dictis adsensus est Anaxandrides; et
aliquanto post, alia insuper ducta uxore, duas habitavit domos,
nequaquam ex more Spartanorum.
XLI. Haud multo interjecto tempore, uxor postmodum ducta peperit huncce
Cleomenem. At, dum hæc futurum regni successorem Spartanis in lucem
edit, forte fortuna contigit, ut prior uxor, quæ adhuc sterilis fuerat,
gravida esset. (2) Huic, quum revera prægnans esset, re cognita, turbas
ciebant cognati posterioris uxoris, dicentes frustra illam gloriari,
velleque supponere sobolem. (3) Itaque his indigne rem ferentibus,
instante partus tempore, increduli ephori parientem mulierem
circumsedentes observabant. At illa peperit Dorieum; moxque iterum
Leonidam; moxque rursus Cleombrotum: dicunt etiam nonnulli, gemellos
fuisse Cleombrotum et Leonidam. (4) At posterius ducta uxor, mater
Cleomenis, quæ Prinetadæ filia erat, Demarmeni neptis, post Cleomenem
nullos alios liberos peperit.
XLII. Et Cleomenes quidem, ut narrant, mentis haud satis erat compos,
ac fere furiosus. Dorieus vero inter æquales primus erat; satisque
speraverat, pro sua virtute regnum se adepturum. (2) Hanc spem alens,
quum mortuo Anaxandride Spartani ex lege regem constituissent majorem
natu Cleomenem, indigne rem ferens Dorieus, et sub Cleomenis vivere
nolens imperio, postulata a Spartanis multitudine quadam ex plebe,
colonos hos eduxit, non consulto Delphis oraculo quamnam in terram iret
conditurus coloniam, neque aliud quidquam ex civitatis instituto ante
exsecutus. (3) Sed, indignatus ut erat, ad Africam dirigit naves,
ducibus usus civibus nonnullis Theræis. Ubi ad Cinypem pervenit,
condidit locum Libyæ pulcerrimum juxta flumen. Inde vero ejectus tertio
anno a Macis Libybus et Carthaginiensibus, in Peloponnesum rediit.
XLIII. Ibi Antichares, civis Eleonius, ex Laii oraculis consilium ei
dedit, ut Heracleam in Sicilia conderet; dicens universam Erycis
regionem Heraclidarum esse, quippe ab ipso Hercule adquisitam. (2) Quo
audito, Delphos profectus Dorieus, quærit ex oraculo, an potiturus sit
terra quam adire cogitaret; et Pythia, potiturum ea, respondit. Sumpta
itaque classe et multitudine, quam eamdem in Africam duxerat, Italiam
est prætervectus.
XLIV. Per id tempus, ut memorant Sybaritæ, ipsi et rex ipsorum Telys in
eo erant ut adversus Crotonem arma moverent: et Crotoniatæ, metu
perculsi, rogarunt Dorieum ut opem sibi ferret, idque ab illo
impetrarunt. Sic cum illis adversus Sybarin profectus est Dorieus, et
una cum illis Sybarin cepit. (2) Hoc igitur a Dorieo, et his qui cum eo
erant, gestum esse aiunt Sybaritæ: Crotoniatæ vero adfirmant, neminem
peregrinum belli contra Sybaritas suscepti socium sibi fuisse, nisi
unum Calliam, vatem Eleum, ex Iamidarum familia; eumque hac ratione,
quod a Tely, Sybaritarum tyranno, ad se profugisset, quum sacrificanti
adversus Crotonem sacra parum prospera evenissent.
XLV. Hoc quidem Crotoniatæ dicunt. Testimonia autem dictorum hæc
adierunt utrique: Sybaritæ quidem, partim testantur agrum sacrum atque
templum prope siccum Crathin; quæ Minervæ, cognomine Crathiæ, dedicata
esse aiunt a Dorieo, postquam consociatis armis cum Crotoniatis Sybarin
cepisset; partim ipsius Doriei mortem ut maximum adferunt argumentum,
quippe quem periisse aiunt eo quod contra vaticinia fecisset: qui si
nihil deliquisset, sed id fecisset ad quod missus erat, cepisset
Erycinam terram, et captam obtinuisset, neque ipse cum suo exercitu
fuisset interemptus. (2) Contra Crotoniatæ multa monstrant in
Crotoniensi agro eximie donata Calliæ Eleo, quæ ad meam usque ætatem
posteri Calliæ possederunt: Dorieo vero ejusque posteris nihil esse
donatum; cui tamen, si socius fuisset Sybaritici belli, multo plura
quam Calliæ fuissent donata. Hæc utrique proferunt testimonia; quorum
utris fidem quisque habuerit, his accedat licet.
XLVI. Navigarunt autem cum Dorieo alii quoque Spartani, condendæ
coloniæ socii, Thessalus, et Paræbates, et Celeas et Euryleon. Qui
postquam cum universo adparatu in Siciliam pervenerunt, periere prælio
superati a Pœnis et Egestanis. Unus sociorum illorum huic cladi
superstes fuit Euryleon. (2) Is, collectis copiarum reliquiis, Minoam
tenuit, Selinusiorum coloniam, et Selinusiis operam suam contulit, ut
Pithagora monarcho liberarentur. (3) Postea vero, hoc sublato,
tyrannidem Selinuntis ipse invasit, eamque[TR4] per breve tempus
obtinuit: nam insurrectione facta interfecerunt eum Selinusii, tametsi
ad Forensis Jovis aram profugerat.
XLVII. Secutus Dorieum erat et cum eo periit etiam Philippus, Butacidæ
filius, civis Crotoniata. Is quum sibi desponsasset Telyis filiam,
Sybaritarum regis, Crotone profugerat: frustratus autem nuptiis,
relicta Italia Cyrenen navigaverat. Inde profectus, secutus erat
Dorieum propria triremi, suo sumptu militibus instructa: vir qui in
Olympicis certaminibus victoriam reportaverat, et formosissimus omnium
suæ ætatis Græcorum. (2) Hic ob formæ præstantiam ab Egestanis
consecutus est, quod nemo alius: hi enim super ejus sepulcro Heroum
erexerunt, et sacrificiis eum placant.
XLVIII. Hunc finem habuit Dorieus: qui si sustinuisset sub Cleomenis
vivere imperio et Spartæ manere, ipse rex evasisset Lacedæmonis. Neque
enim diu admodum regnavit Cleomenes, sed mortuus est nulla prole
relicta, nisi una filia, cui nomen erat Gorgo.