suorum æqualium et omnibus carissimus, solicitavit Harpagus donis
missis, de Astyage cupiens capere ultionem. Nam a se, privato homine,
intelligebat vindictam adversus Astyagem non posse existere: sed Cyrum
videns subcrescentem, hunc sibi conciliare socium studuit, quæ Cyrus
passus erat cum sua conferens calamitate. (2) Sed jam antea hoc ab illo
præparatum erat: quum acerbus in Medos esset Astyages, Harpagus cum
unoquoque principum Medorum colloquia miscens, persuaserat illis,
necesse esse Cyrum rebus præficere, et finem facere regno Astyagis. (3)
His ita præparatis, sic demum Cyro in Persis versanti aperire consilium
suum cupiens Harpagus, quum aliter id efficere, custoditis itineribus,
non posset, tali usus est commento. (4) Leporem callide instruxit;
cujus ventri, ita rescisso ut nihil pilorum avelleret, prout erat,
indidit libellum, in quo quae voluerat scripta erant: tum, consuto
rursus ventre, leporem atque retia, veluti venatori, tradidit servorum
fidissimo, eumque in Persas misit, ore tenus hoc adjiciens mandatum, ut
Cyro leporem tradens simul diceret, necesse esse ut ille sua manu eum
exenteret, neque quisquam hoc facienti adsit.
CXXIV. His rebus ita perfectis, Cyrus acceptum leporem aperit, et
libellum in eo repertum perlegit, (2) in quo erant perscripta hæc: «O
fili Cambysis! quod te dii respiciunt; hoc enim absque esset, numquam
tam mira usus esses fortuna: tu nunc de Astyage, tuo interfectore,
cape pœnas. Etenim ex hujus consilio tu perieras; deorum autem
beneficio et meo superes. (3) Quæ te omnia pridem puto cognovisse, quum
quæ tecum acta sunt, tum quæ ego ab Astyage passus sum eo, quod te non
occidi, sed pastori tradidi. Tu nunc, si mea volueris consilia sequi,
quibus terris imperat Astyages, earum omnium rex eris. (4) Persuade
Persis ut ab illo desciscant, exercitumque duc in Mediam: et, sive ego
ab Astyage dux adversus te fuero nominatus, sive alius quisquam
nobilium Medorum, habebis quæ voles. Nam primi hi ipsi ab illo
deficient, et tecum facientes, tollere Astyagem studebunt. Quare
persuasus parata tibi hic quidem esse omnia, fac quæ dixi, et fac
celeriter!»
CXXV. His intellectis Cyrus secum deliberavit quo callidissimo modo
Persas ad defectionem permoveret. Re deliberata, commodissimum hoc ei
visum est consilium, quo nimirum etiam usus est. Conscriptis in libello
quæ voluit, concionem convocavit Persarum: tum aperiens libellum
legensque, ait, Astyagem sese ducem constituere Persarum. «Nunc
igitur,» perrexit, dicere, «edico vobis, Persæ, præsto sitis singuli
cum falcibus.» (2) Hæc Cyrus pro concione dixit. Sunt autem Persarum
plura genera; quorum nonnulla in concionem vocavit Cyrus, et ad
deficiendum a Medis solicitavit. (3) Sunt autem ea hæc, e quibus alii
omnes Persæ pendent: Pasargadæ, Maraphii, Maspii. Ex his nobilissimi
sunt Pasargadæ, in quibus est Achæmenidarum familia, ex qua reges
Persidæ sunt prognati. (4) Alii vero Persæ hi sunt: Panthialæi,
Derusiæi, Germanii, qui omnes agrorum culturam exercent; reliqui sunt
nomades, Dai, Mardi, Dropici, Sagartii.
CXXVI. Ut convenerunt omnes cum prædicto instrumento, ibi tum Cyrus,
quum esset tractus Persicæ regionis spinis obsitus, patens quaquaversum
octodecim aut viginti stadia, hunc tractum jussit illos eadem die
eruncare. (2) Proposito labore postquam perfuncti sunt Persæ, iterum
eisdem prædixit, ut in posterum diem adessent loti. Interim vero Cyrus
caprarum oviumque et boum greges patris sui omnes in unum congregatos
mactavit paravitque, quippe Persarum exercitum hisce excepturus, et
vino farinaceisque cibis commodissimis; (3) utque postridie convenerunt
Persæ, recumbere in prato jussos lauto excepit epulo. Dein, postquam a
cœna surrexerunt, quæsivit ex his Cyrus, utra optabiliora ipsis
viderentur: quæ pridie habuerint, an præsentia? (4) Et illi, multum
interesse, dixerunt: pridie enim omnia se mala habuisse, præsente vero
die bona omnia. (5) Id verbum adripiens Cyrus, rem omnem, quam eis
propositurus erat, aperuit dicens: «Viri Persæ! ita vobis se res habet.
Quod si me sequi volueritis, erunt vobis hæc et infinita alia bona,
eritisque omnibus servilibus laboribus expertes: me vero sequi
nolentibus erunt labores hesternis similes innumeri. (6) Nunc ergo,
mihi dicto audientes, estote liberi! Nam et ego divina sorte ad hoc
natus mihi videor, ut hæc bona in manus nostras congeram; et vos judico
viros esse Medis non inferiores, quum aliis rebus, tum militari laude.
Quæ quum ita sint, desciscite quam primum ab Astyage!»
CXXVII. Igitur Persæ, quum jam pridem ægre tulissent Medorum imperium,
ducem nunc patronumque nacti, libenter in libertatem se vindicabant.
Astyages vero, ut intellexit moliri hæc Cyrum, misso nuncio, eum ad se
vocavit. (2) Cui renunciare nuncium jussit Cyrus, prius se adventurum,
quam gratum futurum esset Astyagi. Quo audito Astyages Medos armavit
cunctos, ducemque eis, velut divinitus mente perculsus, præfecit
Harpagum, oblitus quæ adversus illum patraverat. (3) Medi, in bellum
profecti, ubi Persis ad manus venerunt, pars eorum, quicumque consilii
non erant participes, pugnam inibant; alii vero ad Persarum transierunt
partes; sed plerique ultro cessantes a pugna, fugam capessebant.
CXXVIII. Ita turpiter dissoluto Medorum exercitu, ut rem cognovit
Astyages, minitans Cyro, ait: «At ne sic quidem gaudebit Cyrus.» (2)
His dictis, primum magos somniorum interpretes, qui ei ut Cyrum
dimitteret persuaserant, e palis suspendit: deinde Medos, qui in urbe
relicti erant, armavit, juvenes provectioresque ætate viros. (3) Quibus
eductis, prælio cum Persis inito, victus est: et ipse Astyages, amissis
quos eduxerat Medis, vivus in hostium venit potestatem.
CXXIX. Tum captivo Astyagi adstans Harpagus, lætitia ob illius casum
gestiens, insultavit; et quum alia in eum acerba dicteria conjecit, tum
respiciens ad cœnam eam, qua filii carnes comedendas illi Astyages
proposuerat, ex eo quæsivit, ecquid placeret ei servitus, qui modo rex
fuisset? (2) Quem adspiciens Astyages, vicissim interrogavit, an suum
faceret Cyri factum? Et Harpagus, suum merito censerit, ait, factum; se
enim ipsum de eo suscipiendo ad Cyrum scripsisse. (3) Tum Astyages,
longiorem exorsus sermonem, declaravit ineptissimum illum esse hominum
omnium, simulque iniquissimum: ineptissimum quidem, qui, quum ipse
potuisset rex evadere, si quoniam hæ res per ipsum gestæ sint, ad alium
detulerit imperium: iniquissimum vero, quod propter cœnam istam Medos
in servitutem conjecisset. Quodsi enim oportuisset in alium quempiam
transferre imperium, seseque destituere; æquius fuisse Medorum alicui
tribuere hoc bonum, quam cuipiam ex Persis. Nunc vero Medos, culpa
vacantes, servos factos esse pro dominis; Persas autem, quum Medorum
pridem fuissent servi, dominos eorum evasisse.
CXXX. Igitur Astyages, postquam quinque et triginta annos regnaverat,
ita regno exutus est: Medi vero, propter hujus acerbitatem, Persis
succubuerunt; postquam imperium superioris trans Halyn fluvium Asiæ per
annos trecentos et duodetriginta tenuerant, demtis eis annis quibus
penes Scythas fuerat imperium. (2) Postero quidem tempore pœnituit eos
hujus facti, desciveruntque a Dario: sed post defectionem denuo subacti
sunt, prælio superati. Tunc Persæ cum Cyro, postquam regnante Astyage
adversus Medos rebellarant, Asiæ regnum ab eo tempore obtinuere.
Astyagem vero Cyrus, nullo alio malo adficiens, apud se tenuit donec
vitam finivit. (3) Hoc igitur modo et natus et educatus Cyrus regnum
obtinuit, et post hæc Crœsum, qui ipsum adgredi cœperat, devicit,
quemadmodum a me supra expositum est: quo superato, universæ Asiæ
imperavit.
CXXXI. Persas vero hisce uti institutis compertum habeo. Simulacra et
templa et altaria statuere nefas existimant; stultitiamque his, qui hoc
faciunt, imputant: scilicet, ut mihi videtur, quod non humanæ similem
naturam aut formam habere deos arbitrantur, sicuti Græci. (2) Illis
igitur mos est, Jovi in summis montium jugis facere sacra, universum
cœli orbem Jovem nominantibus. Faciunt autem et Soli sacra, et Lunæ, et
Terræ, et Igni, et Aquæ, et Ventis. (3) Et his quidem solis numinibus a
priscis inde temporibus sacra faciunt. Addidicerunt vero etiam Uraniæ
sacrificare, ab Assyriis et Arabibus accepto ritu. Venerem autem
Assyrii Mylitta nominant, Arabes vero Alitta; Persæ Mitran.
CXXXII. Sacrificiorum autem, quæ hisce diis peraguntur a Persis, talis
est ratio. Nec altaria erigunt, nec ignem accendunt sacra facturi:
libatione non utuntur, non tibia, non libis, non mola. (2) Ut cuique
deo sacra quispiam vult facere, in locum mundum adducit victimam,
deumque invocat, tiaram myrto maxime cinctam gestans. Non est autem
licitum, ut sibi soli bona precetur sacrificans: sed cunctis Persis
atque regi ut bene sit, precatur; quippe in cunctorum Persarum numero
et ipse continetur. Postquam in frusta dissecuit victimam, carnesque
elixavit, substernit herbas quam tenerrimas, maxime trifolium, hisque
carnes omnes imponit. (3) Quibus ita dispositis, vir magus adstans
accinit theogoniam quampiam, qualem illi esse incantationem dicunt: nam
absque mago non fas est illis sacra facere. Interjecto brevi tempore,
qui sacra fecit, carnes aufert, eisque utitur prout ei ratio suadet.
CXXXIII. Dierum omnium eum maxime celebrare moris est Persis, quo
quisque natus est. Eo die æquum censent copiosius epulum quam alias
adponere: et fortunatiores quidem eo die bovem, equum, camelum aut
asinum adponunt integrum, in camino assatum; pauperiores vero minores
adponunt pecudes. (2) Farinaceis cibariis paucis utuntur, obsoniis vero
et secundis mensis multis, eisque non simul sed paulatim, inlatis.
Quapropter Persæ dicunt, Græcos, quum cibum capiunt, desinere esurire;
quoniam post cœnam nihil amplius, quod alicujus momenti sit, eis
adponitur: si quid enim porro adponeretur, a comedendo non esse
cessaturos. (3) Vino largiter admodum indulgent: nec vero vomere illis
licet, nec urinam mittere, alio præsente; atque hoc illi ita observant.
Dum autem vino largius indulgent, interim de rebus maxime seriis
deliberare consuerunt: (4) quod vero deliberantibus placuit, id ædium
herus, apud quem habita est deliberatio, postridie ejus diei jejunis
proponit. Quodsi jejunis idem placet, hoc utuntur; sin minus, omittunt.
Contra, quæ jejuni sobriique ante deliberaverunt, ea vino madidi
recognoscunt.
CXXXIV. Si qui in via sibi mutuo obviam veniunt, hac re cognoscere
aliquis potest utrum eadem conditione sint qui sibi occurrunt: nempe
hi, salutationis loco, ora invicem osculantur. Quodsi alteruter paulo
est inferior, osculantur genas; si multo inferior, prostratus adorat
alterum. (2) In honore autem habent, post sese mutuo, illos qui a se
proxime habitant; post hos, qui his finitimi; et sic deinde in honore
habendo pro ratione progrediuntur: minimeque omnium in honore habent
hos, qui ab ipsis longissime remoti vivunt. Scilicet se ipsos hominum
omnium arbitrantur esse longe præstantissimos; alios vero pro prædicta
ratione virtutem colere; denique, qui ab ipsis longissime habitent,
esse ignavissimos. (3) Quoad vero penes Medos fuerat imperium, etiam
populi alter alteri imperabant: cunctis quidem Medi, et præsertim his
qui proxime eis habitabant; hi vero, suis finitimis; et illi rursus his
qui eos proxime attingebant. Et pari quoque ratione Persæ in honore
habent alios populos: nam similiter progrediendo alius populus alii
præest, et in illum imperii partem aliquam sibi commissam exercet.
CXXXV. Peregrina autem instituta admittunt Persæ omnium hominum maxime.
Etenim Medicam vestem, sua esse honestiorem existimantes, gestant; et
ad bella Ægyptiacos adoptarunt thoraces. Atque etiam voluptatum varia
genera, ex aliis cognita, sectantur; et quidem pueris etiam ad venerem
utuntur, a Græcis edocti. (2) Ducunt autem eorum quisque legitimas
uxores multas, multo vero etiam plures habent pellices.
CXXXVI. Strenuitas et boni viri officium apud eos, post bellicam
virtutem, æstimatur, si quis multos progenuit filios: et, qui plurimos
edidit, huic quotannis dona mittuntur a rege. In multitudine enim
existimant robur inesse. (2) Puerorum institutio, a quinto anno
incipiens usque in vicesimum, ad sola hæc tria refertur, equitare, arcu
uti, et verum loqui. Priusquam quinquennis est puer, non venit in
patris conspectum, sed apud mulieres vitam agit: (3) id ea fit caussa,
ne, si dum ita educatur obit, dolorem adferat patri.
CXXXVII. Laudo equidem istud institutum: sed et hoc laudo, quod propter
unam simplicem culpam nec rex ipse quemquam morte plectit, nec
reliquorum Persarum quisquam unius culpæ caussa in aliquem suorum
atrocius quiddam et irreparabile committit: sed, subductis rationibus,
postquam plura et majora esse delicta reperit quam præstita officia,
sic demum iræ indulget. (2) Ut autem patrem aliquis aut matrem
occiderit, id vero numquam aiunt accidisse: sed quæcumque talia adhuc
facta sint, utique necesse esse aiunt, ut caussa curatius cognita
reperiantur commissa ea esse aut a supposititiis aut adulterino
sanguine natis; nec enim veri simile esse, ut, qui vere pater fuerit, a
proprio filio occidatur.
CXXXVIII. Quæcumque vero illis facere non licet, ea nec dicere licitum
est. Turpissimum autem apud eos habetur, mendacium dicere; alterum post
hos, æs alienum habere; et hoc quidem quum aliis de caussis, tum quod
necesse esse aiunt, ut, qui æs alienum habet, etiam subinde mendacium
dicat. (2) Si quis e civibus lepra aut vitiligine est correptus, in
urbem hic non intrat, nec cum aliis Persis consuetudinem habet. Dicunt
autem, eo huic id accidisse, quod in Solem quidpiam deliquerit. (3)
Peregrinum vero quemlibet, qui tali morbo laborat, frequentes terra
ejiciunt: etiam columbas albas exturbant, eodem malo eas laborare
existimantes. In fluvium neque immingunt, neque exspuunt, nec manus in
eo abluunt, nec alium hæc facere patiuntur: sed fluvios præcipue colunt.
CXXXIX. Porro hoc aliud habent Persæ, quod ipsos quidem latet, at nos
non præterit. Scilicet nomina eorum, quæ corporibus vel magnificentiæ
cujusque ipsorum respondent, desinunt omnia in eandem literam, quam
Dores San, Iones Sigma vocant. In hanc literam, si volueris inquirere,
reperies desinere Persarum nomina, non unum et alterum, sed pariter
omnia.
CXL. Hæc habui quæ de Persis citra dubitationem bene gnarus dicerem.
Istudo vero ut occultum refertur, nec satis aperte, quod ad vita
functos spectat; scilicet, non prius sepeliri hominis Persæ cadaver
quam ab ave aut a cane sit discerptum. Et Magis quidem esse hoc
institutum, certo scio: faciunt enim aperte. (2) Cæterum cera obductum
cadaver terra condunt Persæ. Magi vero multum, quum ab aliis hominibus
differunt, tum a sacerdotibus Ægyptiorum. (3) Hi enim nefas existimant,
quidquam vivum necare, præter ea quæ diis immolant: Magi vero omnia
manu sua occidunt, excepto cane atque homine; et in hoc studium etiam
magnum ponunt, necantes perinde et formicas et angues, et alia reptilia
atque volucria. Sed utcumque se habeat instituti genuina ratio, hæc
hactenus: redeo ad superiorem narrationem.
CXLI. Simul atque Lydi subacti a Persis fuere, Iones Æolesque legatos
Sardes miserunt ad Cyrum, volentes eisdem conditionibus imperio ejus
esse subjecti, quibus Crœso paruerant. (2) At ille, auditis eorum
postulatis, fabulam eis narravit hujusmodi: Fuit olim tibicen, inquit,
qui, piscibus conspectis in mari, tibia cecinit, ratus illos in terram
esse egressuros. Is ubi spe frustratum se vidit, capit rete, et
ingentem piscium numerum reti inclusum extraxit. Quos ubi vidit
palpitantes, dixit eis: «Desinite nunc saltare, quum, me tibia canente,
egredi saltareque nolueritis.» (3) Hanc fabulam Ionibus Æolibusque hac
caussa Cyrus proposuit, quoniam ante id tempus Iones, per legatos
invitati a Cyro ut a Crœso desciscerent, non paruerant; et tunc demum,
confectis rebus, ad parendum Cyro erant parati. (4) Ille igitur, ira
commotus, ista eis respondit. Quo responso ad Ionum civitates relato,
muris singuli oppida sua cingebant, et ad Panionium congregabantur
reliqui omnes præter Milesios; cum his enim solis Cyrus fœdus fecerat
eisdem conditionibus quibus olim Lydus. Reliquis vero Ionibus placuit
communi consilio Spartam legatos mittere, qui rogarent Spartanos ut
Ionibus auxilio venirent.
CXLII. Iones hi autem, quorum est etiam Panionium illud, præ omnibus
quos novimus hominibus oppida condita tenebant in terræ tractu temperie
cœli aerisque longe præstantissimo. Etenim neque locorum superius
sitorum eadem ratio est atque Ioniæ, neque inferius sitorum; nec eorum
quæ orientem spectant, nec quæ occidentem: quorum alia frigore aut
humiditate premuntur, alia æstu et siccitate. (2) Lingua autem non
utuntur eadem, sed quatuor modis deflexionum [_dialectis_]. Prima
civitatum Miletus versus meridiem sita est; dein Myus et Priene: et hæ
quidem in Caria sitæ sunt, et dialecto utuntur eadem. Istæ vero in
Lydia: Ephesus, Colophon, Lebedus, Teos, Clazomenæ, Phocæa. (3) Atque
hæ civitates, ad sermonis characterem quod attinet, cum illis, quas
ante nominavi, nihil commune habent, sed inter se conveniunt. Supersunt
tres Ionicæ civitates, quarum duæ insulas incolunt, Samum atque Chium:
tertia in continente sita est, Erythræ. (4) Ex his Chii et Erythræi
eadem utuntur dialecto; Samii vero sua, ab aliis diversa. Hi sunt
quattuor sermonis characteres.
CXLIII. Horum igitur Ionum Milesii tuti a metu erant, utpote fœdus cum
Cyro pacti. Qui autem ex eisdem insulas[TR21] incolebant, ne illi
quidem quidquam metuebant: necdum enim eo tempore Phœnices Persarum
imperio erant subjecti, nec Persæ ipsi mare exercebant. (2)
Separaverant se autem hi Iones (_Milesii_) a ceteris Ionibus, non aliam
ob caussam, nisi quod, quum universa tunc stirps Hellenica infirma
esset, populorum omnium infirmissimus et minimi momenti fuerit Ionicus:
nam, præter Athenas, nulla alia erat eorum civitas notabilis. (3) Quare
et alii Iones et ipsi Athenienses nomen etiam fugiebant, nec Iones
volebant adpellari: immo etiam nunc plerosque eorum pudet hujus
nominis. Sed duodecim illæ civitates gaudebant hoc nomine, et separatim
ab aliis templum sibi statuerunt, cui Panionio imposuere nomen;
decreveruntque nullos alios Ionas participes illius facere: nec vero
etiam alii, ut in consortium reciperentur, petivere, præter Smyrnæos.
CXLIV. Simili ratione Dorienses, Pentapolin quæ nunc vocatur
incolentes, quæ olim eadem Hexapolis nominata erat, cavent ne alios
ullos ex finitimis Doriensibus in Triopici templi communionem
recipiant; verum etiam suo de numero eos, qui adversus id templum
scelus admiserant, communione excluserunt. (2) Nam quum in ludis
Triopii Apollinis ex prisco instituto aurei tripodes donarentur
victoribus; quos tripodas qui acceperant, his non licebat eos extra
templum exportare, sed ibidem deo dedicare oportebat; civis quidam
Halicarnassensis, cui nomen erat Agasicles, victoriam quum reportasset,
spreta lege domum suam detulit tripodem et clavis ibi adfixit. (3) Hanc
ob culpam quinque civitates, Lindus, Ialysus, Camirus, Cos et Cnidus,
sextam civitatem Halicarnassum communione excluserunt. Talem illi his
pœnam inflixere.
CXLV. Quod autem duodecim civitates confecerunt Iones, nec plures
voluerunt recipere, id ea caussa fecisse mihi videntur, quod etiam, quo
tempore in Peloponneso habitaverant, totidem eorum fuerant regiones;
quemadmodum nunc Achæorum, qui Ionas expulerunt, duodecim regiones
sunt: (2) prima Pellene, haud procul Sicyone; dein Ægira, et Ægæ, in
qua est Crathis amnis perennis, a quo et ille in Italia nomen accepit;
tum Bura, et Helice, in quam confugerant Iones ab Achæis prælio
superati; et Ægium, et Rhypes, et Patrenses, et Pharenses, et Olenus,
in qua Pirus est amnis ingens; et Dyme et Tritæenses, qui soli ex istis
omnibus mediterranea habitant.
CXLVI. Hæ sunt nunc duodecim Achæorum regiones, quæ olim ibi Ionum
fuerant: qua nimirum de caussa etiam in Asia duodecim civitates
confecerunt: nam, esse hos magis Ionas quam reliqui Iones, aut
nobiliori quadam stirpe oriundos, id vero dicere magna foret stultitia.
Sunt enim horum quidem haud minima pars Abantes ex Eubœa, quibus nihil
cum Ionia aut cum nomine isto commune est: admixti porro eis sunt Minyæ
Orchomenii, et Cadmei, et Dryopes, et Phocenses, qui a popularibus suis
se sejunxerunt, et Molossi, et Arcades Pelasgi, et Dorienses Epidaurii;
denique multæ aliæ gentes illis immixtæ sunt. (2) qui vero eorum ex
Athenarum prytaneo sunt profecti, nobilissimique censentur esse Ionum,
hi vero uxores secum in coloniam non adduxerant, sed Caricas habebant
uxores, quarum parentes occiderant. (3) Quam ob cædem mulieres hæ legem
sibi, juramento firmatam, imposuerunt, filiabusque suis tradiderunt, ne
umquam cum maritis caperent cibum, nec maritum suum ulla nomine
compellaret; hanc ob caussam, quod ipsarum parentes maritosque et
liberos illi occidissent, et dein patrato hoc facinore ipsas duxissent
uxores. Hæc autem Mileti facta erant.
CXLVII. Reges vero sibi constituerant, alii Lycios, a Glauco Hippolochi
filio oriundos; alii Cauconas Pylios, a Codro Melanthi filio; alii ex
utroque genere. Enimvero nomen hi tuentur aliquanto acrius quam reliqui
Iones. Sint vero etiam ipsi maxime genuini Iones: sunt tamen Iones
omnes, quicumque ex Attica oriundi sunt, et Apaturia celebrant: (2)
celebrant autem hoc festum omnes, exceptis Ephesiis et Colophoniis; hi
enim soli ex Ionibus Apaturia non celebrant, idque ob cædis quandam
quam afferunt caussam.
CXLVIII. Est autem Panionium sacer locus Mycalæ, septentrionem
spectans, communi Ionum consilio Neptuno Heliconio dedicatus. (2)
Mycale autem promontorium est continentis, ab occidente Samum versus
porrectum. Huc convenientes e civitatibus omnibus Iones festum
celebrabant, quod Panionia nominabant. (3) Habent hoc autem non solum
Ionum festa, sed etiam Græcorum omnium: ut eorum nomina in eandem
desinant literam, quemadmodum etiam Persarum nomina.
CXLIX. Hæ igitur, quas dixi, Ionum sunt civitates. Æolides vero
civitates hæ sunt: Cyme, Phriconis cognominata,[TR22] Larissæ,
Neotichos, Temnus, Cilla, Notium, Ægiroessa, Pitane, Ægææ, Myrina,
Grynea. (3) Hæ sunt undecim Æolensium civitates antiquæ: una enim eis
ademta est ab Ionibus, Smyrna. Fuerant enim et hæ civitates duodecim,
in continente omnes sitæ. Colebant autem hi Æolenses regionem, cui
solum præstantius quam Ionum, cæterum cœli temperie Ionum regioni erat
inferior.
CL. Smyrnam vero tali modo amiserant Æolenses. Cives Colophonios, qui
in popularium seditione inferiores discesserant, patriaque fuerant
pulsi, intra urbem suam receperunt. Post hæc iidem exsules Colophonii,
observato die quo Smyrnæi Baccho extra muros sacra faciebant, occlusis
portis urbem tenuere. (2) Dein succurrentibus Æolensibus cunctis, fit
pactum hac conditione, ut Iones omnia quæ moveri possent Æolensibus
redderent, Æolenses Smyrnam relinquerent. Quo facto, reliquæ undecim
civitates Smyrnæos inter se dispertitæ, in civium numerum receperunt.
CLI. Hæ sunt igitur Æolensium civitates in continente sitæ, præter eas
quæ Idam incolunt; hæ enim ab illis sejunctæ sunt. Qui vero insulas
obtinent, eorum quinque civitates Lesbum incolunt: nam sextam, quam in
Lesbo condiderant, Arisbam, Methymnæi in servitutem redegerunt, quum
essent consanguinei. In Tenedo vero una habitatur civitas; et in Centum-
insulis quæ vocantur, itidem una. (2) Lesbii igitur et Tenedii,
quemadmodum Iones insulas incolentes, nihil metuebant: reliquis vero
civitatibus communi consilio placuit Ionas sequi, quocumque hi ducerent.