(rigardas sxin) Hm!
FRAUXLINO HESSEL
La tuta urbo ja iluminigxos, mi auxdas.
KONSULO BERNICK
Jes, ili ekpensis tiajxon.
FRAUXLINO HESSEL
Cxiuj asocioj sin prezenos kun siaj standardoj. Via nomo lumos en
fajro-literoj. Cxi-nokte oni telegrafos al cxiuj partoj de la lando:
"Cxirkauxata de sia felicxa familio konsulo Bernick hodiaux ricevis
la omagxon de siaj kuncivitanoj, kiel unu el la kolonoj de la socio".
KONSULO BERNICK
Tio okazos; kaj oni krios hura ekstere, kaj la amaso salute vokos min
al la pordo tie, kaj mi farigxos devigata klini min kaj danki.
FRAUXLINO HESSEL
Nu, _devigata_ al tio --
KONSULO BERNICK
Cxu vi opinias, ke mi sentas min felicxa en cxi tiu momento?
FRAUXLINO HESSEL
Ne, _mi_ ne kredas, ke vi povas senti vin tiel tute felicxa.
KONSULO BERNICK
Lona, vi malestimas min.
FRAUXLINO HESSEL
Ankoraux ne.
KONSULO BERNICK
Vi ecx ne rajtas tion. Ne rajtas _malestimi_ min! -- Lona, vi ne
povas imagi, kiel nedireble soleca mi staras cxi tie en jena
kuntirita, kripligita socio, -- kiel mi jaron post jaro devis redukti
mian postulon pri tute plenumigxa vivotasko. Tio kion mi plenumis,
kvankam multspeca gxi tamen aspektas! Pecajxoj, -- okupetajxoj. Sed
aliajxon aux ion pli oni ne toleras cxi tie. Se mi volus iri pasxon
antaux la sentoj kaj la opinio, kiuj je tiu tempo estis reganta,
estus finite pri mia potenco. Cxu vi scias, kio ni estas, ni, kiuj
estas konsiderataj la kolonoj de la socio? Ni estas la laboriloj de
la socio, ne pli, ne malpli.
FRAUXLINO HESSEL
Kial vi tion vidas nur nun?
KONSULO BERNICK
Cxar mi lastatempe multe pripensis, -- post kiam vi revenis, -- kaj
pleje cxi tiun vesperon. -- Ho Lona, kial mi ne konis vin profunde
tiam -- en la pasintaj tagoj.
FRAUXLINO HESSEL
Kio sekve?
KONSULO BERNICK
Neniam mi tiam rezignus pri vi; kaj se mi estus vin havinta, mi ne
starus, kie mi nun staras.
FRAUXLINO HESSEL
Kaj cxu vi ne pensas pri tio, kio _sxi_ estus povinta farigxi por vi,
sxi, kiun vi elektis en mia loko?
KONSULO BERNICK
Mi almenaux scias, ke sxi nenio farigxis por mi el tio, kion mi
bezonis.
FRAUXLINO HESSEL
Cxar vi neniam dividis vian vivotaskon kun sxi; cxar vi neniam
starigis sxin libera kaj vera en sia rilato al vi; cxar vi igas sxin
iri cxi tie faladante sub la riprocxo pro la honto, kiun vi amasigis
sur sxiajn proksimulojn.
KONSULO BERNICK
Ja, ja, ja; cxio devenas de la mensogo kaj malhonesteco.
FRAUXLINO HESSEL
Kaj kial vi ne rompas kun tiu mensogo kaj malhonesteco?
KONSULO BERNICK
Nun? Nun tio estas tro malfrue, Lona.
FRAUXLINO HESSEL
Karsten, diru al mi, kian kontenton tiu cxi sxajno kaj trompo donas
al vi.
KONSULO BERNICK
Al mi donas gxi nenion. Mi pereos kiel tuta cxi tiu mizerigita socio.
Sed elkreskos parencaro post ni; estas por mia filo, ke mi laboras;
estas por _li_, ke mi adaptigas vivotaskon. Venos tempo, kiam
enspirigxos vero en la socian vivon, kaj sur gxi li fondos pli
felicxan estadon ol tiun de sia patro.
FRAUXLINO HESSEL
Kun mensogo por fundamento? Pripensu kion vi donos al via filo
herede.
KONSULO BERNICK
(en subpremita malespero) Mi donas al li mil fojojn da pli malbona
heredo ol vi scias. Sed iam tamen la kondamno devas cedi. Kaj tamen,
tamen -- (ekkriante) Kiel vi povis akumuli cxion tion sur mian kapon!
Sed nun tio jam okazis. Nun mi devas antauxen. Vi _ne sukcesu_
frakasi min!
(_Hilmar Tonnesen_, kun malferma bileto en la mano, envenas rapide
kaj eturdite de dekstre.)
HILMAR TONNESEN
Sed tio cxi ja estas --. Betty, Betty!
KONSULO BERNICK
Kio nun? Cxu ili jam venas?
HILMAR TONNESEN
Ne, ne; sed mi nepre devas paroli kun iu -- (Li eliras tra la supera
pordo maldekstre.)
FRAUXLINO HESSEL
Karsten; vi parolas kvazaux ni venis por frakasi vin. Permesu do al
mi diri, el kia erco li estas, cxi tiu perdita filo, kiun via morala
socio evitas kvazaux iun pestinfektitan. Li povas senesti de vi, cxar
nun li estas forvojagxinta.
KONSULO BERNICK
Sed li revenos --
FRAUXLINO HESSEL
Johan neniam revenos. Li forvojagxis por cxiam, kaj Dina kunvojagxis.
KONSULO BERNICK
Ne revenos? Kaj Dina kunvojagxis kun li?
FRAUXLINO HESSEL
Jes, por farigxi lia edzino. Tiel tiuj du frapas la vizagxon de via
deca socio, kiel mi iam -- nu!
KONSULO BERNICK
Forvojagxis; -- ankaux sxi -- kun "Indian Girl" --!
FRAUXLINO HESSEL
Ne; tian karan kargon li ne kuragxis konfidi al tiu malmorala bando.
Johan kaj Dina forvojagxas per "La Palmo".
KONSULO BERNICK
Ahx! Kaj do -- senutile -- (iras rapide kaj malferme tiras la pordon
al sia cxambro kaj krias enen) Krap, haltigu "Indian Girl"; gxi ne
devas forveli cxi-vespere!
PLENRAJTIGITO KRAP
(interne) "Indian Girl" jam velas surmare, sinjoro konsulo.
KONSULO BERNICK
(fermas la pordon kaj diras senforte) Tro malfrue, -- kaj senutile --
FRAUXLINO HESSEL
Kion vi aludas?
KONSULO BERNICK
Nenion, nenion. Foriru de mi --!
FRAUXLINO HESSEL
Hm; vidu jen, Karsten. Johan dirigas al vi, ke li konfidas al mi la
nomon kaj famon, kiun li iam pruntedonis al vi, kaj ankaux _tiun_,
kiun vi rabis de li, dum li estis for. Johan silentas; kaj mi povas
agi kaj pretendi en tiu afero, kiel placxas al mi. Vidu, jen mi tenas
viajn du leterojn en mia mano.
KONSULO BERNICK
Vi havas ilin! Kaj nun -- nun vi volas -- jam cxi-vespere, -- eble
kiam la standarda procesio --
FRAUXLINO HESSEL
Mi ne revenis hejmen por riveli vin, sed por tremigi vin tiel, ke vi
libervole parolu. Mi ne sukcesis. Do restu staranta en la mensogo.
Jen vidu; mi sxiras viajn leterojn en pecojn. Prenu la pecojn; jen vi
havas ilin. Nun estas nenio, kio atestas kontraux vi, Karsten. Nun vi
estas sekura; estu nun ankaux felicxa, -- se vi povos.
KONSULO BERNICK
(traskuita) Lona, -- kial vi tion cxi ne pli frue faris! Nun estas
tro malfrue; nun la tuta vivo estas perdita por mi; mi ne povas
dauxrigi mian vivon post tiu cxi tago.
FRAUXLINO HESSEL
Kio estas okazinta?
KONSULO BERNICK
Ne demandu. -- Sed tamen mi _devas_ vivi! Mi _volas_ vivi -- por
Olaf. Li restarigos cxion kaj cxion rebonigos --
FRAUXLINO HESSEL
Karsten --! (_Hilmar Tonnesen_ rapide revenas)
HILMAR TONNESEN
Neniu trovebla; for; ecx ne Betty!
KONSULO BERNICK
Kio estas al vi?
HILMAR TONNESEN
Mi ne kuragxas diri.
KONSULO BERNICK
Kio estas? Vi nepre diru al mi!
HILMAR TONNESEN
Nu do; Olaf forkuris kun "Indian Girl".
KONSULO BERNICK
(sxanceligxas malantauxen) Olaf -- kun "Indian Girl"! Ne, ne!
FRAUXLINO HESSEL
Jes, li estas! Nun mi komprenas --; mi vidis lin saltanta tra la
fenestro.
KONSULO BERNICK
(cxe la pordo de sia cxambro krianta senespere) Krap, haltigu "Indian
Girl" por kiu ajn prezo!
PLENRAJTIGITO KRAP
(elvenas) Neeblas, sinjoro konsulo. Kiel Vi povas imagi al Vi --?
KONSULO BERNICK
Ni devas haltigi gxin; Olaf estas sursxipe!
PLENRAJTIGITO KRAP
Kion vi diras!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
(elvenas) Olaf forkurinta? Neeblas!
KOMERCISTO SANDSTAD
(venas) Li resendigxos per la piloto, sinjoro konsulo.
HILMAR TONNESEN
Ne, ne; li skribis al mi; (montras la bileton) Li skribas, ke li
kasxos sin en la kargo, gxis ili estos sur libera maro.
KONSULO BERNICK
Mi neniam plu vidos lin!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Ho, kia babilajxo; forta kaj bona sxipo, nove riparita --
KOMERCISTO VIGELAND
(kiu ankaux elvenis) -- de Via propra sxipfarejo, sinjoro konsulo!
KONSULO BERNICK
Mi neniam plu revidos lin, mi diras. Mi perdis lin, Lona, kaj -- nun
mi vidas -- ke mi neniam posedis lin. (auxskultas) Kio estas tio?
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Muziko. Nun venas la standardprocesio.
KONSULO BERNICK
Mi ne povas, mi ne volas akcepti iun!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Pri kio vi pensas? Tute ne eblas.
KOMERCISTO SANDSTAD
Neeblas, sinjoro konsulo; pripensu tion, kio estas por vi
endangxerigita.
KONSULO BERNICK
Kiom tio nun valoras por mi? Por kiu mi nun laboru?
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Cxu tiel vi povu demandi? Vi ja havas nin kaj la socio.
KOMERCISTO VIGELAND
Jes, vera vorto.
KOMERCISTO SANDSTAD
Kaj la konsulo do ne forgesas, ke ni --
(_Frauxlino Bernick_ venas tra la pordo maldekstra supre. La muziko
auxdigxas mallauxte, fore malsupre en la strato.)
FRAUXLINO BERNICK
Nun venas la procesio; sed Betty ne estas hejme; mi ne komprenas kie
sxi --
KONSULO BERNICK
Ne hejme! Jen vi vidas, Lona; neniun subtenon, nek en gxojo, nek en
aflikto.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Fortiru la kurtenojn! Venu min helpi, sinjoro Krap. Venu ankaux vi,
sinjoro Sandstad. Bedauxrinda afero, ke la familio gxuste nun estas
disigita; tute kontraux la programo.
(La kurtenoj fortirigxas de la fenestroj kaj la pordo. Oni vidas la
tutan straton iluminata. Sur la domo transstrata estas granda
tralumajxo kun la enskribo: "Vivu Karsten Bernick, la kolono de nia
socio!".)
KONSULO BERNICK
(pasxas malantauxen eviteme) For tio cxi! Mi ne volas vidi tion!
Estingu, estingu!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Respekte demandite, cxu vi ne estas tute prudenta?
FRAUXLINO BERNICK
Kio estas al li, Lona?
FRAUXLINO HESSEL
Tsxsx! (parolas mallauxte kun sxi)
KONSULO BERNICK
For tiu mokanta enskribo, mi diras! Cxu vi ne vidas, ke cxiuj tiuj
lumoj elsxovas la langon al ni?
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Ne, nun mi devas konfesi --
KONSULO BERNICK
Ho, kion vi komprenas --! Sed mi, mi --! Cxio tio estas lumo en
kadavrejo!
PLENRAJTIGITO KRAP
Hm!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Ne, sed haltu nun, -- vi tro afliktigxas.
KOMERCISTO SANDSTAD
La knabo faros vojagxon trans la Atlantiko, kaj jen vi havos lin
reen.
KOMERCISTO VIGELAND
Fidu al la mano de la cxiopotenculo, sinjoro konsulo.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Kaj al la sxipo, Bernick; gxi ja ne estas subakvigxinda, mi scias.
PLENRAJTIGITO KRAP
Hm --
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Jes, se estus unu el tiuj nagxantaj kadavrokestoj, pri kiuj oni
auxdas en la grandaj socioj --
KONSULO BERNICK
Mi sentas miajn harojn grizigxi en cxi tiu momento.
(_Sinjorino Bernick_, kun granda sxalo super la kapo, envenas tra la
gxardena pordo.)
SINJORINO BERNICK
Karsten, Karsten, cxu vi scias --?
KONSULO BERNICK
Jes, mi scias --; sed vi, -- vi, kiu nenion vidas, -- vi, kiu ne
havas patrinan okulon por li --!
SINJORINO BERNICK
Ho, auxskultu do --!
KONSULO BERNICK
Kial vi ne atentis pri li? Nun mi perdis lin. Redonu lin al mi, se vi
povas.
SINJORINO BERNICK
Jes, mi povas; mi havas lin!
KONSULO BERNICK
Vi havas lin!
LA SINJOROJ
Ah!
HILMAR TONNESEN
Nu, tion mi ja pensis.
FRAUXLINO BERNICK
Vi ricevis lin reen, Karsten!
FRAUXLINO HESSEL
Jes, nun ankaux gajnu lin.
KONSULO BERNICK
Vi havas lin! Cxu estas vero, kion vi diras? Kie li estas?
SINJORINO BERNICK
Tion vi ne scios, antaux ol vi estos lin pardoninta.
KONSULO BERNICK
Ho cxu, pardonis --! Sed kiel vi sciigxis --?
SINJORINO BERNICK
Cxu vi ne kredas, ke patrino vidas? Mi estis en morta timo por ke vi
ion scius. Kelkaj vortoj kiujn li hazarde ekdiris hieraux --; kaj
cxar lia cxambro estis malplena, kaj dorsosako kaj vestajxoj estis
for --
KONSULO BERNICK
Jes, jes --?
SINJORINO BERNICK
Mi kuris; trovis Auxne; ni elvelis en lia velboato; la usona sxipo
estis ekvelonta. Dank' al Dio ke ni venis en gxusta tempo, -- grimpis
sursxipen, -- sercxis en la holdo, -- trovis lin. Ho, Karsten, vi ne
devas puni lin!
KONSULO BERNICK
Betty!
SINJORINO BERNICK
Kaj ankaux ne Auxne!
KONSULO BERNICK
Auxne? Kion vi scias pri li? Cxu "Indian Girl" denove estas velanta?
SINJORINO BERNICK
Ne, tio ja estas la afero --
KONSULO BERNICK
Diru, diru!
SINJORINO BERNICK
Auxne estis same skuata kiel mi; la sercxo dauxris; mallumigxis,
kaj la piloto protestis; kaj jen Auxne kuragxis -- en via nomo --
KONSULO BERNICK
Nu?
SINJORINO BERNICK
Haltigi la sxipon gxis morgaux.
PLENRAJTIGITO KRAP
Hm --
KONSULO BERNICK
Ho, kia nedirebla felicxo!
SINJORINO BERNICK
Vi ne estas kolera?
KONSULO BERNICK
Ho, kia supermezuro de felicxo, Betty!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Vi do estas tro konscienca.
HILMAR TONNESEN
Jes, tuj kiam estas pri eta batalo kun la elementoj, ja -- uf!
PLENRAJTIGITO KRAP
(supre cxe la fenestroj) Nun la procesio venas tra la gxardena pordo,
sinjoro konsulo.
KONSULO BERNICK
Jes, nun ili povas veni.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
La tuta gxardeno plenigxas de homoj.
KOMERCISTO SANDSTAD
La tuta strato estas plensxtopita.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
La tuta urbo estas surpiede, Bernick. Tio cxi vere estas ardiga
momento.
KOMERCISTO VIGELAND
Ni prenu tion per humila animo, sinjoro Rummel.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Cxiuj standardoj estas kunportataj. Kia procesio! Jen la festkomitato
kun adjunkto Rorlund antauxe.
KONSULO BERNICK
Ke ili venu, mi diras!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Sed auxskultu; la skuita animstato, en kiu vi estas --
KONSULO BERNICK
Kiel?
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Mi ne estos neinklina preni la vorton en via nomo.
KONSULO BERNICK
Ne dankon; cxi-vespere mi mem parolos.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Sed cxu vi ankaux scias, kion vi devas diri?
KONSULO BERNICK
Jes, fidu min, Rummel, -- nun mi scias, kion mi devas diri.
(La muziko dumtempe cxesis. La gxardena pordo malfermigxas. _Adjunkto
Rorlund_ antauxanta la festkomitaton entretas, akompanata de _kelkaj
dungitaj servistoj_, kiuj portas kovritan korbon. Post ili venas _la
burgxoj de la urbo_ el cxiuj tavoloj, tiom kiom trovas lokon en la
salono. Senfina nombro da standardoj kaj flagoj vidigxas ekstere en
la gxardeno kaj sur la strato.)
ADJUNKTO RORLUND
Alte estimata sinjoro konsulo! Mi vidas el la surprizo, kiu
pentrigxas en via vizagxo, ke ni cxi tie kiel neatenditaj gastoj
sxovas nin enen al vi en vian felicxan familian rondon, en vian pacan
hejmon, cxirkauxita de honestaj kaj agemaj amikoj kaj kuncivitanoj.
Sed estis por ni kora bezono porti al vi nian saluton. Ne estas
la unua fojo, ke tiajxo okazas, tamen la unua fojo en tia vasta
mezuro. Ni multfoje portis al Vi nian dankon pro la ampleksa morala
fundamento, sur kiu Vi, tiel dirite, konstruis nian socion. Cxi tiun
fojon ni salutas Vin cxefe kiel la klarvidan, senlacan, neegoisman,
ecx memoferan kuncivitanon, kiu kaptis la iniciativon por entrepreno,
kiu laux la opinio de cxiuj spertuloj donos potencan antauxenpusxon
al la prospero kaj bonstato de tiu cxi socio.
VOCXOJ INTER LA AMASO
Bravo, bravo!
ADJUNKTO RORLUND
Sinjoro konsulo, dum vico da jaroj vi donis brilan ekzemplon al nia
urbo. Cxi tie mi ne parolas pri via modela familia vivo, ankaux ne
pri Via senmakula morala konduto entute. Tiajxoj estu referencitaj
al la sekreta cxambreto kaj ne al la festsalono! Sed mi parolas pri
via burgxa aktiveco, tia, kia gxi kusxas malferma al cxiuj okuloj.
Bone ekipitaj sxipoj velas el viaj sxipfarejoj, kaj montras la flagon
sur la plej foraj maroj. Multnombra kaj felicxa laboristaro estimas
vin kiel patron. Vokante al vivo novajn profesiajn brancxojn vi
fondis la bonfarton de centoj da familioj. Per aliaj vortoj -- Vi
estas la fundamenta kolono de tiu cxi socio en eminenta signifo.
VOCXOJ
Auxskultu, auxskultu, bravo!
ADJUNKTO RORLUND
Kaj gxuste cxi tiu malegoisma aspekto, kiu karakterizas cxiun vian
konduton, estas tio, kio impresas tiel nedireble bonfare, precipe en
cxi tiuj tempoj. Vi nun estas havigonta al ni -- jes, mi ne hezitas
mencii la vorton prozajxe kaj rekte -- fervojon.
MULTAJ VOCXOJ
Bravo! Bravo!
ADJUNKTO RORLUND
Sed tiu entrepreno aspekte renkontas malfacilajxojn, precipe
diktitajn de malvastaj egoismaj celoj.
VOCXOJ
Auxskultu; auxskultu!
ADJUNKTO RORLUND
Ne restis ja nesciate, ke certaj individoj, kiuj ne apartenas al nia
socio, estas antauxvenintaj al la laboremaj burgxoj de nia loko, kaj
ekposedigxis de certaj avantagxoj, kiuj rajte venus profite al nia
propra urbo.
VOCXOJ
Jes, jes! Auxskultu!
ADJUNKTO RORLUND
Tiu bedauxrinda fakto estas kompreneble veninta al Via scio, sinjoro
konsulo. Sed tamen ne malpli vi persiste dauxrigas vian entreprenon,
bone sciante, ke sxtatano ne nur atentu pri sia propra komunumo.
DIVERSAJ VOCXOJ
Hm! Ne; ne! Jes; jes!
ADJUNKTO RORLUND
Do estas la homo kiel burgxo en la sxtato, -- la viro kiel li estu
kaj devas esti, -- al kiu ni cxi-vespere en vi salutu. Ke via
entrepreno farigxu al vera kaj dauxra prospero por tiu cxi socio!
La fervojo certe povos farigxi vojo per kiu ni riskos alkonduki
ruinigajn elementojn de ekstere, sed ankaux farigxi vojo, kiu rapide
kvitigas nin pri ili. Kaj de fiaj elementoj de ekstere ni ja ne
povas, ecx nun, teni nin liberaj. Sed ke ni gxuste nun cxi tiun
festenan vesperon, post kio la onidiro sciigas, sukcese kaj pli
rapide ol atendite, kvitigxis de tiaj elementoj --
VOCXOJ
Tsxsx! Tsxsx!
ADJUNKTO RORLUND
-- tion mi prenas kiel felicxa antauxdiro por la entrepreno. Ke mi
tusxas tiun punkton cxi _tie_, montras ke ni trovigxas en domo, kie
la etika postulo metigxas pli alten ol la familia ligo.
VOCXOJ
Auxskultu! Bravo!
KONSULO BERNICK
(samtempe) Permesu al mi --
ADJUNKTO RORLUND
Nur malmultaj vortoj ankoraux, sinjoro konsulo. Kion vi plenumis en
cxi tiu komunumo, vi certe ne plenumis kun la subintenco, ke vi mem
el gxi tirus realan avantagxon. Sed etan signon de la rekonado de
viaj kuncivitanoj vi do ne rifuzos, kaj tion ja absolute ne en tiu
cxi grava momento, kiam ni, laux la certigo de spertaj homoj, staras
cxe la komenco de nova tempo.
MULTAJ VOCXOJ
Bravo! Auxskultu! Auxskultu!
(Li donas al la dungitaj servistoj signon; ili alportas la korbon pli
proksimen; la membroj de la festkomitato dum tio, kio sekvas,
elprenas kaj prezentas la ajxojn pri kiuj paroligxos.)
ADJUNKTO RORLUND
Nun estas do por ni la tasko prezenti al Vi argxentan kafoservicon.
Ke gxi beligu Vian tablon, kiam ni estontece kiel tiom ofte antauxe,
kolektigxos en tiu cxi gastama domo. Kaj ankaux Vin, miaj sinjoroj,
kiuj tiel prete asistis al nia plej elstara civitano, ni petas
akcepti etan memorajxon. Tiu cxi argxenta pokalo estas por Vi,
grandkomercisto Rummel. Vi ofte, en elokventaj vortoj, sub la tintado
de pokaloj defendis la burgxajn interesojn de tiu cxi socio; ke vi
ofte trovu indajn okazajxojn por levi kaj malplenigi cxi tiun
pokalon. -- Al Vi, sinjoro komercisto Sandstad, mi transdonas tiun
cxi albumon kun fotografajxoj de kuncivitanoj. Via konata kaj
rekonata humaneco metis vin en tiun agrablan staton nombri amikojn
ene en cxiuj partioj en la socio. -- Kaj al Vi, sinjoro komercisto
Vigeland, por ornamajxo en via sekreta cxambreto, mi povas prezenti
tiun cxi doman predikaron sur veleno kaj en luksa bindo. Dum la
maturiganta influo de la jaroj vi atingis al serioza vivkoncepto;
Via agado en la cxiutagajxoj dum vico da jaroj estis purigita kaj
nobeligita de la penso pri tio pli alta kaj pri tio transa. (turnas
sin al la amaso) Kaj per tio cxi, miaj amikoj, vivuon por konsulo
Bernick kaj liaj kunbatalantoj! Vivuon por la kolonoj de nia socio!
LA TUTA KUNVENARO
Vivu konsulo Bernick! Vivu la kolonoj de la socio! Hura, hura, hura!
FRAUXLINO HESSEL
Bonfelicxon, bofrato!
(Atendoplena silento.)
KONSULO BERNICK
(komencas serioze kaj malrapide) Miaj kuncivitanoj, -- per via
prezidanto dirigxis, ke ni staras antaux la komenco de nova tempo, --
kaj mi esperas ke farigxos tiel. Sed se tio okazu, ni devas proprigi
al ni la veron, -- la veron, kiu gxis cxi-vespere, gxenerale kaj en
cxiuj rilatoj, estis sendoma en tiu cxi socio.
(Surprizo inter la cxirkauxstarantoj.)
KONSULO BERNICK
Mi devas nun komenci refutante la lauxdvortojn, per kiuj Vi,
adjunkto, laux kutimo kaj uzo cxe tiaj okazajxoj, supersxutis min. Mi
ne meritas ilin; cxar gxis hodiaux mi ne estis iu malegoisma viro.
Ecx se mi ne cxiam aspiris monan avantagxon, mi tamen estas konscia,
ke avido kaj deziro al potenco, influo, prestigxo estis la motiva
potenco en la plimulto de miaj agoj.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
(duonlauxte) Kio nun?
KONSULO BERNICK
Vidalvide al miaj samburgxanoj mi ne riprocxas min; cxar mi kuragxas
ekstari en la antauxa linio inter la plej lertaj cxi tie cxe ni.
MULTAJ VOCXOJ
Jes, jes, jes!
KONSULO BERNICK
Sed tio, pro kio mi riprocxas min mem estas, ke mi ofte pro
malforteco agis inside, cxar mi konis kaj timis la emon de nia socio
videti malpurajn motivojn malantaux cxio, kion homo cxi tie
entreprenas. Kaj nun mi venas al la punkto, kiu koncernas tion cxi.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
(maltrankvila) Hm -- hm!
KONSULO BERNICK
Disvastigxas onidiroj pri grandaj acxetoj de bienoj supre en la
lando. Tiujn bienojn mi acxetis, cxiujn, mi sola.
DUONLAUXTAJ VOCXOJ
Kion li diras? La konsulo? Konsulo Bernick?
KONSULO BERNICK
Gxis nun ili estas en mia mano. Kompreneble mi konfidis min al miaj
kunlaborantoj, la sinjoroj Rummel, Vigeland kaj Sandstad, kaj ni
samopiniis pri --
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Ne estas vero! Pruvo -- pruvo --!
KOMERCISTO VIGELAND
Ni ne samopiniis pri io ajn!
KOMERCISTO SANDSTAD
Ne, nun mi do devas diri --
KONSULO BERNICK
Estas tute gxuste; ni ankoraux ne samopiniis pri tio, kion mi volis
mencii. Sed mi certe esperas, ke la tri sinjoroj akordigxos kun mi,
kiam mi rakontos, ke mi cxi-vespere samopiniis kun mi mem, ke cxi
tiuj bienoj ofertigxos al gxenerala mendo de akcioj; kiu ajn kiu
volas, povas preni parton en ili.
MULTAJ VOCXOJ
Hura! Vivu konsulo Bernick!
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
(mallauxte al _konsulo Bernick_) Kia fia perfido --!
KOMERCISTO SANDSTAD
(same) Do trompis nin --!
KOMERCISTO VIGELAND
Nu, do la diablo sxiru --! Ho kruco, kion mi estas diranta?
LA AMASO
(ekstere) Hura, hura, hura!
KONSULO BERNICK
Silenton, miaj sinjoroj. Mi ne meritas cxi tiun saluton; cxar tio,
kion mi nun decidis, ne estis de komence mia intenco. Mia intenco
estis rezervi cxion por mi mem, kaj mi dauxre havas la opinion, ke
cxi tiuj bienoj plej bone estos utiligataj, se ili restos kune en unu
mano. Sed oni povas elekti. Se oni tion deziras, mi estas preta
administri ilin laux plej bona jugxo.
VOCXOJ
Jes! Jes! Jes!
KONSULO BERNICK
Sed unue miaj kuncivitanoj devas koni min gxisfunde. Ke cxiu opulo
esploru sin mem, kaj ke tio estu decidita, ke ekde cxi-vespere
komencigxas nova tempo. La malnova, kun sia sxminkajxo, kun sia
hipokriteco kaj sia falso, kun sia mensoga dececo kaj siaj mizeraj
konsideroj, staru por ni kiel muzeo, malferma por instruo; kaj al cxi
tiu muzeo ni donacas, -- cxu ne, miaj sinjoroj? -- la kafoservicon,
la pokalon kaj la albumon kaj la dompredikaron sur veleno kaj en
luksa bindajxo.
GRANDKOMERCISTO RUMMEL
Jes, kompreneble.
KOMERCISTO VIGELAND
(murmuras) Cxar Vi prenis la aliajxojn, do --
KOMERCISTO SANDSTAD
Bonvolu.
KONSULO BERNICK
Kaj nun la cxefa reguligo kun mia socio. Dirigxis ke fiaj elementoj
forlasis nin cxi-vespere. Mi povas aldoni, kion oni ne scias: La viro
al kiu celigxas, ne forvojagxis sola; lin akompanis por farigxi lia
edzino --
FRAUXLINO HESSEL
(lauxte) Dina Dorf!
ADJUNKTO RORLUND
Cxu!
SINJORINO BERNICK
Kion vi diras! (granda movigxo)
ADJUNKTO RORLUND
Fugxis? Forkurinta -- kun _li!_ Neeblas!
KONSULO BERNICK
Por farigxi lia edzino, sinjoro adjunkto. Kaj mi aldonas pli.
(mallauxte) Betty, regu vin, kaj portu tion, kio nun venas. (lauxte)
Mi diras: Levu la cxapelon por tiu viro; cxar li grandanime prenis la
pekon de aliulo sur sin. Miaj samcivitanoj, mi volas penetri el la
malvero; gxi estis preta venenigi cxiun opan fibron en mi. Vi sciu
cxion. _Mi_ estis antaux dek kvin jaroj la kulpulo.
SINJORINO BERNICK
(malrapide kaj treme) Karsten!
FRAUXLINO BERNICK
(same) Ahx, Johan --!
FRAUXLINO HESSEL
Jen vi fine revenkis vin mem!
(Konsternita surprizo inter la cxeestantaro.)
KONSULO BERNICK
Jes, miaj samcivitanoj, mi estis la kulpulo, kaj li forvojagxis. La
malicajn kaj malverajn onidirojn, kiuj poste disvastigxis, ne povas
homa potenco kontraux-pruvi. Sed pro tio mi ne kuragxas plendi.
Antaux dek kvin jaroj mi altigxis pere de tiuj onidiroj; se mi nun
pro ili falu, pri tio cxiu ajn konsideru en si mem.
ADJUNKTO RORLUND
Kia fulma frapo! La elstarulo de la urbo --! (mallauxte al _sinjorino
Bernick_) Ho, kiel mi bedauxras vin, sinjorino!
HILMAR TONNESEN
Kia konfeso! Nu, jen mi diru --!
KONSULO BERNICK
Sed neniu decido cxi-vespere. Mi petas cxiu ajn iri al la sia, --
pripensi, -- rigardi en si mem. Kiam trankvilo regas la animojn,
montrigxos, cxu mi perdis aux gajnis parolante. Adiaux! Mi ankoraux
havas multon, multon por penti; sed tio koncernas nur mian
konsciencon. Bonan nokton! For la festa luksajxo. Tion ni cxiuj
sentas, ke tiajxo ne havas sian gxustan lokon cxi tie.