Jes, por via limigita rondo, por la laborista profesio. Ho, mi bone
konas vian agitadon; Vi faras paroladojn; Vi agitigas la laboristojn;
sed kiam evidenta progreso ofertas sin, kiel nun niaj novaj masxinoj,
vi ne volas kunlabori; kaj vi farigxas timema.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Jes, mi efektive farigxas timema, sinjoro konsulo; mi timas pro tiuj
multaj, de kiuj la masxinoj prenas la panon. La konsulo ofte parolas
pri la devo atenti pri la socio; sed mi pensas, ke ankaux la socio
havas siajn devojn. Kiel kuragxas la tekniko kaj la kapitalo instali
la novajn inventajxojn en la laboron, antaux ol la socio povas
lernigi novan generacion uzi ilin?
KONSULO BERNICK
Vi tro multe legas kaj cerbumas, Auxne; ne estas bone por Vi; estas
_tio_ kio igas vin malkontenta pri via stato.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Ne estas tio, sinjoro konsulo; sed mi ne toleras ke unu post la alia
el lertaj laboristoj maldungigxas kaj farigxas mankohavaj pro tiuj
masxinoj.
KONSULO BERNICK
Hm; kiam la presarto elpensigxis, multaj skribistoj perdis la
laboron.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Cxu la konsulo sxatus tiun arton, se Vi tiam estus skribisto?
KONSULO BERNICK
Mi ne vokis Vin por disputi. Mi vokis Vin por diri al Vi, ke nia
averiulo "Indian Girl" estu preta forveli postmorgaux.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Sed, sinjoro konsulo --
KONSULO BERNICK
Postmorgaux, Vi auxdas; samtempe kun nia propra sxipo; ne horon pli
malfrue. Mi havas miajn bonajn kialojn por antauxenigi tiun aferon.
Cxu Vi legis la gazeton de hodiaux matene? Nu, do Vi scias ke la
usonanoj cxi tie denove faris tumultojn. Tiu malmorala kanajlaro
kvazaux renversigas la tutan urbon; ne pasas nokto sen iu interbatado
en la gastejoj kaj sur la stratoj; pri cxiu alia abomenajxo mi ne
volas paroli.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Jes, estas certe, ke ili estas fiuloj.
KONSULO BERNICK
Kaj kiu kulpigxas pro tiu malordajxo? Estas mi! Jes, estas mi kiu
kulpigxas. Tiuj gazetskribajxoj aludacxas kasxvorte, ke ni centrigas
la laboron al "La Palmo". Mi, kiu havas la taskon per la ekzemplo
influi la kuncivitanojn, devas lasi jxetigxi tiajon al mi en la
nazon. Tion mi ne toleras. Ne servas al mi, ke mia nomo tiel
makuligxas.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Ho, la nomo de la konsulo estas tiel bona, ke gxi povas porti tion
kaj ankaux pli.
KONSULO BERNICK
Ne nun; gxuste en tiu cxi tempo mi bezonas cxiun estimon kaj
bonvolon, kiun povas montri al mi miaj kunurbanoj. Mi havas en
preparo grandan entreprenon, kiel vi eble auxdis; sed se sukcesigxas
al malbonvolemaj homoj skui la nepran fidon al mia persono, tio povos
okazigi al mi la plej grandajn malfacilajxojn. Tial mi volas por kiu
ajn prezo eviti tiujn malicajn kaj kalumniantajn gazetskribajxojn,
kaj tial mi fiksis la datolimon al postmorgaux.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Sinjoro konsulo, Vi povus same bone fiksi la daton al hodiaux
posttagmeze.
KONSULO BERNICK
Vi aludas ke mi postulas neeblecon?
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Jes, kun tiu laboristaro, kiun ni nun havas --
KONSULO BERNICK
Bone, bone; -- do ni devas sercxi aliloke.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Cxu Vi vere volas maldungi ankoraux pliajn el la malnovaj laboristoj?
KONSULO BERNICK
Ne, pri tio mi ne pensas.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Cxar mi certe kredas, ke tio metus malbonan sangon kaj en la urbo kaj
en la gazetoj, se Vi tion farus.
KONSULO BERNICK
Eble, kaj tial mi tion ne faros. Sed se "Indian Girl" ne estos kvite
vojagxpreta postmorgaux, mi maldungos _Vin_.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
(kun ekskuo) Mi! (Li ridas) Nun Vi sxercas, sinjoro konsulo.
KONSULO BERNICK
Pri tio Vi ne fidu.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Vi povus pensi pri maldungo de _mi_? Mi, kies patro kaj avo estis en
la servo de la sxipfarejo cxiujn siajn vivotagojn, kaj same pri mi --
KONSULO BERNICK
Kiu nun devigas min al tio?
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Vi postulas neeblecon, sinjoro konsulo.
KONSULO BERNICK
Ho, bona volo ne konas neeblecon. Jes aux ne; respondu definite, aux
Vi havas Vian maldungon surloke.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
(pasxon pli proksimen) Sinjoro konsulo, cxu Vi vere pripensis, kion
signifas maldungi malnovan laboriston. Vi pensas ke li devas sercxi
por trovi ion alian? Nu ja, tion li ja povas; sed cxu estas per tio
farite? Vi devus iam esti en la domo de tia maldungita laboristo la
vesperon kiam li venas hejmen kaj metas la ilarkeston interne de la
pordo.
KONSULO BERNICK
Cxu vi opinias, ke mi maldungas Vin kun senzorga koro? Cxu mi ne
cxiam estis bona mastro?
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Tiel ju pli malbone, sinjoro konsulo. Gxuste tial tiuj hejme ne volas
kulpigi _Vin_; ili ne diros ion al mi, cxar tion ili ne kuragxas; sed
ili rigardos min, kiam mi tion ne rimarkas, kaj pensos tiel: certe
estas merite. Jenon Vi vidos -- tion mi ne povas elteni. Tia simpla
viro kia mi estas, mi tamen estas konsiderata kiel la unua inter la
miaj. Mia modesta hejmo ankaux estas eta socio, sinjoro konsulo. Tiun
etan socion mi povis apogi kaj subteni, cxar mia edzino fidis min,
kaj cxar miaj infanoj fidis min. Kaj nun cxio ruinigxos.
KONSULO BERNICK
Jes, se ne povas esti alie, la minoro devas fali por la majxoro; la
specialajxo estu je la nomo de Dio oferata por la gxereralajxo. Iun
alian respondon mi ne scias doni al Vi, kaj alimaniere ne okazas en
tiu cxi mondo. Sed Vi estas obstina viro, Auxne! Vi kontrauxstaras
min, ne cxar Vi nenion alian povas, sed cxar Vi ne volas realigi la
superecon de masxinoj kontraux la manforto.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Kaj Vi persistas je tio, sinjoro konsulo, cxar Vi scias, ke se Vi
forcxasas min, Vi almenaux pruvis por la gazetaro Vian bonan volon.
KONSULO BERNICK
Kaj ja se tiel estus? Vi ja auxdas, kiom tio gravas por mi, -- aux
ekhavi la gazetaron sur la nukon aux bonvoligi gxin por mi en la
momento, kiam mi laboras por granda afero por progresigi la komunan
bonon. Kio do? Cxu mi povas agi alimaniere ol mi faras? Mi povas diri
al Vi, ke cxi tie estas demando cxu subteni Vian hejmon, kiel Vi
esprimas Vin, aux eble teni centojn da novaj hejmoj malsupre, centojn
da hejmoj, kiuj neniam povos fondigxi, neniam ricevos fumantan tubon,
se mi ne sukcesos realigi, tion por kio mi nun laboras. Tial mi donis
al Vi la elekton.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Jes, cxar tiel estas, mi ne havas plian kontrauxdiron.
KONSULO BERNICK
Hm --; Mia kara Auxne, vere cxagrenigas min ke ni devas disigxi.
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Ni ne disigxos, sinjoro konsulo.
KONSULO BERNICK
Kiel?
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
Ankaux simpla viro havas ion por defendi en la mondo.
KONSULO BERNICK
Nu do, nu do; -- kaj vi do opinias, ke vi kuragxas promesi --?
SXIPKONSTRUISTO AUXNE
"Indian Girl" kvitigxos por forvelo postmorgaux. (Li salutas kaj
eliras dekstre.)
KONSULO BERNICK
Aha, jen mi ekmastris tiun obstinulon. Tio estas por mi bona
auxguro --
(_Hilmar Tonnesen_, kun cigaro en la busxo, venas tra la gxardena
pordego.)
HILMAR TONNESEN
(sur la gxardena sxtuparo) Bonan tagon, Betty! Bonan tagon, Bernick!
SINJORINO BERNICK
Bonan tagon.
HILMAR TONNESEN
Nu, vi ploris, mi vidas. Vi sekve scias?
SINJORINO BERNICK
Kion mi scias?
HILMAR TONNESEN
Ke la skandalo vigle evoluas? Uf!
KONSULO BERNICK
Kion tio signifas?
HILMAR TONNESEN
(envenas) Jes, la du usonanoj cxirkauxiras en la stratoj, kaj montras
sin kune kun Dina Dorf.
SINJORINO BERNICK
(postsekvas lin) Sed, Hilmar, cxu eblas --?
HILMAR TONNESEN
Jes, bedauxrinde, estas pura vero. Lona ecx estis tiel senkonsidera
krii post min; sed kompreneble mi sxajnigis ne auxdi.
KONSULO BERNICK
Kaj certe ne pasis nerimarkate.
HILMAR TONNESEN
Ne, tion vi ja komprenas. La homoj staris trankvile postrigardante
ilin. Aspekte onidiro kuris fulme tra la urbo, -- kiel fajro sur la
prerioj. En cxiuj domoj homoj staris cxe la fenestroj atendante ke la
aro pretermarsxu; kapon cxe kapo malantaux la kurtenoj -- uf! Jes,
pardonu, Betty; mi diras uf; cxar tio cxi igas min nervoza; -- se tio
dauxru, mi devas pripensi entrepreni iom longan vojagxon.
SINJORINO BERNICK
Sed vi estus devinta paroli al li kaj admoni lin --
HILMAR TONNESEN
Meze en la strato? Ne, vi devas pardoni. Sed ke tiu homo entute
kuragxas aperi en la urbo! Nu, ni vidu cxu la gazetaro faros finon
pri li; jes, pardonu, Betty; sed --
KONSULO BERNICK
La gazetaro, vi diras? Cxu vi auxdis aludojn pri tiajxo?
HILMAR TONNESEN
Jes, versxajne. Kiam mi foriris de vi hieraux vespere, mi pasxadis al
la klubo pro mia malsano. Mi bone komprenis per la tuja silento, ke
ili estis parolintaj pri la usonanoj. Kaj jen envenas la impertinenta
redaktoro Hammer. Li gratulas min tute lauxte pri la hejmenveno de
mia ricxa kuzo.
KONSULO BERNICK
Ricxa --?
HILMAR TONNESEN
Jes, tiel li esprimis sin. Kompreneble mi mezure rigardis lin
lauxmerite, kaj komprenigis al li, ke mi nenion scias pri la ricxeco
de Johan Tonnesen. "Cxu?" li diras, "jen strangajxo; en usono oni
kutime trabatas sin, kiam oni havas ion komence, kaj via kuzo ja ne
transvojagxis senhava."
KONSULO BERNICK
Hm, faru nun al mi la servon --
SINJORINO BERNICK
(maltrankvila) Jen, vi povas vidi, Karsten --
HILMAR TONNESEN
Jes, mi almenaux havis sendorman nokton pro tiu persono. Kaj li tamen
cxirkauxiras en la stratoj kun vizagxo kvazaux nenio gxenis lin. Kial
li ne tuj malaperis? Estas ja netolereble kiel vivpersistaj iuj homoj
estas.
SINJORINO BERNICK
Dio, Hilmar, kion vi diras?
HILMAR TONNESEN
Ho, mi diras nenion. Sed jen li forsavas sin senvunde el
fervojaj akcidentoj kaj de atakoj de kaliforniaj ursoj kaj de
Nigrapied-Indianoj; ecx ne senskalpigita --. Uf, jen ili estas.
KONSULO BERNICK
(rigardas laux la strato) Ankaux Olaf estas kun ili!
HILMAR TONNESEN
Jes, kompreneble; ili volas ja memorigi al la homoj, ke ili apartenas
al la plej altstara familio de la urbo. Vidu, jen venas cxiuj
neniofarantoj el la apoteko por rigardi ilin kaj fari siajn
rimarkojn. Tio vere ne estas por _miaj_ nervoj; kiel viro sub tiaj
cirkonstancoj kapablu teni la standardon de la ideo alta, tio --
KONSULO BERNICK
Ili iros rekte cxi tien. Auxdu nun, Betty, estas mia definitiva
deziro, ke vi montru al ili cxian afablecon.
SINJORINO BERNICK
Vi permesas, cxu, Karsten?
KONSULO BERNICK
Jes certe; certe; kaj ankaux vi, Hilmar. Espereble ili ne restos
longe; kaj kiam kune inter ni mem --; neniuj aludoj; neniel ni devas
ilin ofendeti.
SINJORINO BERNICK
Ho, Karsten, kiel grandanima vi estas.
KONSULO BERNICK
Nu, nu, lasu tion.
SINJORINO BERNICK
Ho, ke mi danku vin; kaj pardonu, ke mi antauxe farigxis impeta.
Ho, vi ja havis cxian kauxzon por --
KONSULO BERNICK
Lasu, lasu, mi diras!
HILMAR TONNESEN
Uf!
(_Johan Tonnesen_ kaj _Dina_, poste _frauxlino Hessel_ kaj _Olaf_
venas tra la gxardeno.)
FRAUXLINO HESSEL
Bonan tagon, bonan tagon. Vi karaj homoj.
JOHAN TONNESEN
Nun ni cxirkauxiris por viziti la malnovajn ejojn, Karsten.
KONSULO BERNICK
Jes, mi auxdas tion. Multaj sxangxoj; cxu ne?
FRAUXLINO HESSEL
Cxie la grandaj bonfaroj de konsulo Bernick. Ni vizitis la
establajxojn, kiujn vi donis al la urbo --
KONSULO BERNICK
Nu _tie_?
FRAUXLINO HESSEL
"Donaco de Karsten Bernick", kiel skribigxis super la enirejo. Jes,
vi certe estas la viro malantaux cxio en la loko.
JOHAN TONNESEN
Kaj belaj sxipoj vi ankaux havas. Mi renkontis la sxipestron de "La
Palmo", mia malnova amiko de la lernejo --
FRAUXLINO HESSEL
Jes, kaj nova lernejo vi ankaux konstruigis; kaj ankaux la
gas-kondukilo kaj la akvo-kondukilo farigxis dank' al vi, mi auxdas.
KONSULO BERNICK
Nu, oni devas ja labori por la komunumo en kiu oni vivas.
FRAUXLINO HESSEL
Jes, bele, bofrato; sed estas ankaux gxojo vidi, kiel la homoj
montras al vi rekonon. Mi ne estas vanta, mi opinias; sed mi ne
povis min deteni memorigi al iu kaj alia kun kiuj ni parolis, ke
ni apartenas al la familio.
HILMAR TONNESEN
Uf --!
FRAUXLINO HESSEL
Cxu vi diras Uf! al tio?
HILMAR TONNESEN
Ne, mi diris hm --
FRAUXLINO HESSEL
Nu, tion vi rajtas, povrulo. Sed hodiaux vi aspekte estas solaj en la
domo?
SINJORINO BERNICK
Jes, hodiaux ni estas solaj.
FRAUXLINO HESSEL
Jes, efektive ni renkontis moralajn parojn supre sur la foirplaco;
aspekte urgxis por ili. Sed ni mem ankoraux ne suficxe kunparolis;
hieraux ja cxeestis tiuj fervoj-planantoj, kaj aldone ni havis tiun
pastoron --
HILMAR TONNESEN
La adjunkto.
FRAUXLINO HESSEL
_Mi_ nomas lin la pastoro. Sed kion vi opinias pri _mia_ faro dum
tiuj cxi dek kvin jaroj? Cxu li ne farigxis brava knabo? Kiu rekonus
la petolulon, kiu forkuris de la hejmo?
HILMAR TONNESEN
Hm --!
JOHAN TONNESEN
Ho, Lona, ne tro fanfaronu.
FRAUXLINO HESSEL
Jes, pri tio mi estas fiera. Je Dio, tio ja estas la sola, kion mi
faris en la mondo; sed tio almenaux donas al mi iun rajton ekzisti.
Jes, Johan, kiam mi pensas kiel ni du tie transe komencis per niaj
kvar nudaj manacxoj --
HILMAR TONNESEN
Manoj.
FRAUXLINO HESSEL
_Mi_ diras manacxoj; cxar malpuraj ili estis --
HILMAR TONNESEN
Uf!
FRAUXLINO HESSEL
-- kaj malplenaj ili ankaux estis.
HILMAR TONNESEN
Malplenaj? Ne, nun mi devas diri --!
FRAUXLINO HESSEL
Kion vi devas diri?
KONSULO BERNICK
Hm!
HILMAR TONNESEN
Nun mi devas diri -- uf! (Li eliras sur la gxardenan sxtuparon.)
FRAUXLINO HESSEL
Kio estas al li?
KONSULO BERNICK
Ne atentu lin; li estas iom nervoza cxi-tempe. Sed cxu vi ne volas
iomete cxirkauxrigardi en la gxardeno? Tie vi ankoraux ne estis, kaj
gxuste nun mi havas liberan horon.
FRAUXLINO HESSEL
Jes, sxatinde; vi sciu ke en miaj pensoj mi ofte estis en la gxardeno
cxe vi.
SINJORINO BERNICK
Ankaux tie estas grandaj sxangxoj, vi vidos.
(_La konsulo, la sinjorino_ kaj _frauxlino Hessel_ eliras en la
gxardenon, kie oni foje vidas ilin dum kio sekvas.)
OLAF
(cxe la gxardena pordo) Onklo Hilmar, cxu vi scias kion onklo Johan
demandis al mi? Li demandis, cxu mi volas akompani lin al Ameriko.
HILMAR TONNESEN
Vi mallertulo, ankoraux tirante la jupon de via patrino --
OLAF
Jes, sed tion mi ne plu faros. Vi vidos, kiam mi farigxos granda --
HILMAR TONNESEN
Ho, babilajxo; vi ne havas iun seriozan deziron por tiu sxtalhardigxo
en -- (Ili eliras en la gxardenon.)
JOHAN TONNESEN
(al _Dina_, kiu deprenis la cxapelon starante cxe la pordo kaj
skuante la polvon de sia robo) Vi farigxis suficxe varma dum la
promenado.
DINA
Jes, estis gxuinda promenado; tian gxuindan promenadon mi neniam
havis antauxe.
JOHAN TONNESEN
Vi eble kutime ne faras matenajn promenadojn.
DINA
Ho jes; sed nur kun Olaf.
JOHAN TONNESEN
Nu. -- Cxu Vi eble pli emas eliri en la gxardenon ol resti cxi tie?
DINA
Ne, mi pli deziras resti cxi tie.
JOHAN TONNESEN
Ankaux mi. Tamen nun estas interkonsento, ke ni cxiun matenon faros
tian promenadon kune.
DINA
Ne, sinjoro Tonnesen, tion Vi ne farus.
JOHAN TONNESEN
Kion mi ne farus? Vi ja promesis.
DINA
Jes, sed kiam mi pripensas, -- Vi ne eliru kune kun mi.
JOHAN TONNESEN
Sed kial ne?
DINA
Nu, Vi estas fremdulo; Vi ne povas kompreni; sed mi diru al Vi --
JOHAN TONNESEN
Ja?
DINA
Ne, mi preferas ne paroli pri tio.
JOHAN TONNESEN
Ho certe; al mi Vi povas ja paroli pri kio ajn.
DINA
Jes, mi diru al Vi, ke mi ne estas kiel la aliaj junaj knabinoj;
estas io -- io tia pri mi. Tial vi ne faru.
JOHAN TONNESEN
Sed tion cxi mi tute ne komprenas. Vi do ne faris ion malbonan?
DINA
Ne mi, sed --; ne, nun mi ne volas paroli pli pri tio. Vi certe
sciigxos de aliuloj.
JOHAN TONNESEN
Hm.
DINA
Sed estas io alia, pri kio mi volus demandi vin.
JOHAN TONNESEN
Kaj kio estas tio?
DINA
Lauxdire estas facile akiri iun lertecon tie transe en Ameriko?
JOHAN TONNESEN
Nu, tiel facile tio tamen ne cxiam estas; oni devas ofte suferi kaj
pene labori en la komenco.
DINA
Jes, tion mi emus --
JOHAN TONNESEN
Vi?
DINA
Mi certe povas labori; mi estas forta kaj sana, kaj onklino Marta
multe legis kun mi.
JOHAN TONNESEN
Sed je diablo, venu kaj forvojagxu kun ni.
DINA
Ho, Vi nur sxercas; tion Vi ankaux diris al Olaf. Sed _tion_ kion mi
volus scii, estas cxu la homoj estas tre -- tre moralecaj tie transe?
JOHAN TONNESEN
Moralecaj?
DINA
Jes, mi pensas, cxu ili estas tiel -- decaj kaj konvenkondutaj, kiel
cxi tie.
JOHAN TONNESEN
Nu, ili tamen ne estas tiel malbonaj, kiel oni cxi tie kredas. Pri
tio Vi ne timu.
DINA
Vi ne komprenas min. Mi dezirus, ke ili ne estus tiel decaj kaj
moralecaj.
JOHAN TONNESEN
Do ne? Kiel dezirus Vi ke ili estus?
DINA
Mi volus ke ili estu naturaj.
JOHAN TONNESEN
Nu ja, eble gxuste _tiaj_ ili estas.
DINA
Cxar tial estus bone por mi se mi venus transen.
JOHAN TONNESEN
Jes, certe estus! Tial vi akompanu nin.
DINA
Ne, kun Vi mi ne volus vojagxi; mi devus vojagxi sola. Ho, mi certe
atingus ion; mi certe farigxus --
KONSULO BERNICK
(antaux la gxardena sxtuparo kun la du sinjorinoj) Restu, restu; mi
sercxos gxin, kara Betty. Vi facile malvarmumigxus.
(Li venas en la salonon kaj sercxas la sxalon de la _sinjorino_.)
SINJORINO BERNICK
(ekstere en la gxardeno) Ankaux vi kunvenu, Johan; ni iros en la
groton.
KONSULO BERNICK
Ne, Johan devas resti. Jen vidu, Dina; prenu la sxalon de mia edzino
kaj kuniru. Johan restos cxe mi, kara Betty. Mi ja bezonas auxdi ion
pri la kondicxoj tie transe.
SINJORINO BERNICK
Jes, jes; sed venu do poste; vi ja scias kie vi trovos nin.
(_Sinjorino Bernick, frauxlino Hessel_ kaj _Dina_ foriras tra la
gxardeno dekstren.)
KONSULO BERNICK
(momenton postrigardas ilin, iras por fermi la plej internan pordon
maldekstre, poste iras al Johan, kaptas liajn manojn, skuas kaj
premas ilin) Johan, nun ni estas solaj; permesu al mi danki vin.
JOHAN TONNESEN
Pro kio?
KONSULO BERNICK
Mia domo kaj hejmo, mia familia felicxo, mia tuta civitana stato en
la socio, -- cxion mi sxuldas al vi.
JOHAN TONNESEN
Nu, tio gxojigas min, kara Karsten; sekvis do io bona el tiu freneza
historio.
KONSULO BERNICK
(denove skuas liajn manojn) Dankon, tamen dankon! Ne unu inter dek
mil farus, kion vi tiam faris por mi.
JOHAN TONNESEN
Jen babilajxo! Cxu ni ne ambaux estis junaj kaj facilanimaj? Unu el
ni devis ja preni sur sin la kulpon --
KONSULO BERNICK
Sed kiu estis pli proksima ol la kulpulo?
JOHAN TONNESEN
Haltu! Tiam la senkulpulo estis pli proksima. Mi ja estis libera kiel
birdo, orfa; eskapi el tiu penego en la oficejo estis por mi felicxo.
Vi kontrauxe havis vian maljunan patrinon en vivo, kaj krome vi ja
estis sekrete fiancxigxiinta al Betty, kiu multe sxatis vin. Kiel
okazus pri sxi, se sxi estus sciigxinta --?
KONSULO BERNICK
Vere, vere, vere; sed --
JOHAN TONNESEN
Kaj cxu ne estis gxuste pro Betty, ke vi rompis tiun kasxrilaton kun
sinjorino Dorf? Estis ja gxuste por rompi, ke vi vizitis sxin tiun
vesperon --
KONSULO BERNICK
Jes, tiun malfelicxan vesperon, kiam tiu drinkemulo venas hejmen --!
Jes, Johan, estis pro Betty; sed tamen, -- ke vi tiel grandanime
povis turni la sxajnon kontraux vin mem kaj forvojagxi --
JOHAN TONNESEN
Neniuj skrupuloj, kara Karsten. Ni ja samopiniis, ke tiel estu;
savenda vi ja estis, kaj vi ja estis mia amiko. Nu, pri tiu amikeco
mi fieris! Cxi tie mi penegis kiel hejmasidulo; kaj jen vi revenas,
eleganta kaj nobla, de via granda vojagxo eksterlanden; vizitis
Londonon kaj Parizon. Kaj vi elektas min via amiko, kvankam mi estis
kvar jarojn pli juna ol vi; -- nu, tio do estis cxar vi amindumis al
Betty; _nun_ mi ja komprenas. Sed ho, kiel fiera mi estis pro tio!
Kaj kiu ne estus? Kiu ne volonte oferus sin por vi; precipe kiam nur
temis pri ne pli ol monat-dauxra urba klacxado, kaj ke oni tuj povis
forkuri en la vastan mondon.
KONSULO BERNICK
Hm, mia kara Johan, mi sincere diru al vi, ke tiu historio ankoraux
ne estas tute forgesita.
JOHAN TONNESEN
Cxu ne? Nu, kiel tio koncernas min, kiam mi sidas tie transe sur mia
bieno --
KONSULO BERNICK
Vi do revojagxos?
JOHAN TONNESEN
Kompreneble.
KONSULO BERNICK
Sed tamen ne tiel frue, mi esperas?
JOHAN TONNESEN
Kiel eble plej frue. Estis ja nur por kontentigi al Lona, ke mi
akompanis sxin cxi tien.
KONSULO BERNICK
Nu? Kiel do?
JOHAN TONNESEN
Jes, vidu, Lona ne plu estas juna, kaj lastatempe la sopiro al la
hejmo komencis sorcxi kaj tiri sxin; sed sxi neniam volis konfesi
tion; (ridetas) kiel kuragxus sxi postlasi min, facilanimulon, min,
kiu jam en la agxo de dek naux eniris en --
KONSULO BERNICK
Kaj sekve?
JOHAN TONNESEN
Nu, Karsten, nun mi faros konfeson, pri kiu mi hontas.
KONSULO BERNICK
Vi do ne konfesis al sxi la konekson?
JOHAN TONNESEN
Jes. Ne estis gxuste de mi, sed mi ne povis alion fari. Vi ne povas
imagi al vi, kio Lona estis por mi. Vi neniam toleris sxin; sed por
mi sxi estis kvazaux patrino. En la unuaj jaroj, kiam estis pene por
ni tie transe, -- ho! kiel sxi laboris! Kaj kiam mi estis malsana dum
longa tempo, kaj nenion enspezis, kaj ne povis protesti, sxi komencis
kanti kanzonojn en la kafejoj, -- prezenti prelegojn, pri kiuj la
homoj sxercadis; kaj sxi ankaux verkis libron, pri kiu sxi poste kaj
ridis kaj ploris, -- cxion por subteni la vivon en mi. Cxu mi do
povus rigardi, ke sxi, cxi tiun vintron marasmigxu, _sxi_, kiu
penegadis por mi? Ne, tion mi ne povis, Karsten. Kaj jen mi diris:
Vojagxu vi, Lona; ne timu pro _mi_; mi ne estas nepripensema, kiel vi
pensas. Kaj jen -- jen sxi sciigxis.
KONSULO BERNICK
Kiel sxi prenis tion?
JOHAN TONNESEN
Nu, sxi opiniis, kiel vere estis, ke kiam mi scias ke mi estas
senkulpa, ne povus esti embaraso por mi fari ekskurseton cxi tien.
Sed estu trankvila; Lona nenion malkasxos, kaj _mi_ gardos mian
busxon la duan fojon.
KONSULO BERNICK
Nu ja; mi fidas tion.
JOHAN TONNESEN
Jen mia mano. Kaj nun ni ne plu parolu pri tiu malnova historio;
felicxe gxi estas la sola petolajxo pri kiu iu el ni estas kulpa, mi
pensas. Nun mi volas gxui la malmultajn tagojn, kiujn mi restos cxi
tie. Vi ne imagas kian bonegan ekskurson ni havis cxi-matene. Kiu
imagus ke tiu knabineto, kiu cxirkauxkuris ludante angxelon en la
teatro --! Sed diru, -- kio poste okazis pri sxiaj gepatroj?
KONSULO BERNICK
Ho, kara, mi ne scias pri io pli rakontinda, ol tio kion mi skribis
al vi tuj post kiam vi estis forvojagxinta. Nu, vi ja ricevis la du
leterojn?
JOHAN TONNESEN
Jes, ja, mi havas ambaux. La drinkemulo ja forkuris de sxi?
KONSULO BERNICK
Kaj poste mortigxis en ebrieco.
JOHAN TONNESEN
Ankaux _sxi_ mortis mallonge poste? Sed vi certe faris por sxi tion
kion vi kasxe povus fari?
KONSULO BERNICK
Sxi estis fiera; sxi nenion perfidis, kaj volis akcepti nenion.
JOHAN TONNESEN
Nu, tamen estis gxuste de vi preni Dina en la domon.
KONSULO BERNICK
Jes, efektive estis. Cetere estis vere Marta, kiu efektivigis tion.
JOHAN TONNESEN
Do estis Marta? Jes, Marta -- vere -- kie _sxi_ estas hodiaux?
KONSULO BERNICK
Nu _sxi_, -- kiam sxi ne devas atenti pri la lernejo, sxi havas siajn
malsanulojn.
JOHAN TONNESEN
Do estas Marta, kiu okupis sin pri sxi.
KONSULO BERNICK
Jes. Marta ja cxiam havis emon por edukado. Tial sxi ankaux akceptis
oficon en la lernejo. Tio estis ege malsagxa de sxi.
JOHAN TONNESEN
Jes, sxi aspektis ege laca hieraux; _mi_ ankaux timas, ke sxi ne
havas sanon por tio.
KONSULO BERNICK
Ho, pri la sano, sxi eble eltenus. Sed estas malagrable por _mi_;
sxajnas kvazaux mi, sxia frato, ne volus subteni sxin.
JOHAN TONNESEN
Subteni? Mi kredis, ke sxi havas tioman kapitalon mem --
KONSULO BERNICK
Ecx ne sxilingon. Vi certe memoras, kiel pene estis por patrino, kiam
vi forvojagxis. Sxi dauxrigis ioman tempon per kunhelpo de mi; sed
per tio mi ne longe povus esti kontenta. Kaj mi akceptis anigxi en la
firmaon; sed ecx ne _tio_ estis sukceso. Mi tial devis transpreni
cxion, kaj kiam ni faris la bilancon, montrigxis, ke restis preskaux
nenio el la parto de patrino. Kiam patrino mallonge poste mortis,
ankaux Marta staris senrimeda.
JOHAN TONNESEN
Kompatinda Marta!
KONSULO BERNICK
Kompatinda? Kial tio? Vi do ne pensas, ke mi lasas sxin ion malhavi?
Ho ne, tion mi kuragxas diri, ke mi estas bona frato. Kompreneble sxi
logxas kune kun ni kaj mangxas cxe nia tablo; per sia instru-salajro
sxi povas abunde vestigi sin, kaj sola virino, -- kion pli sxi
bezonas?
JOHAN TONNESEN
Tiel ni ne pensas en Ameriko.
KONSULO BERNICK
Ne, tion mi ja kredas; en strecxe agitita socio kiel la usonana. Sed
cxi tie en nia eta rondo, kie, dank' al Dio, la koruptigxo gxis nun
almenaux ne enpenetris; cxi tie la virinoj kontentigxas per deca
kvankam modesta stato. Cetere Marta mem kulpas; sxi estis povinta
sekurigi prizorgon antaux longe, se sxi mem volus.
JOHAN TONNESEN
Vi aludas, ke sxi povus edzinigxi?
KONSULO BERNICK
Jes, krome sxi estus povinta ege favore establigxi; sxi ricevis
plurajn bonajn ofertojn; suficxe strange; senrimeda knabino, ne plu
juna, kaj krome tute sensignifa.
JOHAN TONNESEN
Sensignifa?