Het eerste beginsel van de nationale drachten is dus de
bewoners uit een zeker land van die, uit een ander gewest,
te doen onderscheiden. Het is begrijpelijk, dat daarom het
wezen van de nationale drachten ten nauwste samenhangt met het
nationaliteits-gevoel. Sterker nog. Het vindt zelfs zijn oorsprong in
gewestelijke concentratie, soms zelfs in den wil van een stad of dorp
om zich geheel van de buitenwereld af te scheiden, te onderscheiden.
Het wezen van een nationale kleedij is derhalve geheel tegenovergesteld
aan het wezen van de mode. Want de mode vooronderstelt een
internationale idee, of althans een idee waarin den wil zich als
land of stad in zichzelf te onderscheiden, is opgeheven. De mode
vooronderstelt een gelijkheid in nationaliteiten, steden en bewoners,
en uit zich in gelijkvormigheid. De nationale kleedij bestreeft juist
het tegenovergestelde, de zoo sterk mogelijke individualiseering van
een land, een stad, zijn bewoners, waarvan zij de persoonlijkheid
accentreert.
In zoo verre is ook de idee van een nationale kleedij geheel
tegenovergesteld aan die van het uniform. Want een uniform bedoeld
een uiterlijke gelijkvormig making met de volkomen terzijde zetting
van de persoonlijkheid. In zooverre is dus de idee van een uniform
gelijk aan het wezen van de mode. Maar een uniform wordt gedragen
op bevel, de mode volgt ieder individu uit eigen keuze.... als men
't tenminste zoo noemen mag.
Maar bij de mode is althans nog sprake van persoonlijkheid, te meer
ook daar ieder individu, naar eigen smaak, de mode veranderen kan,
niet alléén voor zoover het zijn eigen kleeding betreft, maar ook
zelfs op de kleeding van anderen invloed kan uitoefenen.
In de nationale kleeding echter treedt de persoonlijkheids-idee van
het volk--als volk--op, ze vormt er het wezen van, d.w.z. ze brengt de
persoonlijkheids-idee van een gemeenschap tot uiting. En aangezien een
gemeenschap niet spoedig nieuwe ideeën, nieuwe uitingsvormen aanneemt,
is het logisch, dat het beginsel van de nationale kleederdrachten
ten nauwste samenhangt met het begrip "_conservatisme_"--maar, in
den goeden zin van dit woord.