Ang lahat na nakaalam n~g pagkamatay ni matandang Tacio ay malungkot
na nagbibilang n~g araw, at n~gayo'y ikaapat na araw na magmula n~g
ilibing ang nalunod. Ang balo n~g namatay sanpon n~g m~ga kasuyó ay
naghahandaan upang ipagparasal n~g gabing yoon, kaya, n~ga't
nagkatipon sa bahay n~g namatay. Na roon na ang Kapitan, ang
Directorcillo, ang Paré, at ang m~ga Cantores ay nagdasal n~g
responso, sampon n~g m~ga manang at ang lahat na doroon. Nang matapos
ay pawang inanyayahan sa paghahapunan at dina n~ga naluatan at
nalilikmo nang lahat sa paligid n~g isang mahabang dulang na kina
hahainan n~g mabubuti at masarap na pagkain na ang litson at tinolang
manok ay kapiling n~g patis na may dayap at n~g salaang maasim asim.
Nang malapit na ang pagkatapos n~g paghapon ay napansin n~g lahat ang
isang tinig na nagbubuhat sa gawing itaas n~g palupo na tapat n~g
dulang. Ang lahat ay na patin~galá at doon n~ga'y nakita ang duyang
may nakalawit na isang paa. Marami ang nagulat at tumakbó, lubhà ang
m~ga babaie. Pinagtulung-tulun~gang ibaba ang duyan at n~g narito na'y
mahinusay na nagsalita ang matanda, na nagpalutô n~g tsá na pinatakan
n~g gatas amargas, sa gitna n~g di masayod na katuaan at tawanan. Ang
kaumpok na m~ga daló sa piguing na yaon ay walang pagkasiahan sa
lugod, kaya n~ga yata ang Directorcillo ay di nakatiis na di bumigkas
n~g isang tulà na kaniang biglang ipinamutawi, na anya'y,
M~ga, maguinoo,
Ang tawo'y di n~ga sukat na magsasabi,
n~g tapos sa sinomang kapua lalaki,
sapagka't kung ganito n~ga ang mangyari
kahiyahiyang lubha sa kania ding sarili.
(Nan~ga tilihán)
Ipinalalagay nating patay n~gang tunay
si Pareng Tacio kaya n~ga nagdasalan,
dili pala gaion at siang tumatanaw
kung sino sa atin ang malaking samual.
(tawanan)
Ang gawang maglimos ay gawang magaling
na di n~ga lubhang kaluluguihan natin;
paris n~ga n~gaio'y m~ga tian natin
di mababayaran n~g tigagatlong aliw.
(tawanan)
Kaya n~ga lubos ang pasasalamat ko
sa pan~galan lamang ni Cumpareng Tacio,
biniguian lugal na magkasalo-salo
tanang cantores at sampon maguinoo.
(walang makahin~ga)
Sapagka n~gá't naguing ugali na natin
m~ga kantores sa huli ang kaín
tan~gi lamang n~gaion na napapiling din,
kaakbay n~g kurang kaagapay natin.
(may na hikáb pa)
Ang ipinagbadya'y di ko tinitikis
kaya ang hiling ko'y inio n~g íalis
sa puso niniong maalam magkipkíp
at sa kakulan~ga'y marunong magtakíp.
(may na banlág)
Inuulit ko'y ang pagpapasalamat
dito sa may boda at tanang kaharap;
huag din nawang isaman ay magkalamat
m~ga pinga't basong dito n~ga't sinangkap.
(Na patawa ang asawa ni tandang Tacio)
At natapos na.
Nagpagakpakan at muling nagkatawanan at dito nama'y hinan~gaan ang
pagkakapamigkas n~g Directorcillo n~g gaiong tugma, at sapol na n~ga
noo'y pinagmatahan sia n~g kanilang kura at ipinalagay sa kaniang
sarili na isa sa m~ga may magagawa sakalí pagdating n~g araw, na ito'y
hindi nagluat, sapagkat may ilang panahon lamang at ang Directorcillo
n~ga ay napatapon na sa ibang lupain, at noo'y nagsisimula na ang
himagsikan.
Ang lahat ay nagpaalam na, at ipinalagay na ang m~ga kantores ang
siyang napahirapan sa gaiong kasistihang guinawa n~g matanda; kaya
n~ga ang m~ga ito'y nagsabi na di na sila mauuli ninoman, bagama't
kadidinig pa lamang n~g ipinamutawi n~g Directorcillo.