SENAMUS: Ego a pontificibus Romanis1 didici, haereticum esse neminem,
qui ex duabus vel pluribus inter se de religione discrepantibus
doctorum virorum sententiis, utram libet, tueatur.
1. Innocens IV. in c. Si invitaveris de constitutione Thom ... lib. 4
sent. dist. 3. qu. 2 etc. si per duos, de Simonia.
CORONAEUS: Ita quidem opinor, si disputatio est περὶ τῶν ἀδιαφόρων, non
tamen si de summa religionis aut de fidei capitibus quaeratur.
SENAMUS: At in eo ipso controversia gravis est, quae sint capita fidei?
Nam Sorbonici theologi duodecim Christianae fidei capitibus centum
viginti subrogarunt et capitalibus suppliciis addixerunt, qui contra
sentirent, inter quae capita illud etiam conscriptum est, beatum Petrum
non Petrum, beatum Paulum non Paulum dici oportere.
TORALBA: Video Judaeos a Christianis, Agarenos ab utrisque de summa
religionis dissidere, graves etiam Agarenos inter ipsos controversias
fidei existere, nec pauciores1 centum viginti haereses a Tertulliano et
Epiphanio inter Christianos commemorari, nec tantum haereticos majorum
gentium a se invicem dissidere, verum etiam eos, qui plus caeteris
sapere videntur, Damascenum inquam a Chrysostomo, Cyprianum a
Tertulliano, Epiphanium ab Eusebio, Hieronymum ab Augustino, Gregorium
ab Hieronymo, Origenem a caeteris, Abaelardum a Bernhardo, Thomam a
Scoto, Henricum a Durando, Albertum ab Henrico et postremo quemque
superiorum scriptorum sugillare. Quin etiam magistrum sententiarum
haeresium viginti quinque a junioribus Sorbonicis denotari, Graecos
Christianos a Latinis, Romanos a Germanis, Helveticos et Gallos ab
utrisque, Lutherum a Zwinglio, Calvinum a Stanckaro, Bezam a
Castellione, in summa fere singulos a singulis, ut omnes ab omnibus,
mutuis maledictis et execrationibus refutari. Ac tametsi Judaei suae
religionis puritatem constantia majore tueri videantur, orientales
tamen ab occidentalibus in ritibus discrepant. Quae cum ita sint, nonne
praestat simplicissimam illam et antiquissimam eandemque verissimam
naturae religionem, uniuscujusque mentibus ab immortali Deo insitam, a
qua 352 dissidendum non erat, amplexari, illam inquam religionem, in
qua Abel, Enochus, Lothus, Sethus, Noëmus, Jobus, Abrahamus, Isaacus,
Jacobus, Deo carissimi heroës vixerunt, quam inter tot ac tam varias
opiniones incertum quemque vagari, nec habere certam animi sedem, in
qua acquiescat?