290 CURTIUS: Permulta quidem huc atque illuc dispersa, nullum tamen
aeque perspicuum est, ut Danielis1, qui non modo Messiam interficiendum
divino afflatu praedixit, sed etiam annos, menses, dies, momenta sic
notavit, ut non tam calamo tragoediam scripsisse, quam rem ipsam
penicillo depinxisse, et quae Jesaias2 trecentis circiter annis ante
adumbrarat, coloribus perspicuis illustrasse videatur. _Virum_, ait
Jesaias, _aspectu contemptibilem, qui aegritudines ac imbecillitates
nostras pertulit, quem nos arbitramur a Deo percussum et afflictum.
Ipse graviter vulneratus est propter improbitates nostras, et attritus
propter flagitia nostra, supplicia quae nos luere decuerat, imposita
illi fuere, ac livoribus ejus curati sumus. Idem sicut ovis ad
mactationem deducta non aperuit os suum, sed ad supplicium raptus est.
Generationem ejus quis enarrabit? Cognitione sui multos justificabit,
justus servus meus, quorum flagitia ipse sustinebit._ Et eadem
Zachariae verbis confirmantur ac Hieremiae versibus3: _Spiritus_,
inquit, _oris nostri Christus dominus captus est in peccatis nostris._
1. Danielis 8 seq. 2. Jesaias cap. 53. 3. Zach. 12, 10. Jerem. 23, 5
sq. 32, 15 sq.
SALOMO: Hic certe locus, quem potissimum ex omnibus urgent Christiani
et in quo plerique1 haeserunt, nihil ad Messiam, nihil ad filium Dei,
multo minus ad Jesum pertinet, neque idem filius Dei, sed servus ab
Esaia vocatur. Et quidem falsum et absurdum esset, quod pontifices
Romani solenni carmine pridie paschatis2 usurpant: O rem mirabilem! ut
servum redimeres, filium tradidisti. At Jesaias appellat servum, non
filium. Quomodo agitur ista cohaerebunt? Videmus autem in sacra
scriptura complures Messias, scilicet Mosen, Josuam, Jephtem, Gedeonem,
Samuelem, Davidem, Saulum, qui omnes Messiae vocantur, nullum tamen ex
his pro expiatione populi supplicio affectum. Nec tamen dubito, quin
Deus ob unius integerrimi et innocentissimi civis virtutem interdum
totam civitatem ac regionem absolvere velit, eoque forsitan pertinet
Jesaiae dictum, cui consimile est illud Salomonis3: _Oppidum_, inquit,
_angustum et in eo pauci cives, quod a rege potentissimo cinctum est
obsidione, aggestis undequaque substructionibus ac turribus maximis ad
ejus expugnationem. In qua tamen civitate egentissimus quis ac
sapientissimus exstitit, qui oppidum ab excidio servavit, nec civium
quisquam suspicatus est, i.e. unius interdum civis integritas et eximia
virtus ac probitas quanquam ignoti ac ignobilis, totam civitatem ab
ultione4 et ira Dei potentissimi regis, a bello, a fame, a popularibus
morbis servavit._ Quod autem attinet ad Hieremiae 291 versum, vulgaris
interpretatio ab ebraica locutione plurimum differt. Sic enim ad
verbum: _Spiritus narium nostrorum unctus dominus captus est in retibus
eorum, quae nihil ad Jesum._
1. Alibi: _plurimum_. 2. Alii: _Pascha_. 3. Eccles. 9, 14 sqq. 4.
Alibi: _ustione_.
FRIDERICUS: Quam belle detorta haec oracula videmus, quanquam Salomonis
haec interpretatio tota ratione differt ab interpretatione Rabbi
Davidis Kimchi, qui hunc locum non quidem ad Messiam, sed ad populum
Israëlem referendum putat, quasi populus Israel pro flagitiis aliorum
populorum expiaret; sed huic interpretationi repugnant haec verba:
_Vulneratus est pro peccatis populi Dei_;1 quomodo enim populus Dei pro
populo Dei trucidatus esset?