CURTIUS: Ex omnibus paganorum monumentis, quae ad trinitatis mysterium
afferri possant, vix ullum est illustrius aut nobilius oraculo, quod
Heraclides Ponticus in templo Serapidis scriptum fuisse narrat, his
verbis:
Πρῶτα θεὸς, μετέπειτα λόγος καὶ πνεῦμα σὺν αὐτοῖς,
i.e. Principio Deus est, tum verbum, his spiritus una est. Congenita
haec tria sunt, cuncta haec coëuntia in unum.
OCTAVIUS: Istud oraculum ex eadem officina christiana prodiisse non
dubito, ex qua prodierunt consimilia, quae pridie allata sunt ex
Apolline.
TORALBA: Caetera quidem Academicorum scripta, quae refutatione minus
egent, omitto, quia ὀυδὲν1 πρὸς ἔπος. Sed quisquis tandem fuerit
Trismegistus ille, quem et Isidis magistrum et Aegyptium scriptorem
omnium post Mosen antiquissimum esse Isidis statuae inscriptio et ratio
temporis2 cogit confiteri. Qui vero libri Trismegisti nomine
circumferuntur, non nisi graece exstitisse, cum latine redderentur,
planum est, et auctorem ex junioribus Academicis plura3 Platonis
decreta descripsisse. Nam qui minus fabulantur, libros ei tribuunt
36525, Jamblichus vero 110004, et quae 282 ex illis libris excerpta
fuere a Jamblicho, Plotino, Proclo, Cyrillo, modis omnibus dissimilia
leguntur ab iis, quae in Pimandro et Poëmate scripta legimus. Quae
autem ad trinitatis argumentum allata sunt a Friderico, ad verbum
descripta videntur, non tam a Trismegisto, quam ex epistola Platonis ad
Hermiam et Dionysium, ubi Deum universitatis principem facit, secundam
vero intelligentiam a prima creatam i.e. mentem mundi totius, tertiam a
secunda, quam mundi animam Platonici5 omnes interpretantur, quartam a
tertia, atque ita deinceps ad extremam mentem. Peripatetici vero mentes
omnes ab eodem principio simul derivari tradunt. Sed utramvis
sententiam sequamur, necesse est, ab uno principio caetera omnia manare
ac propterea composita, creata, fluxa, caduca judicari. Quoniam, inquit
Plotinus,6 omne quad non est primum, non est simplex, πᾶν γὰρ τὸ οὐ
πρῶτον οὐχ ἁπλοῦν.
1. Alii: μηδὲν. 2. Alius: _temporum_. 3. Alii: _pura_. 4. Alii:
_110000_. 5. Platonici in Timaeum. Jamblichus in lib. de myst. l. III.
Plotinus de anima. Leo de amore. 6. In libro g. Prognost.
FRIDERICUS: Quid tum? Neque enim in trinitate quicquam tempore prius
aut posterius, sed tantum ordine relationis, nec minus est creator
filius quam pater, aut spiritus sanctus quam uterque. Id autem
significatur prîmo verbo libri originum בְרֵשִּׁת ברָא i.e. in
principio creavit pater, filius et spiritus sanctus, nam vox ברא tribus
litteris tres personas innuit, scilicet אב, בן, רוּח patrem, filium,
spiritum sanctum, quod ex arcanis sanctis Ebraeorum et Kabbala
diviniore promi non negabit Salomo, et ex verbo ברשת litteris
commutatis, transpositis, compositis, sejunctis haec verba conflari:
pater per filium principium finem creavit, caput, ignem, fundamentum
magni hominis foedere bono. לב saepe pro טב accipitur. Juvat enim
Ebraeos suis pugionibus et gladiis jugulare.
SALOMO: Quis non videt, ex iisdem litteris diversissimas sententias
fingi posse? Nunquam enim majores nostri Kabbalae genus istud valde
probarunt. Ac multo probabilius esset, ex nomine tetragrammato
quaternitatem comminisci, quam trinitatem, ut Basilides evangelista,
cujus sententiam Noëtiani ac Lombardus ipse, sententiarum magister,
secuti videntur, ut Johannes Abbas scriptum reliquit, quod praeter
personas tres quartam subjecerunt, quam ὑποκράτορα1 vocabant. In qua
sententia fuisse videntur Pythagoraei, qui sanctam quaternitatem jurare
consueverant, i.e. τὴν ἁγίαν τετρακτύαν, quam tetragonali pyramide
mundorum multa millia continere denotabat Timaeus Locrensis. Et quidem
magistri sententiarum de quaternitate efficax et arguta ratio aut
statuit quaternitatem, aut trinitatem evertit, quia duabus rationibus
producentium duas productorum opposuit, scilicet rem generantem, rem
genitam, rem spirantem, rem nec genitam, nec generantem, nec spirantem.
Cui opinioni aptius convenirent quatuor rotae totidemque animalia
divinae visionis2 et illa Dei vox ad Mosen, 283 divina nomina quater
repetentis, scilicet3: _Deus patris tui, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus
Jacob._