FRIDERICUS: Mirum videri non debet, si Judaei oracula aliquantum
obscura alio detorquent, cum ea ipsa, quae nihil obscuritatis habent,
sed in perspicua luce posita sunt, argutiarum caligine obruere ac solis
ipsius splendorem obvelare conentur. Quanquam innumerabilia sunt ejus
rei oracula, quibus vaticinium illud Jeremiae1 confirmat: _Ecce_,
inquit dominus, _veniet dies, ut excitem germen justum Davidi; regnabit
rex prudenter ac juste imperabit, in diebus ejus servabitur Juda et
Israël cum securitate florebit, et hoc nomen ejus, quo vocabunt eum
Deus aeternus justitia nostra._ Utitur insuper2 sacratissimo nomine
יהוה, quod nulli creaturae communicabile est, unde colligit acutissimus
quidam theologus3 ex hoc Hieremiae loco, Messiam Deum futurum, quae4 ad
Ezechiam nullo modo referri possunt, cum ante mortuus esset, quam
Hieremias nasceretur.
1. Jerem. 23 et 33. 2. Deest in alio codice. 3. Calvinus. 4. Alibi:
_quae ... potest_.
SALOMO: Haec ad Zorobabelem, principem regiae stirpis, pertinere,
sequentia declarant, quoniam hic populum de captivitate Babylonica in
Judaeam reduxit. Id1 autem2, quod Fridericus subjecit ex Hieremia:
_Vocabunt eum Deus aeternus_, nusquam in ullis exemplaribus legi:
_Vocabunt eum_, sed vox יִקְרְאוּ h.e. clamabunt sive alta3 voce dicet
populus: Deus est justitia nostra! Quae phrasis hebraica est frequens
in sacris litteris et ab eodem Hieremia paulo post usurpata4: _In
diebus illis_, inquit, _servabitur5 Juda, Hierosolyma otium colet et
vocabitur Deus aeternus justitia nostra._ Nam utroque loco adjectum est
nomen Jehovah. Quis autem tam ineptus est, ut Dei nomen urbi tribuat?
Consimilis est locutio haec: Et vocavit6 Jacob aram: fortis Deus
Israëlis7. Item apud Ezechielem8: _Et Hierusalem vocabitur Deus
aeternus nomen ejus_ i.e. יהוה per Mappik in הּ, quod foemininum sonat,
non masculinum. Videtis, in quos errores linguae sanctae ignoratio
deploranda theologos christianos adegerit9.
1. Alibi: _Quod_. 2. Desunt duo haec verba in alio codice. 3. Alibi:
_elata_. 4. Jerem. 33, 16. 5. Alius: _separabitur_. 6. Alibi:
_vocabat_. 7. Genes. 33, 20. 8. Ezech. 25, 3 sqq. 9. Alii: _adegit_,
vel: _redegerit_.
212 FRIDERICUS:1 Mirabiles argutiae conflantur a Judaeis non tam
ignaris, quam pervicacibus, ut perspicua scripturae sacrae loca quasi
atramento sepiae2 suffusa delitescant3. Caetera videamus.