CURTIUS: Est apud Originem1 gravis et acerba reprehensio in eos, qui
quod mentibus de Christo sentirent, id ipsum verbo negarent. Tales
hypocritas Deus apud2 Heliam hac ratione refellit3: _Reliqui mihi 7000
virorum_ etc. Haec verba non ad mentem4, sed ad corpora referri, quis
non videt? Quodsi veteres5 Apollinis, Dianae, Jovis aeditui clara voce
atheos, Epicuraeos (addit Lucianus etiam Christianos) compellebant6, ut
ex eorum templis excederent, quanto id verius in templo Dei fieri
oportet?
1. Contra Celsum. 2. Alius: _ad_. 3. 4 Regum 17 sqq. 4. Alibi:
_mentes_. 5. Alii: _Veneris_. 6. Alii: _compellebat_ vel:
_compellabant_.
182 OCTAVIUS: Duobus propositis incommodis majus est declinandum, summo
sapientum omnium consensu. Grave quidem est homini prudenti ac
religioso, ante simulacra inania procidere, osculari, donis
amplificare, tametsi mens adorantis sit aeterno Deo conjuncta; gravius
tamen, impietatis labes aeternas subire et ab omni religione desertum
videri, si sacra publica deseras; gravissimum, exemplo pernicioso
caeteros contemtu publicae religionis ad omne genus impietatis1
arcessere. Haec igitur incommoda prius declinanda sunt, quam illa.
Neque enim cuique licet, uxorem, liberos, parentes, familiam secum
abducere2, et ut liceat, longissimas tamen regiones peragrare necesse
est, ut populum vera religione utentem reperias3. Moses quidem4 ac
Jeremias5 animo supplicia percipiebant, quae Israelitisimpendebant, ac
futurum6 perspexerunt, ut captivi ad hostes abducti lapides ac ligna
inviti adorarent, quia7 prae vero Deo idola maluissent, ut per quae
quisque peccat, per ea ipsa puniatur. Id tamen singulare adversus
idololatriam8 Deus ipse amuletum dederat, ut animos ad se converterent,
cum statuis inservire cogerentur, seque propitium illis fore testatus
est.
1. Alius: _impietatum_. 2. Alibi: _ducere_. 3. Alibi: _reperiat_. 4.
Deuteron. 28. 5. Jeremiae 16. 6. Alibi: _futura_. 7. Alii: _qui_ vel:
_quod_. 8. Alibi: _idololatras_.
CURTIUS: Ad servos et captivos haec oratio pertinet, vel ad eos, qui
carceribus, vinculis, verberibus ad impios cultus adiguntur, ut1 quidem
Albuguerii, proregis apud Indos orientales, crudelitas singularis
denotatur, quod Christianorum, qui ad Muhammedem2 inviti defecerant3,
dextras manus ac pollices sinistros, nares et auriculas amputari
jussit. Sed haec ad eos non pertinent, quibus alio emigrare fas est.