CURTIUS: Manum deosculari Deum adorantes1, antiquissimi moris est, ut
Jobus ipse testatur, non quidem ut de2 osculo cogitarent, sed ut ori
silentium imponerent3, unde saepe peccatur; ut etiam nunc plerique cum
de peccatis confitentur, pectus solent tundere, ubi cor residet,
pravarum cogitationum artifex; alii frontem vola caedere, ubi animi
sedem esse arbitrantur, quasi poenas ab auctoribus flagitiorum
reposcerent ista percussione. 167 Verum enim vero4 sine saliva5
osculari nemo potest. Illud enim veterem6 sapit idololatriam eorum7,
qui terram pro Deorum ac rerum omnium parente adorabant, magnae Cybeles
appellatione carmine impio: O hominum, pecudum, divûmque aeterna
creatrix!
1. Alii: _adorantem_. 2. Alii: _non quia de_. 3. Alius: _imperarent_.
4. Alios: _Terram vero_. 5. Alius: _scelere_. 6. Alius: _veterum_. 7.
In eodem deest.
SALOMO: Nos erecti Deum laudamus, flexis genibus fausta precamur,
adversa deprecamur interdum etiam stantes, ut Ezechias ad parietem
conversus, nunquam sedentes, multo minus ambulantes, nisi morbus vel
imbecillitas cogat, ut Mosen, qui cum diutissime pansis1 ad coelum
manibus, tantisper adversus Amalekitas pugnabatur2, erectus stetisset,
fractis viribus consedit, fusis tamen et extensis manibus usque ad
occasum. Fallitur autem Plutarchus3, qui Numam jussisse scribit, ut
adoraturi sederent, quod et Latinis inusitatum et a Pythagoricis
decretis, quibus Numa dicitur imbutus fuisse4, alienum. Sic enim
Pythagorae symbolum: περιφερόμενον προσκυνεῖν i.e. circumvolutum
procidere. Et nos quidem peccata confitentes frontis ad humum contactu5
testamur humilitatem, quod Plutarchus appellat, ῥίψεις ἐπὶ πρόσωπον. In
ardentissimis rogationibus6 Eliae statura imitamur7. Is enim cum sua
oratione coelum tribus8 annis et sex mensibus ita conclusisset, ut nec
imbres ulli nec rores depluerent, septies oravit, quoad exoraret9,
vultu inter genua composito humi advolutus, qui humillimus est infantis
in utere habitus, ut eliceret imbrem. Sessio10 vero et adoratio e11
diametro pugnant.
1. Alibi: _passis_. 2. Exod. 17, 9 sqq. 3. Περὶ δεισιδαιμονίας. 4.
Addit alius: _penitus_. 5. Alius: _fronte ad humum contracta_. 6.
Alibi: _orationibus_. 7. 1 Reg. 7, 1-9. Jac. 4, 17. Sir. 48, 2. Luc. 4,
25. 8. Alibi: _sex_. 9. Alibi: _exoraretur_. 10. Desunt haec sequentia
Salomonis verba in alio codice. 11. Alius: _toto_; alius: _tota_.
OCTAVIUS: Tantum abest, ut Ismaëlitae osculantes humum adorare velint
Cybelem, ut nulla gens ab idololatriae suspicione longius absit. In
templo sermones et colloquia facere aut deambulare, scelus arbitrantur.
Festis diebus hora sexta concio populi frequens est, nec ante meridiem
festo die cibantur; die vero paschali, quae omnium sanctissime colitur,
post jejunium menstruum1 Elmeide coenam concelebrant, tum deosculatis
mutuo manibus offensiones mutuo acceptas charitate summa ignoscunt ac
veterum ἀγάπας recolunt, non ficta simulatione, sed bona fide, nec si
quisquam post accepta2 illa oscula manuum3 acceptas injurias
ulciscatur, impune laturus est, sed gravi judicio damnatur. Si quis
concionibus ac precibus publicis adesse recusaverit, mulcta, infamia,
carceribus coërcetur. Nec tamen4 unius aeterni Dei purissimo cultu, sed
etiam humanitate et benignitate populos omnes longe superant5. Ac
mirantur, Christianos homines tantam egentium multitudinem, tantam
suorum nuditatem6 et inopiam aequo animo 168 ferre posse, cum apud
Ismaëlitas plura sint domicilia egentibus ac peregrinis vacua, quam
tenues domiciliorum egentes. Saepe quidem videre potuistis Turcas in
hac urbe tenuibus ubique occurrentibus7 nummos libenter objicere. Nulla
enim lex apud istos sanctior colitur, quam Ullache i.e. exsolvere
debita et egentibus largiri. Itaque saepius occurrunt viatoribus
chorabitae, quos Eremitas Graeci vocant, a quibus hoc unum precantur,
ut ad se divertant. Postea vero quam exquisitis ferculis, lotionibus et
cubilibus8 foverunt, non modo nullum pretium reposcunt, sed etiam
gratias agunt his verbis: Demum hannam fal alla se verfis, i.e. hoc
animae meae detur, Deus te amet! Sunt etiam frequentissima domicilia9 a
litteratis hominibus circa fana constituta et uberrimi ad alimenta
reditus; vix enim est ullus opibus locuples, qui aut templum aut
publicum hospitium consecrandum non curet. At innumerabiles Christianos
videmus, quos non benefacere delectat, sed benefecisse videri, ut
ambitioni magis, quam inopiae donare10 videantur. Et quum paucissimi
benignitatis fontes egentibus11 aperiant12, tum vero id faciunt, vel ad
furtorum et flagitiorum expiationem (neque enim13 aqua citius ignem,
quam largitio in egentes peccatum restringit)14 vel ad incrementa rei
familiaris15. Nihil enim verius a Basilio Magno dici potuit, quam artem
omnium quaestuosissimam esse eleemosynariam16. Ac Musulmanni quaestum
rei domesticae non spectant, sed solius Dei intuitu largiuntur, ad
idque curiosissime a concionatoribus erudiuntur, ut mihi Christianis
jure opponere posse videantur, quod olim Spartanus17 quidam seniori
assurgens in theatro, ne adolescentibus considentibus spectaret
erectus, Athenienses honestas artes18 ad pompam et fastum habere, non
tamen ad usum. Hoc vero singulare est, quod Ismaëlitae a vino et alea,
vetantibus legibus, abstineant, tametsi plerique Christiani se legibus
solutos arbitrantur, propterea sive vini luxum et aleam sequuntur, sive
adulteria, stupra, rapinas, injurias, verbera, caedes, mentis ad omnia
concitas, quodque his omnibus foedius est, capitales in Deum
contumeliae19. Juventutis autem molles et teneres annos studiosissime
legibus divinis erudiunt, neque enim fabulas audiri et20 libidinis
ludos aperiri patiuntur, sed Alcorani divinis praeceptis tam assidue
imbuunt, ut ante pubertatem fideli memoria teneant; cantica vero
impudica nulla audiantur. Denique cum illorum religionem, judicia,
leges, mores, instituta cum vestris21 comparo, verissime Ismaëlitas ex
omnibus populis Musulmannos i.e. fideles esse judico, non tantum, quia
lex Muhammedis naturae consentanea est, ut Algibel et Avicenna
scripsere, sed etiam quia caeteri verae22 faciem ac speciem 169
religionis habent, illi religionem ipsam non tantum habere, sed
possidere mihi videntur23.
1. Alibi: _nostrum_. 2. Deest in alio codice. 3. Alibi: _post illas
manuum exosculationes_. 4. Alii: _tantum_. 5. Alius: _superarunt_. 6.
Alibi: _ruditatem_. 7. Alibi: _accurrentibus_. 8. Alius: _cubiculis_.
9. Alius addit: _scholastica_. 10. Alibi: _donari_. 11. Alibi:
_pauperibus_. 12. Alii: _appareant_. 13. Alius: _vero_. 14. Alii:
_restinguit_. 15. Tob. 12, 9. 16. Alius: _eleemosynam_. 17. Alius:
_Spartiata_. 18. Addunt alii: _et divinas_, vel: _et doctrinas_. 19.
Alibi: _contumaciae_, vel: _injuriae_. 20. Alius: _aut_. 21. Alii:
_nostris_. 22. Alibi: _fere_. 23. Alibi: _videantur_.
Cum ad hanc orationem caeteri conticuissent ac mirarentur, Octavium a
Christianis ad Ismaëlitas defecisse, nec quisquam Octavii orationem1
refutaret, tandem rupto2 silentio FRIDERICUS: Non erat, inquit, animus,
Octavii orationem refutare, ac vos ob id opinor conticuisse, quod
refutatione minus egeret. Nec mihi de moribus ac religione
Muhammedistarum3 disputare placet, quia non licuit eorum civitates ac
respublicas pervestigare; illorum tamen religionem Octavio,
ingeniosissimo viro, probari non puto, sed ea tantum4 verbi gratia
disseruisse. Legistis, opinor, libros de doctrina Muhammedis, item de
moribus ejus ac toto vitae genere atque illud inprimis, quod
ingeniosissimus ille5 religionum artifex in libris6 quidem Muhammedes
nuncupetur7, in coelo vero Almad. Sic enim8 Homerus fluvium, qui Trojam
praeterlabitur, Xanthum ab hominibus, Scamandrum a Diis vocari. Cum
autem natus est Muhammedes, ad eum alendum venti scilicet, aves, nubes,
angeli convenerunt, venti quidem odoribus, aves fructibus, nubes aquis.
Et quoniam angelis nihil supererat, quod infanti praeberent, ira
perciti discesserunt. Eundem tamen in coelum abreptum fuisse tradunt ab
ipso Gabriele, ac post reditum prophetam se tulisse, conciones publicas
habuisse; sed quoniam nec orationibus ullis, nec rationibus, quae
vellet, persuadere poterat, vi et armis agere decrevisse; fugatum tamen
die Veneris ab hostibus fugisse, a cujus fuga, scilicet ab Hegira,
initia9 ducunt annorum, postea vera validiore manu reversum Mecham
expugnavisse ac discipulis militibus diripiendam dedisse. Ab his
initiis et praeda locupletiores imperium paulatim propagarunt, cum
Arabiae latrones ad societatem10 proposita libertate ac diripiendi spe
coegissent. Ipse vero jam senio confectus comitiali morbo dicitur
interiisse, sed cum tertia die resurrecturum se promisisset, tam diu
jacuit insepultus, quoad teterrimo foetore intolerabilis a plebe in
cloacas urbis projectus esset. Plerique cum Garuffa, uxore Mazuchi11,
deprehensum ac caesum fuisse tradunt, cum diceret eas uxores, quas
propheta vellet, jure suo capere potuisse. Abadallam vero et Machilium
occidi jussisse, quod prophetam esse negarent, ac tametsi uxores
septendecim domum duxisset, nihilominus tamen Zeidi quoque uxorem socii
dicitur rapuisse. Jucundissimam quoque fabulam commentus est, ut vini
non solum abusum tolleret, sed rem et usum necessarium prohiberet;
fingit enim duos angelos coelitus in terram ad judicia exercenda
demissos, ebrietate et illecebris formosae meretricis, cujus amore
tenebantur, persuasos esse, ut alter illam in coelos veheret, alter in
terram reveheret, propterea mortalibus vini 170 usum interdictum
fuisse. Ex omnibus autem fabulis nulla foecundior est, quam quae extat
de paradiso Muhammedis, ubi ciborum fercula exquisitissima fore
pollicentur, tum vini, lactis ac mellis torrentes undique profluentes,
foeminarum etiam formosissimarum ac cynaedorum greges, quibus uti
liceat et abuti, ac septuaginta millibus annorum voluptatibus perfrui,
post convivium, quod etiam annorum septuaginta millium spatio definit.
Quod12 cum Averroës, Arabicae philosophiae princeps, legisset, porcorum
paradisum dixit, ut13 mirum videri non debeat, si impietas illa
detestabilis, tot ac talibus propositis praemiis, totum pene terrarum
orbem invasit.
1. Alibi: _rationes_. 2. Alius: _recepto_. 3. _Muhamedanorum_. 4.
Alibi: _de ea tamen_. 5. Alii: _iste_. 6. Alibi: _terris_. 7. Alius:
_usurpatur_. 8. Alius: _etiam_. 9. Alibi: _initium_. 10. Alius:
_saevitiam_. 11. Alius: _Mafuchae_. 12. Alibi: _quae_. 13. Alibi: _et
... debet_.
CURTIUS: Tanta vis est pravae opinionis, ut hominum mentibus semel
insita potentius quam natura ipsa dominetur. Et quidem apud Narsingas
Indorum1 populos mortuis maritis viduas eodem incendii rogo viventes ac
spirantes cum cadaveribus2 exuri constat, non modo veterum, sed etiam
recentiorum scriptorum summa consensione easque summa alacritate eo
deferri ab amicis, ut voluptatibus maritorum sempiternis perfruantur.
Sed et illud valde puerile debet videri, quod Ismaëlitae flagitia
lotionibus assiduis elui putant, non aliter atque Indi occidentales3
Hispaniolae ex intimo stomacho ante aras ac statuas vomentes scelera
profligari putabant.