CURTIUS: Illud impedimentum non minus utile est, quam in civitate
lacuna qua sordes excipiantur. Nec minus rubeta est1 necessaria in
hortis aut aranea in aedibus ad venena ubique2 colligenda, quam
carnifex in republica. Quin etiam summa illa suavitas concentus, quam
modo avidissime3 hausimus, non tamen jucunda exstitisset, nisi dissonum
aliquid ac durum auribus delicatis musicus artificiosissime prius
adhibuisset, quoniam voluptatis ea vis est, ut non modo sine
antecedente dolore non percipiatur, verum etiam fastidium pariat,
diutius continuata. Hanc rerum4 omnium contrarietatem, ab immortali Deo
mirabili sapientia temperatam, his versibus studimus imitari:
Creator orbis omnium ter maxime,
Ter optime coeli parens,
Qui mundi temperas vicissitudines,
Dans justa rebus pondera,
Et qui metiris singula suis modis
Numero, ratione, tempore,
Qui vinculo non dissolubili duas
Ubicunque res contrarias
Connectis admirabili prudentia,
Salutes singulis parans,
115
Qui discrepantibus sonis ac vocibus
Melodiam contemperans,
Sed eruditis5 auribus gratissimam,
Mederis aegritudini,
Qui fervidis admicuisti frigida,
Et aridis humentia6,
Acerba lenioribus, doloribus
Suavitatem proximam,
Tenebras lumini, quietem motui,
Adversa rebus prosperis,
Qui siderum coelestium cursus ratos
Ab ortu versus occidens,
Ab occidente versus ortum dirigis,
Contrariis moventibus,
Qui jungis antipathiam consensui,
Amica7 tetris hostibus:
Haec hujus8 orbis maxima9 concordia
Discors salutem continet.
1. Alibi: _sunt_. 2. Alius: _undique_. 3. Alius: _suavissime_. 4.
Alius: _vero_. 5. Alius: _crudis_. 6. Alius: _humectantia_. 7. Alius:
_Animam_. 8. Deest in aliis codicibus. 9. Alibi: _maximi_.
TORALBA: At ne in republica quidem virorum illustrium justitia,
integritas aut virtus ulla perciperetur, ni flagitiosi aliquot bonis
confusi, sani furiosis, fortes ignavis, divites egentibus, nobilibus
infames, iisdem moenibus ac tectis continerentur, modo mala, si tamen
usquam sunt, bonis imbecilliora sint. Quin etiam hae disputationes,
quas instituit Coronaeus, nullam utilitatem aut voluptatem allaturae
essent, nisi contrariis argumentis ac rationibus splendescerent.
SENAMUS: Non intelligo, quam ob rem civitas non sit beatior futura,
quae omnes improbos exegerit, quam quae sceleratos aliquot1 restare
velit2? aut cur3 isto modo discordia concors esse possit, cum nullum ad
civium et amicorum concordiam sempiternam vinculum arctius esse queat,
quam in caritate mutua rerum divinarum ac humanarum summa consensio et
voluntas.