SALOMO: Ebraeis dictio רַע malum et deforme significat, ut טוֹב bonum
et pulchrum, quod Academici καλὸν καὶ ἀγαθὸν dicunt. Sic enim Sara
dicitur a regibus expetita1 ad concubitum2, quod esset optima i.e.
valde formosa. Innuit igitur sapiens3 eleganti allegoria, viros
deformes formosis mulieribus praestare, item foeminarum blanditias
pejores4 esse acerbis5 sermonibus virorum. Item animos corporibus
excellere; mulier enim corpus allegorico sermone6 utique7 significat;
item intellectualem facultatem, utcunque prava fuerit, praepollere
cupiditati, quae bruta et mortalis anima dicitur. Huc enim pertinet,
quod scribitur in Ecclesiaste8: _inter viros mille unum sapientem
reperi, foeminarum ex9 omnibus nullam._ Id quidem de mulieribus nudo
sensu intelligi non potest, cum sola Debora sua aetate et sola Hulda
imperante Josia prophetiae ac sapientiae divinae muneribus inter
sexaginta10 millia inertium virorum fruerentur11. Item appellatione
viri formam naturalem, mulieris vero materiam intelligit, quam etiam
saepe in proverbiis12 meretricem appellat, quae ut virorum, sic illa
formarum multitudine delectatur. Plena sunt regis Salomonis scripta
allegoriarum, in quibus interpretandis strenuum se praebuit Philo,
moralia secutus, Leo Ebraeus naturalia. In utroque claruerunt13 Rabbi
Moses Maimonides ac Talmudici scriptores. Hi tamen obscurius; at ne
scriptis quidem sua prodidissent, nisi librorum interitum metuissent14.
Et quoniam illa disciplina sola auditione percipiebatur15, קַבַּלַה
dicta est. Id enim voluit Esdras16, cum dicit: _alia quidem
pervulgabis, alia trades sapientibus._ Et quemadmodum plebi locus erat
in atrio templi, a Levitis 74 discreto, sacerdotibus intra velum aditus
erat, non caeteris Levitis, et uni tantum pontifici maximo in
sacratissimum illum locum, ubi erat foederis arca; sic etiam sacri
libri ita scripti sunt, ut ea, quae ad uniuscujusque salutem pertinent,
cujusmodi est decalogus et omnia decalogo consentanea, facillime ab
omnibus percipiantur17, scilicet jussa, vetita, poenae, judicia, festa,
ritus, mores, quae omnia 613 capitibus continentur, tanta
perspicuitate, ut patiantur dubitare neminem. Quae vero minus ad
salutem faciunt, ut rationes occultae rituum ac sacrificiorum ac a
doctis18 tantum quaedam vero non nisi a doctissimis intelligi possunt,
ut quae a nostris appellatur Cabbala, i.e. scientia naturalium
arcanorum, postremo omnium difficillima ad currum pertinet, qui ab
Ezechiele ita scribitur, ut in ipso apparuerit coelestium orbium ac
rerum divinissimarum admiranda descriptio, quam Moses, qui a nostris19
aperta aquila dicitur, summis digitis attingere contentus, secretiora
noluit explicare.
1. Alibi: _repetita_. 2. 1 Mosis 12, 14. 39. 3. Alibi: _saepius_. 4.
Alius: _diriores_. 5. Alibi: _acribus_. 6. Alius: _sensu_. 7. Alius:
_ubique_. 8. Ecclesiastes 7, 29. 9. Alibi: _de_. 10. Judith IV, 4; 2
Regum 22, 14; et 2 Chron. 34, 22. 11. Alius: _sexcenta_. 12. Desunt
haec verba in alio codice. 13. Alii: _clarescunt_, vel: _clari sunt_.
14. Alius: _metuerent_. 15. Alibi: _suscipiebatur_. 16. Esra lib. IV,
c. 14. Nehem. IX, 9. 17. Addit unus codex glossam hebraicam cum verbis:
_lex quae ore traditur_. 18. Alibi: _doctoribus_, vel: _doctioribus_.
19. Desunt haec quatuor verba sequentia in aliis codicibus.
SENAMUS: Si haec tam sublimia nihil habent utilitatis aut ejusmodi
sunt, quibus carere facile possumus, illud usurpandum nobis est, quod
psaltes lyricus: Non exquisivi, inquit, mirabilia et supra captum meum,
sed humilis1 me gessi. Sin haec ad scientiam et sapientiam divinam
profutura sunt, malevoli et ipsa invidia jejuni animi sit, thesauros
abditos humanis usibus eripere ac verborum ambiguitate mentes
imperitorum2 magis ac magis implicare.