SALOMO: Poterat Deus solo nutu Achabum regem perdere, sed videtis belli
occasionem falsos vates angelorum consilium accersitum, ultorem denique
divini decreti administrum. Consimile concilium coactum dicitur,
priusquam ulla potestas diabolo1 fieret in Jobum, cui concilio dicitur
Satan adfuisse. Qua loquendi similitudine satis intelligitur, non
congruere divinae majestati, per se agere, quae2 angelorum officio3
possit. Cui congruit illud, quod Jedacus4 Levita in Porta lucis5
scripsit, ab infernis terrae sedibus usque ad summum coeli verticem
omnia daemonum et angelorum plenissima esse. Idem alibi a coeli
cardinibus ac decumanis angelos spirare scribit, a bonis quidem bona, a
noxiis bella, sterilitates, populares morbos ac bestias nocentissimas
ad scelerum vindictam procurari.
1. Alius: _daemoni_. 2. Desunt haec sequentia quatuor verba in alio
codice. 3. Alibi: _ministerio_. 4. Alii: _Bedacus_. 5. Liber
rabbinicus.
FRIDERICUS: Cum in rerum natura nihil frustra conditum sit, si omnia
solo nutu Dei fierent, ut principio sola voluntate Dei omnia creata
sunt, tot angeli ac daemones frustra exstitissent.
TORALBA: Quaedam animantia generantur ad breve tempus, quae officio
defuncta penitus evanescunt. Et quidem Plinius1 ad stuporem usque
miratur, Seleucidas aves in montem Casium, sole cancrum subeunte,
advolare, ut2 insectorum multitudinem populentur3, quo minus viva
noceant frugibus, vel odore mortua. Quibus depastis ita disparent, ut
nusquam terrarum reperiantur. Neque enim singulis, sed statis quibusdam
annis, cum insectorum vis abundantius excrevit, advolare consueverunt.
Aristoteles quoque cum Plinio tradit4, murium agrestium examina, quae
non saepe, sed tamen judicio agricolarum nimis saepe spectantur,
populatis frugibus sic evanescere, ut nec in superficie nec in
visceribus terrarum vel unus quidem reperiatur.
1. Hist. nat. 10, 39. 2. Alibi: _et_. 3. Alibi: _populari_. 4. Alibi:
_tradunt_. (Plinii hist. nat. 10, 85.)
SALOMO: Illud etiam in sacris litteris testatum habemus, cum locustarum
multitudine totam Aegyptum Deus contexisset, poenitentia Pharaonis et
Moysis precibus omnes eodem impetu sic avolarunt, ut ne una quidem in
tanta ac tam late patenti regione restaret.
SENAMUS: Nihil mirum1, si avolarunt bene pastae, quae famelicae
advolarant. Quis autem intimas terrarum cavernas et latebras subiit, ut
demortuorum murium2 cadaveribus parentaret? Multa popularibus erroribus
57 implicantur, quae tandem vidimus explicari. Hirundines enim, quae ad
internecionem natae sunt, flantibus ventis3 aquariis4 involant,
spirantibus Africis autem5 revolant6 ac totas hiemes subter maritimas
rupes delitescunt, ut saepius in mari Suecico a piscatoribus
deprehensae dicuntur7, quoniam loca maritima caeteris semper tepidiora
sunt, propter calorem, qui jactatione maris oritur8 ac saepe impetu
procellarum perinde ut subjectis ignibus effervescunt. Sunt etiam qui
putant, hirundines profundissima vada maris penetrare.
1. Alibi: _minus_. 2. Deest in alio codice. 3. Deest in alio codice. 4.
Alibi: _austris_, vel _aviariis_. 5. Deest in alio codice. 6. Alius:
_evolant_. 7. Alius: _dicantur_. 8. Alius: _cietur_.
TORALBA: Ut1 in intimis vadis hirundines delitescant, nulla ratione
fieri potest, cum intercluso spiritu animalia, quae pulmones habent,
repente moriantur. Nam etsi glires2 sopore oppressi totas hiemes
dormiant, nec ullis ictibus aut vulneribus excitentur, si tamen aquis
demergantur, derepente3 absiliunt.
1. Desiderantur antecedentia haec undecim Toralbae verba in alio
codice. 2. Alibi: _glirides_. 3. Deest in alio codice.
CURTIUS: Sed ut redeant1 hirundines, grues, ciconiae, nidos tamen et
ova videmus, piscium tamen aut palumbarum aut anserum sylvestrium ova
nusquam reperiuntur. Ut enim demus, stirpes, scarabaeas, locustas,
bruchos2, mures, ranas sine semine solo putrido ortum debere, fieri
tamen nequit, ut tanta piscium et avium examina statim incrementum
derepente per naturam adipiscantur, et3 neglecta penitus evanescant.
1. Alius false: _credant_. 2. Deest in alio codice. Est autem bruchus
locustarum seu gryllorum quaedam species. (N.) 3. Alius: _ut_.
TORALBA: Quoniam Senamo persuaderi nequit, animantium ortus et obitus
alios esse, quam a naturalibus causis, illud ab omnibus physicam
tractantibus serio libenter discam, unde tanta ranunculorum multitudo,
ordientibus aestate caloribus ac siccitate, momento cum imbre gravi
decidat. Neque1 enim semine, neque parentum coitu2, nec limo terrarum
aut aquarum in aëre sublimi gigni possunt.